»3^4- 



And. Matthioli Comm. 



quam concrefcere,nifi huiufmodi imponantur metalla,qn<e inietta paruo tempore colliquefcunt in aquam . Toflqudm au- 



tem debito temporecoxertnhignem qudm primurn efornace eximunUpermittuntq; quiefcere decottum,quoufque egelidum 



reddatur,ne piumbeus alueus,eofublato,fornacis calore colliquefceret . Omnibus itaq; tepefa£tis,decottam materiam exi 



tnunt,& in altieolos quofdam ligneos digerunt,ubi tandem concrefcit , alurninis rupei modo ,fitq; chalcanthtm . Si uerb 



, khanth i aliquidfuperfitdecotti,quodconcrefcerenequeat,idtotumiterum recoquunt , eadem feruata ratione. Sed longd aliter 



uires', & hifll olim fiebat Cyprium chalcanthum,de quo Galenus libro ix.fimplkiurn medkamentorum,inhunc modum fcribit . Forte 



ex Gal. fortuna & chalcantbum in chalcitin tranfire conjpexi . jlflportaui enim ex Cypro & buius medicamenti ingentem copiam. 



Extimum cius omnepoflannosplusminus uiginticbalcitis effettum efi,tntima eiusparte chalcantbi Jpecte femante . Qua- 



obrem & ufque in hunc diem quodftc mutatur,aJJeruo,obferuans dttm ad imum ufque uno quoque anno procedat mutatio, 



ceu chalcitidis in mify,ut efi ante pofitum . Cteterim mirarifubit de hoc medicamento , quo patto uehementiffm<e adfiri- ' O 



Etioniadmifla efl caliditasnoninflrenua . Conftatergo qubd omnium maxirni condirc ,feruareq; carnes humidas pottfl, 



nimirum caliditate humiditatem abfumens,atque adflrithone fubflantiam contrahens , atque conflipans : hoc enim opere 



nonnibil etiam humiditatis ipfius exprimit . Confiringit uerb,deficcat,atquc contrahit in fefe fubflantiam carnis . Tor- 



rb quo tempore in Cypro diuerfabar,hunc in modum medicamentim hoc colltgi confiexi . Domus erat magna quidem,non 



tamenalta,ingreJfuiinmetallimobktta. j:dparktemautemdomusfinifirum,quierat ingredientibus admanum dex- 



tram,effoffus eratjpecus in continentem collem,ea latitudine,ut tresfefe uiri in eo contingerenhtanta iierb altitudine,ut ni- 



ro fummdprocero retto liceret incedere . Specus hic decliuis quidcm eratfed non planus,& multis locis pneruptus . Tor - 



rb ad finem eius qttafi infladiumporrctti,lacus erat aqus. uiridis,& crajfie tepentis plenus . M in toto defcenfu calor fimilis 



qualis in prirnis balneorum xdibus percipitur : quas,qubd in eis corpora pnemoUiri foleanhpromalatteria appeUare confite 



uerunt. jtquauerb quotidie guttatim ex pertufo coUe defliUans,quatuor&uigintihorisdki,acnottiscoUigiaJfoletad 20 



amphoras Bjtmanas quaft otlo . Eam aquam uintti quidam in ttrnas quafdam quadratas fittiles in domo ad ingreffum po 



fitafitas,efferebant,inquibuspaucisdkbusconcrefcebatfiebatq;cbalcantbum. Mthi uerb ubi ad terminum effoffi Jpecus 



defcendijfem,ubi uidelicet tepida b<ec,uiridisque aqua colligitur,aeris odor uifusefifuffocans , & toleratu difficilis , cbalci- 



tin,<eruginemque redolens. H<ec aqiia quoque gufiuprtferebat qualitatem eiufmodi . Ea propter,& nudi, & cumfeflina- 



tione amphoras uintti exportabant,nec longiorem iUic moram perferrepoterant,fed celeriter recurrebant . Mcenfi au- 



tem erant mediocribus injpecu interuaUis lychni,qui nec ipfi longo tempore durabant,fed celerrime extingnebantur. Hunc 



ergo Jpecum pedetentim excauatum multis annis ab ijs tunc audiui . H<ec enim,mquiebant,aqua uiridis,quam utdes ex col 



le in lacum manantemjenfm fe ipfa minor efficifolet. M ubiprope adefl ut definat , rurfum utntti , quod continens efi ip- 



fius coUis,perfoderepergunt:euenitque aliquando olim,ut fubitb quicquid perfojfum effet > concideret , omnesque ad unum 



occideret,ac totam uiam corrumperet . Id ubi fit,alioforaminifodkndo eoufque infiflunt,quoad rurfum aqua iUis adfit. 3 o 



