ij5>8 



And. Matthioli Comm. 



bufium,quod torpcdinem adhuc uittentem diutius fuflinerepoflit . Quare admirandum fane non erit ( ut tcflatur Galems 

 libro nuper citato ) qubdjputum canis rabidi, ji burnamm corpus comigent , perinde ipfum rabie affieiat , ac fi ab ipfo ca- 

 ne ejfet demorfum j nam & buiufce effetlus hac noftra &tateplura afferri pojfent exempla . Tyeqtte etiam alictti mirttm ejfe 

 debet , qubdjbutum afpidis cognomento Ttyas^omnes ueneno inf.ciat,quos conttgerit . Hoc idemfimiluer efficiunt qu&dam 

 f&ttiffima uenena arte conflata , tanta pcrmeandi & penetrandiuipr&dita , qubd illitts ( ut ferunt ) fellarum pediferis,in- 

 fejforum ocreas pvnetrant , donec ad nudas pcdis plantas peruenta ,&indcper ctttis Jpiraculain corpus ingrtffa,uniuerfa 

 eius mcmbra corrnmpunt,& abfumunt . Horttm ufusfut audio)frequens apud Turcas,& aliasferinas gcntes . Ex hac 

 autemrenuUamquis capiat admirationem oportet .fiquidem arterix corporis noftri(tefte Gale.lib.t 1 1 .de fimpttcium 

 medicamentorumfacultatibus , ac alijs in locis)adfe intus trahunt qttodcunque proxime circundat eas,dum continuc dtla- 

 tantur . Id quod quotidie liquet ex inuncliontbus,acfuJfitibus ad morbum Callicum paratis . quippe e&dem ab arterijs at- * ° 

 tracls, , ubi argcnti uiui , cinnabaris , uelfublimati officints uocati plurimum admifcrinuficiiifltmaf&pepariuntfymptoma- 

 ta . Sunt&alia ttenena > qu& olfatlu tantiimfut quorundam fungorum mtminit J\tfis)pr&fentaneam afferunt rnortem ijs* 

 qui ea nanbus admouerint . Huiusfumm& maliti&fedem illttdfani tenere debebat , quo florem recentioribus uetonicum 

 mcatum , Senis quidam circunforaneus infeccraUex his qui innocue uenenum deuorare profitentur . Quem citrn olfacien- 

 dum exbibuiflfetfuo concurrenti in publico Senenflforo , is exfolo olfaclu derepente concidit mortuus . Tr&terea uenena 

 qu&damfunt , qimfologuftatu , quanqtiarn non deglutiuntur , perimunt : idq;pr&(lat affidis furdi fputum . Quo memini 

 quofdam imprudcnter infeclos effe . Interquos uidi ego ru[licum in ualle Jnania>qtti dum fanum Jecaret inpratis ,ferara 

 falce per mcdiumfccuit , & cumpoftea capitis truncum manti cepijfet , utfocijs aftantibus oftcnderet , tttpote qui iam fe- 

 ramdemortuamfortaffecenfebat^fttjpenfttsmanutruncuscaput retorflt,& rttfticimanumf&uiens momordit . Mitte 

 credensfutlu uulnerifitccurrere, os (iatim morfui admouit . Quofatlo dcrepente in terram cecidit,ubi illico mutus fatlus 20 

 Venenomra deperijt . Infuper fciendum eft , qubd uenena non uno eodemq; modo,neque ab una eademq; canfafuos pariunt effeftus . 

 effectus a di- Siqutdem ( utfapientes quidam memoria prodiderunt ) qtt&dam agunt exceffu qualitatum elementorum , quarum miftio- 

 uerfis caufis. m con fl ant , Qjtadam ucrb propria tantum qualitate aut forma , qnam occultam proprietatem medicorum quidam ap- 

 pellant ,inmiftis inferioribusintrodutla ex influxulinearum rcttarvm radicatium,qu& ex fyderum fixorum Jplendore 

 .. . proueniunt^promateri&miflorumproportionefeu confiitutione. Miadenique utroque modo flmulagunt ,nempe& 

 bus excedenci- qualitate elementari ,&propria , quamformamjpecificam nominant . Torrb uenena , qu& excejfu tantumfuarum qua- 

 bus - litatum operantur , fuas uariant affiones,pro uarietate ipfzrum qualitatum . quippe qubd unum fit calidum , aliudfrigi- 



dum , aliudflccum , aliud humidum . Qu& igitur caliditate excedunt , duobus modisperimunt . Vno,qubd intus in cor- 

 fusfumpta , excalfaciant } urant , corrodantq; ufque ad cor . Mio » qubd extrinfecus appoflta corrodant , & exedant 

 carncsufqueadojfa.-idquodlepori marino adfcribitur. Vel qubd fummd calefacientia tamintus ,qudmextracorpus $0 

 adurant quemadmodum euphorbium , & elleborus, donec inflammato tandem corde interimant . Frigidafimiliter btfa- 

 riam necem adferunt . Vno modo , qubd exuberante fiigiditate fua,ufqueadeb corpus gelidum , (lupidumq; reddunt,qubd 

 fimuletiamcor congelafcit ,utijs euenire fiepius compertum efi,qut opium deuorarunt.Mtero,qubdobftruclis ingenti 

 fiigiditate meatibtts , anhelitum intercipiunt , & proinde fuffocant , &ftrangulant , id quodpr&ftant exuflum plumbum y 

