1342 And. Matthioli comm. 



ercet,ulceraad cicatricem perducit. potacx aqua mulfvtquamtrahit.Aliqui farina fubactam 3 dant in 

 catapotio. Additur ad oculorum medicamenta.-genarum nanque fcabritiam abfumit,& fluxiones exic 

 cat.Lauatur hoc modo.Siccsaeris fquams expurgatas felibra,cum nitida aqua in mortario manu dili- 

 genter conturbatur,quoufquepeflum ierit: abijcitur,quo.dfubfidit,& effufaaqua, hemina cceleftis im 

 bris adijcitur,& diftenta manu,fquama,quafi deftringenda fir,uehementer confricatur: dumque lento 

 rem emittere cceperit,aqua fenfim ad fex heminas ufque fuperinfunditur, terendo ualide : fquama ad 

 latus mortarij colligitur,ibique apprimitur. quo fa<ft-o,exprefTus humor pyxide ex a:re rubro faCta, ex 

 cipitur.Hoc eft enim uelut flos fquanue,ualens uiribus , & od ocularia medicamenta cum primis effi- 

 cax . Inutile,imbeciilumque quod fupereft,lauatur donec nullam prorfus lentitiam excernat:& linteo ^ q 

 opertum biduo conquiefcere finitur,effufaque extante aqua , ubi iiccatum erit j ceconditur pyxidicu - 

 la. Alij ut cadmiam lauant,& reponunt. 



j&&npitJ»fi SQVAMA STOMOMATIS. CAP. L. 



Quama? ex acie,aut mucronibus decuffe, quam uocant ftomoma eadem uis . Lauatur modo fimf- 

 li,& reconditur: kd ad molliendam alui deiedionem inefficacior eft. 



Squams xi-is , A Erisfquama malleis ex eo decuffa,resfani uulgaris notiti& eft : tamelft ea pr&ftantior fit , qu& ab &re excutitur, 

 & flomomacis j£\_quo clauifiunt , helitis proprii di&a . Siquidem citm buiufinodi &s rude impurumq; fit , crafsiorem , uegetioremq; 

 conli. fquamam rcddit , qitdm id\quod pluries ignem expertum , in uaria uafornm genera conformatur . Eius pr&terea abiuendt 



ratio adeb Diofcoridi clara di&intlaq; traditur , ut nihil addendum fiperfit . Squam& omnis in uniuerfum meminit Gale- 

 nus lib. ix.fimp. med.ubi itafcriptum reliquit . Squama alia efl &ris,medicamen ad multa utile : aliaferri , &ftomoma- 

 iis . Quidam uerb nominant & helitin lepida,fiuefquamam . Omnesfani uehementer deficcant . Jlt interfe diuerf&funt, 

 tum qubd alia magis , alia mtnus exiccat : tum qubd alia craffioris,alia tenuiorisfit effenti& : qubdq; plus , mimske adftri- 

 ftionis fintparticipcs . Helitis certi pnncipcm in deficcando locum obtinet . nam & tenuiorum partium ,qudm ali& t(l 3 

 nimirum qtue & &ruginis nonmhil affumpferit . Maiorem obtinet adftritlionem fquama ferri, & heec etiam maiorcm flo - 

 tnomatis . quamobrem ad contumacia ulcera , mclioresfunt , qudm fquama &ris . Detrahit , & liquat carnem potentius 

 fquama &ris,& hac etiam ualcntius helitis . Omnes autemfquanue non infirenui mordaces funt . Ex quo clarum eft,qtwd 

 ejfcntite ipfarum confiftentia non admodum tcnuis eft,fedpotius crajfa :fiquidcm inter qu& eandem ttim obtinent, minus efl 

 tbrumquorCi- mordax,quode(itenuitts,utfuperioribuslibrisoftendimus.h&cGalcnus. Ex quibus utique liquidb conflat [lomomatis 3 

 dam error. fquamam,&ris fquamam effencquaquam : etfi contrarium memori<e prodiderit Tlinius errorc dut~ius,atq; etiam iicm affir 

 piauerint rccentiomm quidam, eiusftdem magis fortaffefccuti,qttdm qubd altius rcm hanc inuefiigauerint . Quandoqui- 

 dem no defunt,quiftomomatisfquamam,&risfquamam omnium temtijfimameffe contendant,ut Marcellus Diofcoridis inter 

 pres. Sunt etiam qui putent eandem modb &ris,modb ferrifquamam tenuiorem defignare,ut Brafatiotus . quanquam h&c 

