In Lib . quintum Diofcoridis. 1 3 8 3 



A/*« w *' 7 »r. - LAPIS GAGATES. CAP. CIIL 



}N gagatarum lapidumgenere, praferendus qui celeriter accenditur , & odorem bituminis reddit . 

 Niger eft plerunque,& fqualidus,cruftofus , perquam leuis . Vis ei molliendi , & difcuriendi . de- 

 prehendir fonticum morbum fufritus : recrearque uulua? ftrangulariones : fugat ferpentes nidore . po- 

 dagricis medicaminibus , & acopis additur . In Cilicia nafci folet,qua influens amnis in mareefrundH 

 tur, proxiine oppidum , quod Plagiopolis dicitur . uocatur autera & locus , & amnis Gagas , in cuius 

 faucibus ij lapides inueniuntur. 



IQ 



Ljtpidem,qmm Gagaten uocant, in comitatn Tirolenfi GermanU non longe ab jterJponte(Germani ifprucb dicunt) Gagit» lapi- 

 in quodam torrentis alueo rcpertum, oftendit mthiprimum clanflimus medicus loannes Tctrus Merenda Brixianus, His confid. 

 nullis prorfus notis d Gagata biftorta difiidentem . Ts^am pneterqudm qubd igni admotus confeftmi accenditur ,flammaq, 

 contrahit^ac bitumen redolet,jqualidus efi,& niger,cruftofus,& perqttdm leuis . Hoc fcatet tn uniuerfum Flandria , Cim- 

 briaque,ubi lignorum peauria incoU hoc tantitm lapide ignem fibi comparant . Foditur hoc tempore etiam in Itatia Bri- 

 xiano agro, e cuiusfodinis nuper ingentem glebam mijit adme Tridento Santus Santinus ddigens pharmacopola ad Coral 

 Itj inftgninm . Fuchftus uir alioqui eruiitiffimus magno errorcputatQtt Itbro primo retulimus , citm de piffafphaito dtjfere- Fuchfii error. 

 remus)Gagaten in Tirolenfi comitatu repertum, effe pijfafphaiutm . Verum cur ego in hoc ab eo dijfentiam,atato nuper lo 

 20 co latius oftendimus . Torrb idem in libro de componendis medtcamemis,quem nuper auclum edidit, Gagaten cenjet ejfefuc 

 cinum illud nigrum,quod nobisnulgb Ambra nera uocatur. Sed in hoc fimiliter eumfpace fua dixerim) halhicinari clarius 

 ejje opinor, qudm-ut pluribus demonftretur . TSfam ut omittam abfurdum mihiplane uiden,qubd fuccinum laptdis nomine 

 digncturdUud non eftfqtialidtim^neque crufiofum ;fed inf.iperficie potius Uue , & luctdum fatis apparet . Sunt qui exifli- 

 mentfojides quojdam carbones,quos in pluribus Locis effodi in Germania tradidtt Georgius Jgricola uir dotltffimus-, & in 

 foffilibus medicamentis indagandis hodie facile' princeps,effe lapidem Gagaten ^qubd carbones ijnonaliter qtidme ligno 

 parati igne accendantur . Veruntamen cum bi flammam non edant,nift follibus excitentur, nec uilum bituminis odorem (pi 

 rent, eorum opinio plane refeUenda uidetur. Stquidem Gagates adeb bitumine pr&gnans eft.ut acctnfns picis feri modofla- 

 gret , & nigerrimum emittat fumum . Qmn & oleum copiofum reddit,ubi uitreis organis conclufus , ignmm ui peruritur . 

 Hoc commendauit Mefues diemoaiacis,epdepticis,paralyticis,jpafmicis,t£tanicis,artbriticis,ab utero fuffvcatis , & conce- 

 30 ptumnonadmittenttbus.Qjtodtamendcarbonibusijselicinonpotefl,cumomnipenitus humore defiituantur . Gagai& 



bifioriam,& uires tradidit Galenus lib. i x.defimplicium medicamentorumfacultatibus^his tterbis . Efi & alius lapis co- Gacar* hift.& 

 lore atro,qui ubi igni admotus fuerit^perftmilem bitumini odorem exhibet , quem Diofcorides, nonnuilique altj in Lycia in uires es Gal. 