H<ec habuuquA ttbi de cbalcantho exponenda cenferem,& fanl fortajfe non necejjaria,c<eterum quxfcirepr<eflaret, quam 



ignorare . Memineris autemqubd ad ftnifiram manum ingredkntibus conjpettum nobis dixerim metalhm fortos , cbalci- 



teos,& mijyos . ut ex his comjcere liceat,aquam pluuiam totius coUis terram illam colluere , atque abhtere, ex quajponte 



quidemfiebatfory,mify,&chalcitis:&perfornaces<es,cadmia,pompholyx,jpodium,&diphryges. Hmcdecakanthihi- 



ftoria Galenus . Ex quibus paldm fit,aquam uirefcentem iUam,qu<e e" monte injpeluncam continuo flillicidio defluebat , nil 



aliud extitijje,qudm aquam,annuis imbribus in montem iUum delapfam . Qttandoquidem cum obfulphureos,metallicosq; 



uapores,unmerJa montis moles rara effettamdique innumeris meatibusJcateret,nonfani mirum utdetur, (i trattu ternpo 



ris laberetur in imum,fecumque deferret tenuiores chalcitis,mifyos,foreos, tum etiam <xrari<e maieri<e partes : ibidemque 



calefieret,acdecoqueretur,fulphureis,bituminofis,a!iJsque metallicis tgnibus in terr&uiflceribusconclufis :adeb ut tandem 



in cauernam ilkm defcendens,natur£ opera idfuerit affecuta^quodfailitium chalcanthum arte confequitur . Eam igitur 40 



ob caufam in quadratis uafts extrd paratis proktta ea uiridis aqua, in chalchantum coibat nitUa adhibita cottionis ratio- 



ne . Quinetiam opus non erat ferrum,uel <es in eam inijcere liquandum,ut concrefceret,quemadmodum infattitw fit chaU 



cantho . quippe qubd dum per <trari] montis meatus laberetur,<eris innumera ntmenta fecum deferebat, qu<e chalcitidis,& 



mifyos,ui ab ipfa aqua contratta,in eandem liquefcebant^argumento qubd <eruginis modo uiridi ejfet colore . Ob iditaque 



fiatuendumfueritiCyprium chalcanthum concretum effe medicamentum ex chakiti 1 mify,fory,& <ere conflatum . Id quod 



manifefle declarat Galenusjum ait . Memineris autem,qubdadfinifiram manum ingredkntibus conjpettum nobis dixe- 



rimmetaUum foreos,chalciteos,& mifyos . ut ex his conxjcere lkeat,aquampluuiam totius coUis terram illam coUuere-, at- 



que abluerejx quajponte quidem fiebat fory,mify>& chalcitis: & per fornaces <es,cadmia,pompbolyx,Jpodium,& diphry 



ges . Hoc ego qtioque maxmk obflruaui in quibufdam chalcanthi fodinis in Tridentino agro,ubt chalcitin, mtfy ,foryque 



Brafauoli uana non ambigimusreperiri copiofa . Sed cum h&c non animaduertijfet Brafauolus,uir alioqui huius <etatis clariffimus,dum ii» 50 



accufatio. prudcntm Galenum accufare contendit,eittsfanefeipfum magis accufat . Quandoquidem ubi Galcnumfibi examinandum 



oroponit,eofcilketloco,m quofcribit chalcanthum £ Cypro d fe aduettum,trattu temporis confenefcens.fattum effe chal- 



citin,dkit &fattitium uulgare noftrum iUud idem efficere : ueruntamcnfi in aqua refoluatur, iterum in chalcanthum con- 



crejcere.quod manifefti indicat in ueram non transijjje chalcitimajferens hoc non expendijfe Galenum . Verum in hoc ui- 



detur Brcfauolus Galeni uerba haud rette percepijfe,ciim inquit,qubd aqua,ex qua Cyprium fiebat chalcanthum , terram 



miuerfitm diluebatj qua chalcitis,mify,foryqueficbant in terr<e uifceribus . Siquidcm nil aliud dixijfe uoluit Galenus , 



qudm qubd cbalcanthum efficiturmirumfane non tfi ,fi ea qu<e trattu temporis fit ex chalcantho , eundem pr<ebeat ejfe- 



ttum . Jieque his cbftaUqubd quis dkat Cyprium chalcanthum nonfolum ex chalcitifieri,fed ex mify (imul , & fory . 



Qiiandoquidemfut in proxtmo commentario dkemus)tria h<ec cbalcitis,mify,fory,ex ipfius Galemfententia, eiufdem tum 



. generis funt,tum etiamfacultatis. Chalcanthum Jponte,& per fe in terr<e uifceribus conflatum , mju fani pulcherrimum g 



mifitnuperadmeTridentoMartinusGuidottmusdiligens pcritusque pharmacopola , inplures laminasperuniuerfam 



maffam 