 &fungi tienefici . D uplicem &flccum uenenum habet operandi modum . quandoquidem uel humidumfanguinem cordis 

 abfumant , ut calx uiua : uelfeparent ac dittidant partes abinuiccm , quoufque omnia membra ad cor ufque in minimas di- 

 uidantur partes : quem effetlum pr&bet rifagallum uocatum . Humidum poftrcmb , etfi aliqui tradant non inueniri , quo • 

 niam nullumfit humidum reperircquodad quartum humiditatis exccjfum peruenerit ; oppofitum tamen declaratur exem 

 plo ittius , qui notle dnm domiret , d ferpente quodam demorfus ( ut Gilbertus J.ng\icus narrat ) mortem obift : cumq; 

 mane d puero per brachium traheretur (fic enirn arbitrabatur dominumdjomno excitare ) caro iam uniuerfa putredine 40 

 confeBa,traciu illo concidit,o(fibus remanentibus carne prorfus exutis . Quod certi non alia de caufa contigijfe p uuit, 

 qudm ab excedente ueneni humiditate,qu&fummafani ineratfer& illius denttbus . Eundem effetlum pr&ftat etiam fala- 

 mandra,fi in puluerem redatla bibatur y ut inprocejfu fito loco docebit Diofcorides . T^ecfecus illi accidic , quem cenchris 

 ferpens momorderit.Quoctrca retle proditum eft d Galeno ex authoritate Hippocratis hbro primo de temperamentis,qubd 

 ciim anni conftitutio pluuialis,humida y & au(lraltsfuijfet , ea potifiimum humiditasfecit , utfuccedente &ftate carbunculi 

 orirentur:quibus ob corruptam uenenatamq; humiditatem eoufque in aliquibus brachia putruerunt,qubd denique tota bac 

 ipfa putredine correpta,d cubitis diuifii dcciderunt . In alijs uerb tantam coxarum , crurium , & pedum caro putredinem 

 fenfit,qubdplaneoJfacarnede(lituta remanfcrunt . Inalijsdeniquenoncaro foliim computruit ;Jedfimuletiam nerui, 

 oJfa,eorum compagines,nexusq; contabuerunt . Ex hoc itaque aperti oftenditur reperiri ucnenajanta humiditate exube- 

 rautia,ut homines interimere pofftnt^utpote qu& membra putrida eff.citint:ficut argentum uiuum,quodfua humiditate mo 50 

 dum excedente,infitum cordi natttra humidurnf&pe corrumpit,ut quotidie uidtmus in ifs,qui eo ungutntis exceptofe inun- 

 gttnt ad luem Gallicam delendam . in qttibus pr&terquam qubdfcmper gingiuas,dentes,palatum,aliasq; mcinas partes pu- 

 tredine ajficit ;f&pe etiamubi uberius qudmpar fihinuntlum fuertt,eos inpernictem ducit :quippequoduniuerfo fanguini 

 putredinem inftrat . ldq\extrinfectts duntaxat adhibitum .quanquam & id ipfumtntus ajfumptum occidtt,fi modum 

 qttendam exce[ferit,ut libro fuperioretradidimus . Siquidempr& nimiafiti frigidttate uitalesJptritus,cordisq;fubftantiam 

 congelat . quod cuidamfeplafiario;qui lUud imprudenttr biberat,eueniffe narrat Conciliator Tetrus Jponenfis . Hoc igi 

 tur modo,alijsq;pr&dic~iisfuos uenena pr&ftant effetJus, qu& fuis modum exceden tibus qualttatibus mortem hominibus ad 

 A formapro- f emnt , c&tcrum ucnena,qu&propriafitifacultate,uel(ut dicunt)propria forma enecant, id non efticiunt,qubd caltditatis, 

 frigiditatis,humiditatis,autficcitatis modum excedant^fed qubd idpeculiare d natura habuerint ex wfittxtbus d radtjs(ut 

 fuprddiximus)quormdamfyderumfixorumprouenientibus,quxea human&natura prorfus aduerfa gcnuerunt. H&c g Q 

 propterea etfi tampauca quantitatefumantur , ut uix fentiantur ; tanta tamen eft eorum malefica , atroxq; ttis,ut breui 



tempore 



