l 3 



6 z And. Matthioli C omm. 



hac qu£ ibifoditur terra,mmri exparte candicat , aut pauliffcr fuhrubet , &fi qnandoque ( rarfiime ianicn ) etiam ru- 

 bro^dureoq; colore inueniatur^jlrmcnio boloper omniafmiiis^Hm tatnen Galeno in nutmrfum Ltmnia terra adeofatur* 

 ti rubefcat,ut d rubrica nihii t otore differat.qitte quidem rubrica,qua uumtur fabri ad lineas ducendas,in nonnullis Infuta 

 locis etiam hoc tempore i fodinis eximitnr . Sed btec Lemnia tena Galeni effe non pottft, cum tangentes rubro colore 

 inficiat . H&c itaque me adducmt ad credendum,qubd aut ex alio coUe Galeni tempore dcfnmptafit , qui tam Longo tempo- 

 ris tratlu , aut terra motu , aut plttuiarum inundatione corruent,ut in alus quoqite locisfatlum eJJhfcimus,aHt,qubd idem 

 coliis , adtorim diligentia , ac laboribusfaciem , & naturam omnino immutauerit . "h[am intcr aeteras jylueftrcs plan- 

 tas Cbam&iconis albi plurimum profert . Effoditur terra hoc <suo quot annis non abfque quadamfiiperjiitwnis nota, citm 

 fexta tantum jiugufti die ad hoc obeundum munus accedant -,fibi certb perfuadentes , nitllo alio tcmpore nferiri poffe, 

 qutc uiribus pnefiet . Qui fodiunt, Grxci funt ,fed aflantibus Turcis ,nempe InfitU Tr.efetlo , ^uem Vaiuodamuocanty l& 

 & alijs exprimatibus , qui Imperatoria munia obcunt. Vcritm non ufque adeo foffores , qui in pitteum defcendunt , obfsr- 

 uare pojfunt , quin ij effoffs terr& aliquid non abfcondant . Scd mirum efl , qudmfnaurm odorem puteus ille ffiret . C<e- 

 terum non omnis,qii£ in putco babetur,terra bona^efl.Quo fit,ut eam qu<e inter fi-agiles quofdam lapkles pinguisjentaq; de 

 litefcit,lantum recipiant,camq;prafertim,qua calculorum fit expers . Fodiunt dfolis exortufex continuis boris,& dein- 

 de eam tantitm in imamputei panem occludimt , quam annuatimfoderefulent,nec referant , nifiad jlatutam futuri anni 

 diem . JJanque legibus cautum efl,capitis pcena,ne quis illttc clam,uel palamfodendi caufa accedere audeat . Veritm nou 

 mullum tiufdem tcrra effodiunt,cumfodinte ambitus non nifi paitcos fojfures admittere poffit . Id deinde feieclifiima ter- 

 r$,quod extmerunt,diligenter eluit quidam,huic muneri obeundo dcfiguatus . Ea elota in fujfenfos aliquot transferturfac 

 cos, ibiq; tam diu manet-,quoufque tota effluataqua . Exemptam dcinde manibus mifcent,eamq; tandem in maiorcs,mino 

 resq; globulos fingentes,imperatorio figdlo obfignant. Demum ftccari finunt,& totam Conftantinopolimin Scrinio,eodem 20 

 figiUo occlufoad magnum Turcarum Imperatorem mittunt . Tcrra btcc in Lemno nufquam uenalis reperitur ,qubd in nuU 

 lius arbitrio rtlinquatur . Tfam etfi permittatur,ut InfuU pr.cfeclus ,&alij qmdam primates nonnihil obfignatA terra 

 fibi accipere poffint nemini tame uedere audent,fed tantumamicis donant.Hoc idemfacit,qui terram lauat,cui ex legefac 

 cuius donatur.fed h<ec principis figiUo non infignitur . *H<ec ille.qute optimis materite medicteftudiofis, confideranda relin- 

 quo . Sedanimaduertendum efl,qubd non defunt'mpoflores,qui terram hanc adultercnt , & pro legitima uendant . Ego 

 exofficina BjtftaniBajfanialiquotfpbragidumglobitlos acceptos mibipro thefauro aJferuo,quorum aliqtti albi funt-aliqui 

