1376 



And. Matthioli Comm. 



re elaborata fuerit calx,recondito . Fit & elitoralibus calculis igne crematis , necnon e uili , & fufa- 

 neo marmore,qua? cseteris praefertur . Vis omni calci in comraune ignea,raordens,adurens,& cruftas 

 inducens : quibufdam alijs immifta,ut adipi,©ieo,concoquendi uim aiTumit,molIit , & diffipat : ulcera 

 ad cicatricem perducit . Efficacior exiftimatur recens,nec afperfa aquis . 



Cakis eonfid, f~^ Mx,cuius pafiim ufus&d &dificiorum muros ftruendos,nota omnibus tfl . Tr&ter hanc fit etiam priuatim ad uaria 

 V^ mcdicamcnta ipurpurarum,buccinorum,cochlearum , oftreorum , ouorumq; tejlis . J^on defunt tamen , qui etiam 

 eam-,qu<£ fit ex calcario Upide,unguentis,& emplaflris admifceant,eamprimum demergentes in aquam,ufquedumprorJus 

 difidiat,acfubinde lauantes diebus pluribus,affufaf&pius recenti aquapluuiaii,uel fontana . Valet enimfic elota ad con- 

 tumacia ulccra , qubd abfque morfu uahnterficcet . ob id itaque unguentis expetitur , quibus utuntttr ad pudendorum 1 9 

 ulcera, eaque pr&J?rtim , qu& uenerea lue contrahuntur . Quinetiamprvdeft ad ambufta,& aiia^ qu& non facili curatio- 

 nem admittunt . Sunt etiam qui extinttamprtus calcem,lauent deinde diutius rofarum flillatitia aqua, ita ualentius effici 

 Cakis uires medicamcntum exiflimantes . Calcis uires defcripfit Galenus lib. ix.fimpliciitm medicamentorum, his uerbis. Calx,uiua 



ex Gal. quidem,qu& *Vj3k-« Gr&ci dicitur,uehementer unt,minusque inducere cruflam potefl . jlt uerb temporis progrejfu pror- 



• fum nec cruflam quidem gignit,tametfi etidmnum calfaciat, carntmque liquet . Torrbfi Uuetur in aqua ,fuam morda- 



citatem exuit , ejficiique nuncupatam ml<u>, hoc efi lixiuium-.at ipfii abfque morfu reficcat .j£cft bis , terque aut amplius 



ablulafuerit , plani mordacitatis expers conflituitur , acflrenui abfque mordacitate exiccat . Calx uiua Latinis dicla, 



Norrmu. fapiro: Gr&cis appellatur : jirabibus, Horach, J^ura^eu 7<{urc: Italis, Calcina uiua: Germanis , Vngclefchter , & Kall^ 

 Hijpanis, Ca • 



G 



rtfr. GYPSVM. CAPX. CII. 



Ypfum uim habet adftringedi,obftruendi:fanguinis eruptiones,fudoresque cohibet.fed potum, 

 ftrangulationis modo iugulat . 



Gypfihiffior. 



Grpfum quidfit, nemo efl qui nefciat . jtbundat gypfo miuerfaferi Hetruriajbique commodifrequenterque expe- 

 titurc&mentarijs ad &diumfabricas . Fitgypfum i quodam candido Upide,in Uminas facili fcifiili: qui tamen non 

 longa ignium ui torretur,& excoquitur . Quandoquidem in calentifurno conieclus, quatuor,autadfummum quinque ho- 

 rarumjpatioperuritur. Tmditurde\ndeinpulmrem,&incerniculis excutitur. Tr&flantifiimume(lrecens :nam diu 

 ajferuatum,aqu&immiflum&gri lapidefciuac coit.Fit etiam Gypfumifpecularilapide,quiGr&cis<7ihmhn( dicitur Atem 30 

 G/pG uires ex ex alio quodam lapide niuet candoris,i quo in Hetruria torno patin&, & alia uaforum genera conftciuntur . Hunc alaba- 

 Gal. ftrumappellanufedperperdm . Gypfo uires reddidit Galenus libro ix.fimpliciummedicamentorumjtadifferens. Gyp- 



fum & ipfntn ad commmem omnium terrenorum,Upidoforumque corporumfacultatem, qua deficcare dicla funt , infuper 

 hoc adiunclum habet,qubd eflfacultatis emplafticce . Vnitur enim ipfum adfefe , & cogitur , lapidefcitque maceratum . 

