1354 



PETRI ANDREAE 



MATTHIOLI MEDICI 



Senenfis Commentarii , 



IN LIB. SEXTVM PEDACII DIOSCORIDIS 



ANAZARBEI, DE LETHALIBVS VENENIS, 



eorvh'qve praecavtione, 



ET CYRATIONE. 



Fraefatio Diofcoridis . 



5° 



Vpeuoribvs , amiciffirae Aree , libris tradidimus de aromatibus , 

 oleis , unguentis , arboribus , & earundem fructibus , lacrymisque : item a- 

 nimalibus, melle, la<5te, feuo, frumentis, oleribus , herbis , radicibus , liqua- 

 mentis, uinis, metallisque. In hoc uero totius operis ultimo , facultates me- 

 dicamentorum, recenfebimus , quae prodefTe nobis , aut officere poiTunt . 



Vitata igitur orationis prolixitate , opus inftitutum profequamur. Hu- 

 iufcemodi autem tra&atus cum bifariam diftributus fit,in partem uenena 

 piMecauentem,itautne fallant fumentes, aut fi quandoperimprudentiam 

 dentur, uttumquoqueinnoxia fiant,irritaque : & in rationem ijs fuccur- 

 rendi,quiiamnoxamfemiunt:priraumdifIcramde praecauendi modo,quem efle difficillimum ple- 

 rique maiorum arbitrantur , quod dantes clam uenena lta infidias temperant , ut perftiffimum quenq; 

 decipiant . Siquidem uenena fua amaritudine>perm iftis dulcibus,fpoliant, & graue odoris uirus mi- 

 ftaraodoramentorumcximunt.Autmedicamentaimmifcent^quxtuendsefanitatisgratiadariputan- 

 tur, & proefertim in ualetudine, utabfimhium, tragoriganum,fatureiam,aut hyftopum,quinetiam thy 

 mum,irim,origanum,abrotonum,caftorium,autfiquid medicamentis purgatorijs cognatam habe- 

 re qualitatem uideatur . Aut potionibus inferunt, ut uinis afpens» iuribus, paflb, mulfe aqua? , mufto: 

 fuccis, ut in cremore lentis, polentis : aut medicaminibus , aut al ijs , quae affumuntur , edulij fpeciem 

 referentibus . Quare qui in ea fufpicione funt , conditos cibos uitari debent, omnique intenfb fapore 

 dulcium,autfiilforum,autacidorum abmnere : nec fitibundiaffatim bibere ,aut efurientes uoraciter . 

 comefle, femperque ad faporem horum diligenter attendere, praefertimq. potu frigidam aquam prae- 

 fumere. Satiato enim appetitUjqualitatesaegerrimepoftea concoquuntur . Inaegris quidemfacileca- 

 uemus potiones auxilij prae textu dari folitas, quas offerunt improbi ueneficiorum artifices: itaque ob 

 idlaborantesmorbononperindeaudentiuminiurijspatent. Et haecquidem ne facile incautifedu- 

 cftique homines capiantur dolis ueneficorum,ratio eft, & facultas . Sed alia fupereft expeditior, ut fu 

 Ipiciofi aliqua praefumant,qua: uenenorum uires hebetenr, & inefficaces irritasque reddant: cuiufmo- 

 di caricae funt cum iuglandibus nucibus manducatae 3 & quae cedromela uocant,id eft citria, feminisq; 

 napi drachma cum uino . Item folia ca!aminth$,aut creta,quae Lemnia fphragis appellatur, pondere 

 pari cum uino : aut rutaefolia , & nucis iuglandis nucleum : aut caricas duas , & falis callum ieiuni fu- 

 niant, & nullo ueneni genere laedentur . Antidota ex uino fumpta , eundem effe&um praebcnt : inter 

 quae intelligitur magnum Mithridatium , & quod fcinco , & quod fanguine temperatur . Quin & fae- 

 pe uenenis obfiftunt peculiares quidara corporumaffeCtus certo quodam modo conflitutorum , cum 

 quadamcibi,potusque qualitate,tumuinicopiaitatemperatorum, utcum uenenis diflcntiant.fi- 

 quidem ingefti ueneni uires frangunt, atque iam priorealimento farCtis,praeclufisquemeatibus, 

 obftant, nemembratim per digeflionem infinuetur. Verum enimuero, quoniam fortunae neceffi- 

 tas interdumfimilia difcrimina peregre agentibus adfert ,abfque ullisinfidijs hominum,nonnihil 

 diflerendummihidehacre neceflarium duco . Iam primum igitur culinam apparare loco fubdiali 

 conuenit , cibosque & potus in huiufcemodi loco ftruere . Si id fieri commode nequit, fecunda erit 

 conditio ha?c , apparandi , apponcndique fub te&o . Sed tum diligenter laquearia animaduertcnda : 

 frequcnter enim a fuperioribus contabulamentis animalia decidunt exigua quidem,fedquaenon $ 

 rnodicam pemiciem moliantur , ut phalangia, ftelliones, & alia quaedam reptilia . Porro uinaria uafa 



diligcntcr 



50 