 A em* ter- ™bent,&nonnuUibumantccarnis coloremreferunt . r N < ecobcolorisdiuerfitatemfraudemaiiquamuereor,cumipfcjii- 

 rxfeu boliui- bacarius fateatur ,repeririterramhancijs omnibus coloribus infeclam . Verum quandoquidem in armeniae terne 

 ks ex GaL fermonem deuenimus, non alienumfuerit,eius etidmnum uires referre ex Galeno,qui eas locomiper citato in fimplichm me 



dicamentorum cinfufubdidiufic inquiens . ^Armenia terra,qubdfumme deftccet,addyfenterias,& uentris profluuia,tum 30 

 fanguinis expuitiones , catarrhos , ad hxc ad putrefcentia oris ulcera in primis competit . Quin & cos magnifici iurnt, 

 quibus ex capite in tboraccmfluxio decumbit : quamobrem illis,quibits ex tali occafione affidua difficilis efi anhelitus, ua- 

 lidiprodefi . Sed & eos,qui phthoe laborant,adiuuat , ulcus enim eorum deficcat,ut haud etiam tuffiant,nift in mUu pec 

 cetur non leuiter,aut ambiens de repente ad intemperiem recidat . jlc mihi uidettcr , qubdficut in fiflulas fiepe conjpexi- 

 mus,non in alijs partibus duntaxahfed in ipfo etiam ano,ut citra coUyrij immifionem,qttodfordem,aut callum aufenet, ip- 

 fo duntaxat exiccante medicamine, contraheretur , ac clauderetur ; ita auoque in pulmonis eucniat ulcere . Siquidem & 

 ipfum ab exiccantibus iuuari medicamentis perinde confpicitur,utique cum mediocreefl,non admodum magnum . Itaque 

 uififunt quidam corum,qui talia habebant,prorfum ejfe liberati . ^ic quidam,qui Bgma in Libyam talem ob caufitm pro- 

 fe£lifunt,planefefanoseffecredtdere:&fandufqueadannos nliquot incttlpatt tranfigebant : poflea uerb citmnonpari 

 degerent cura,& cautionii,redittts morbt apparuit . Hos ergo,ut dixi,bolus J.rmenia euidenter adiuuit . Quin & eos qui q 

 J{omieagunt,qui aflidub difficultate fcirandi difcruciantur,mdgis etiam . Torrb in magna hacpefie,cuius eademfacies fmt 

 atque eius,qu& Thucydidis memoriagraffabatur , quotquot hoc medicamcn bibire , celeriter curatifunt . jit quibus non 

 profuitomnes mteriere,fcilicetcumnec alio qubuis iuuarentm . Vnde coUigitur,qubdv ; s duntaxatnonfueritauxilio 

 qui plane erant incurabiles. Cteterum bibitur ex uino confiflentia tenui,modice" diluto,ft aut planefebri careat, aut leui- 

 ter ea teneatur :fin graithts febriat,admodum aqueo. Tslon tamen caloreuehemcntesfuntfebrespeftilentiales. Torrb 

 de ulceribus reficcari poftulantibus quid attinet dicere,quantam uim habeat bolus b&c Urmeniaca? Liberum eft autem ut- 

 cunqtte appeUare uelis,fiue lapidem,ut is qui mihi donauit : fiue terram,ut ego ; quandoquidem humidis rigari patitur . Ha 

 hlthiiotia. & ^ ems dc Mmenia boio Galenus . Sed quoniam Lemniajfbragis,& Mmenia terra ,qubd uenenis maximi refiftant , mi- 

 tiires. In in mentem redegerunt lapidem,quem Arabesfuo idiomate Eexahar uocant,& contra deleteria medicamenta miris ad- 



■modum laudibus celebrant,hic locus opportunus nobis uifus efi,in quo de huius lapidis hiftoria , ac uiribus aliquid differa- e q 

 mus. Lapisitaque Bezahae.j Mauritanorum teftimonio , antidotum eflomnium pr<eftantifiimum,fuajj>eciali dote, 

 contra omnia in uniuerfnm uenena : utpote qui non modb hauftus ; fed etiam adalligatus, ita ut nudam finiftn lateris car- 

 nem contingat , ommajuperct uenena . Lapis bicplurium eftgenerum , nempe flauus,puiuerulentus , qui exalbo mrefcat. 

 TrieflantifiimuseftflaiiHs>deindepuluerulentus. Verumenimnero diligenter injpicerc oportet ,ne impoflorum fallacijs 

 decipiantur , qui hos lapides inquirunt . Sunt enim nonnulli ah; lapides,qui hosfacie reprtefentant,fed uiribus nuUispr» 

 diti . Httnc I\afis experimento duclus,miris extulitpr<econijs,ita de eofcribens . Lapis Be^ahar e(i moUis y coiore flauo, 

 fapore nuUo . Cuius peculiaris uis e(l,ut uenenis omnibus aducrfetur . quandoquidem ego contra hauflum napeUum boc 

 laptde ufus fum felici admodumfucceffu . Eratautem bic coioreflauo aibicante,lcuis,& iuminis modo ffiendens . Equi- 

 dem certb teflaripojfumfhoc enim piuribuscxperimentis compertum habeo)iapidtm hunc ionge magis prmflare aduerfus 

 deleteria uenena,qudm antera non modb fimplicia huiufce facuitatis medicamenta;fed etiam theriaca ditla, & aiia qutenis g Q 

 ■mtidota . Subdit pmerea jlbdalanarach . Lapidem, qutm mcant Bczabarjam ipfi uidimus apudfiiws Mmirama cti- 



ftodts 