 Quamobremficcis medicameniis, qu& ad fanguinis eruptionem accommodantur,commifcetur . J^am ipfum pcrfefe lapi- 

 dofumftt,& durum coatlum, accongelatum. proinde rigare,diluerequeillud excogitaui , tenui alboque otd liquore ,quod 

 ad ophthaimias utile efl,admiflo quod infarina triticea eft puluilli tenuifiimi,qui in parietibus molendinorum refidet . Ex- 

 cipere uerb,qubdfic Jubaclum eft tenellis leporis pilis,aut qui perindefunt moiles,expedit . Gypfum combuftum non &qui 

 emplafticam uim habct : c&terum tenuiorum eft partium,& ualentius deficcat . Quin & repercujforium eft, maximift ma 

 Nomma . cmtur oxycrato . ri>4« ita Gr&cis,ut Gypfumpariter Latinis appettatur:Mabibus,Gepfim,feu Giepfin: Italis , Geffo : 40 

 Germanis,Grps: HiJpanis 3 Tcfo,& jliges . 



iimm^in. SARMENTITIVS CINIS. CAP. XCIII. ( 



SArmentorum cinis urendi uim habet : cum axungia autem,uel oleo illitusjfra&is neruis , articulo- 

 rum collilionibus , & neruorum nodis prodeft : cum nitro , & aceto excrefcentias carnis in fcroto 

 reprimit . Serpcntium,canumque morfibus illitus ex aceto medetur . cruftas obducentibus mcdica- 

 mentis admifcetur . Fit ex eo lixiuium contra prccipitationes,& fungorum uenena,cum aceto , fale, 

 & melle . 



Cinerisomnis . .. . ' 



uires ex Gal . /"""( Init omnis quidfit notius eft , quam ut pluribus explicari debeat . Quare ad eius uircs properemus : de quibus m 



V_j uniuerfum dijferens Galenus lib.vill .fimplicium medicamentorum/ic inquit . Cinis combuflorum lignorum re- 

 tiqui&ftc nuncupantur^ compofitA ex contrarijs tum qualitatibus,tumfubftantijs . Habet enim infepariim terrenum,par 

 tim uelut fuliginofum,quod Gr&ci dicitur &tbalodesjiue lygniodes,fiue quomodocunque quis appellare uoU Uatque h&fani 

 partesfunt tenues , & qu& maceratis aqua cineribus,& percolatis,und ajportantur , atque abeunt . Quod uerb reliquum 

 efl,terrenum eft,infirmum,& morju carens,calida facultate in lixiuium depofita . Sed non omnis cinis eadem temperatura 

 pr&ditus cft,fcd pro combu(l& maieri& diuerfitate uanatur . M nefcio quo paclo Diofcorides omnes cineres adflringend. 

 habere uimprodidcrit,cum ficulneus eiufmodiomnis qualitatis fit expers,utpote cum& ipfit arbor nulk fui parte acer- 

 bam qmUiatem pr&ferat, ceu quercus,ilex,arbutus,fagm,lentifcm,hedera, &hoc genusalia : uerumplena fucco ualido 

 totafit,eoque acri & calido . Ergo ex acerbis utique lignis faclus cinis , non parum adftringii : meminique me quandoqut, <j 

 cumalindad manum non effetmedicamemm,per bmlc fanguinis fuppreffifie eruptioncm.Verum nullus unquam ad tak uti 



ficulnto 