 7iullis,quodequidemfciam,rationibus,nullisq; authoritatibus probcnt . Brafauolus tamen , utfuam tueatur fententiam, 

 Diofcorideminmediumcitat. Sed quaratione egoprofetlb nefciuerim,cumnnfquam repererimfcripfiffe Diofcoridem» 

 qubdftomomatisfquamapromifcui,&ns &ferri fquama effepofiit . Verum ne quifpiamfortiputaret,meh&c meo tantum 

 arbitrio proferre,idfane quodfentio,primumnon obfcuris,ut puto, rationibus aperiam : mox probatiffimorum authorum 

 tejiimonio illud apertiffimiconfirmabo,qubdfcilicetfiomomatisfquama nec teris,necftmplicisferri ftt materiajid chalybis 

 tantim . In primis itaque dicimus,qubd cumfcribat Galenus aris fquamam principem locum in deficcando inter c&teras 4° 

 cbtinere,feni nerb waiore adftringendi ui qudm btec pollere,& hac etiam maiore (iomomatis,manifeftum prtebet indicium, 

 ftomomatisfquamam nec ab &re,nec d fimplici fcrro effe decufjam,fcd d duriore ac terrejiriore metallo, nempe ab ipfo cha- 

 lybe : quippe cumftomomatisfquama longi magis adftringahqudm ferrhhuius uerb plus adftringat qudm &ris,rationi mi- 

 mniiconfonu7nHidetur,ftomomatisfquamameffeaut<eris,autfmplicisferrifcobem,fedpotius(utditlim eft)puriftimi 

 chalybis . >Adh<sc cim Galenus tn capitis frontefcribat,Squama alia ceris cft,altaferri,alia (lomomatis,omnibusfanepa- 

 IdmfacitSomoma aliud cffc metallum ab ipfo cere,& d fimplici fcrro omnino diuerfum . J^am fi fcnfiffet Galenus , qubi 

 fiomoma in aris genere,non autemferri,fmffet reponendum , dixifct habtri fquamam &ris, (iomomatis , ac ferri , neque ita 

 fpeciem dfuogcnere difinnxifjet . Sed quoniam retli nouerat ftomoma genus effe ferri artefacli , ob idfuo illud adfcripftt 

 s £ om ° m: [. ^ generi,quemadmodmn&Taulusipfnmfecutus. C&terunipr&terrationesaddiitlas,ftomomatifquamama chaiybe tan- 

 maoi confirina tim decuffam ejfc, nibilq; aliitd Gr&cisftomomatis nomine indicarhqudm chalybem , conf.rmatur ^ictij & probatijfimi, 5O 

 turauthoruaci &£)■*& autboris teftimonio . quippe qui libro ix.cap.x.J-\ r 1 1 1 .de ijs agens > qu& in corpus fumpta dyfentericos iuuant, 

 quidnam Gr&cis effet ftomomajns uerbis apertc declarauit . Deinde uinim purum uetus,qnantumfatis uidebiturjn nomm 

 mfculum infundito,& laminam ignitam ex ferro,quod flomoma uocant , non minorcm libra in uvao extinguito . Itern lib. 

 X.cap.l x.ubi indurati lienis curam agit,ftc inquit . Sit autem ferrum,quod in ipfis extinguitur , ftomoma . lpfius autem 

 ftomomatisferrifquama,quam in fabrilibus officin is fcmm,dum ignitnr , & malleo tunditur , abijcit . Tofiea agrcftio- 

 ribtts bominibus utiliter exbibetur . Et lib.x 1 1 1 r .mp.xx 1 1 1 1 .idem ait . Squamaferri, pr&ferttm fiomomatis , am- 

 plioris adfiritlionis particeps eft . h&cjLetius . Exquibusfaniperfpicimmfit,mlalmd Gr&cis effe fiomoma,qitd mLatinis 

 fttchalybs , qui e puriorefcrrifubftantia , artefit infornacibus . Quofatlum efi , ut omncs in uniuerfum raedici J.ctiim 

 & reliquos uctu(lioresfeclati,ad dyfentericos , aliosq; affctlus id expetentes,chalybem igne candentem , magis qndmfer- 

 vum,modb in aquam,modb in aufienm ttinum , modb in lac extingmnt^qubd chalybs maiore adfiringendi uipcUeat-, qttatn 60 

 ferrum . Hinc itaque omnino affirmare licebiyttl aliud cxtiiiffe netuftioribus, ac reccntionbus Grms ftomomatis fqtta- 



maw, 