 ueniri prodiderunt,adfluuium nomme Gagatem,unde & ipft lapidi nomenclaturam inditam dkunt . Ego tamen eumflu- 

 nium non uidi,tametft parua nauicula totins Lycia litora legerim,qub u\delicet,qu& in eaf*nt,infpkerem . Cntflac&as utrb 

 lapide^ nigros,& ■ quiin ignem additiexilemflammamederent , complures Ccele Syria afporta i , natos in colle,mari mor- 

 tuo,quod uocant circundato , qud orientemfpec7at,ubi & bitumen efl : eratque lapidum odorftmilis bitumini . Vtebarque 

 eis adflatuofos tumores ingenu diuturnos,& tcgrd curabiles,miftis uidelicet facultatibus , qu& ad boc fymptoma probata 

 fuerant . Tlaneque uifum eft mihi euidentiorem earum facultatem reddidiffe . Mifcui uerb tpfum & Barbaro quam uocanty 

 & paldmmedicamentum effetlum eft extccantius,adeb ut & ftnus contraheret,nedumcruentauulneragLutinaret, adqux 

 ao eompeteremaximicreditur .baclenus Gaknus . C^terumTLinius Lib.^6.cap.i9.exiflimalfe deprehenditur , qubd quem- p m " a P fu5 ' 

 admodum in medicamentisfibi uiribus mutuis refpondent Thracim lapis ,& Gagates ; ita uterque in aqua demerfus accen- 

 datur,& confiagret, refttnguatur uerb in oleo . Qvod tamenfalfum eft : quandoquidem Diofcorides ubi memori&prodiiif- 

 fetTbraciumlapidem ijfdem uiribus ejfe praditum ,quibus & Gagates ; fubdtdttTbracioiUud peculiare adfcribi , qubi 

 aqua demerfits accendatur,& oieo refiinguatur .quodtameninGagatenon accidtt . Vim Gagau admirandam effcjle- 

 tiustefliseftlib.l l.cap.xxi 1 1 i.quippefiigneinflammetur,meroquereftinguatur,exhibeaturqueiduinumcardiacispo 

 tandum,confeftimleuantur,repreflofudore,excitatoquearteriarumpulfu. r iipnnitU.i Gagaten ad pollinis tenuitatemte- 

 vunt ,feptemque continuis diebus colicis £ uino propinant drachmn. uniuspondere,& integram reflituunt ualetudincm: po- 

 culum interim^quo laborantes btbunt,eiufdem uapore fuffientes . Sed quoniam Gagates ob quandam nominis ftmditudi^ 

 nem,lapidem a chath n ita uetertbus appellatum,mihi in mentem redegit,cum is laudetur ad uaria humani corporis m- Ac h "f kpidi* 

 - commoda,meritb hicaLiquid deeo nobis dicendum effeduximus. I{epertus primum jlcbateseft in Sicilia ,iuxta J.chaten 

 fluuium,a quo nomen fibi uendicamt . Lapishicmrtjsconfiat colortbus,&fe inuicem incurfantibus ^pnis, Imetsque , adeb 

 ut quandoque uariAS cffingant imaginumforma4,natur£ tantum penictllo.ld quod maxime* tefiatur Tlinius tib.xxXYll . 

 capite primojibific babet . Toft bunc annulum regiafama eft gemma Tyrrbt iiths,qui aduerfus l\pmanos btllum gifjit. 

 iqanque babmffe tradttur J.cbaten,in qua nouem MuJ<e,& Jpollo citharam tenensfpettarcntur,non artcfedjponte natu 

 r£,>ta difcnrrentibus macuLis,itt Mnfis quoque fingulis fua redderentur infignia. Hinc igitur crcdttum eft amiquos twcafje % 

 jlcbaten uarijs , ac diuerfis nomimbus . Vocatur enim pbajjacbates,ceracbates , dendrachates,ieucachates, btmacbates, 

 coraliacbates , & idgenus alip : qubd quidam coLumbos , qutdam cornua,alij arbores , altj fanguinem , nonnulU coradiwn 

 GoLoribuspr&feferant.Trodeftjcbates(utTitniuseftautbor)contrafcorpivnumi£tus. QuodinSicidisuiuiuiiiredide- 

 nm,quontam primum euis prouincu affiaiu fcorpwnum pcftts extinguuur . Et in Indta inuentt contra eadem poUent , & 

 6 ahjsrmgms Mimcidis. Speclafe Ctiam prodeft ocidis. Sttimquoqmjedunt inosaddtti. LeorannpeUifimiies, poterv- 

 tum cmris udidiorem babcrecoiura fcurpioms dtcuntur . la Verfis ucrb fuffitu ,earum tempeftates anati,&pr.uer- 



jLaaaaa 2 eaftummu 



