14 AncL Matthioli comm. 



alios in hora tantum perimere , alios in quatuor horis,aiios in die , & nonnullis nifi paruam afferre noxam . Id qubd ctiam 

 auotidieexperimurin medicamentis , qu<ead dcijciendam aluum exbibentur . quandoquidem idem medicamentum eodem 

 ponderc , uel quantitate d diuerfis hominihus acceptum,in aliquibus fuum celeriter pr&flat effeclum,in alijs tardi,in aliqui- 

 bus partim cfficit,in alijs piur'mum,in alijs nibil , in aliquibus citra omnem molcfliam deijcit , in alijs ucrb magno cwm la- 

 bore . TJeque tamcn id alia de caufa accidere manifefium efl , qudm ex uario,difpariq; mgrotantium temperamentp : quocf 

 iton ita ad unguem deprebendipotefi,ut certbfciripoffit,quandiu invatus eorum calor uentno refiflere ualeat . jLt quanuis 

 concedi poffit , qubdquis adeb peritus ueneficus reperiatur , ut cx longa experientia , ac pariter fcientia tam cxabli »a- 

 ' turam , & robur uitaiis facultatis calleat in unoquoque homine , ut conijcerepoftit , quoufque perdurare ualeat , uhi uene- 

 ■mimiUifiuaartcpr&paratum exhibuerit ;nontamen propterhocis determinati fcire potcrit dicm ,nequehcram mortis 

 illius , qtii uenenum affumpferit . non enim fieripotefl , nifi diuino iudicio , aut afflatu , tit aliquis medicus, uel philofophus . l ° 

 adamufjim expendere poffit , ac metiri , quantum hiimidifiibfl.antifi.ci , quantttmq; caloris innati in qttocunque fit corpore, 

 pnefcrtim qubdnon fiemper in eodem fiatu perfiflantprtncipesfacultates : quofit , ut quifliam modb plus ? modb minusfor- 

 tis appareat . tum etiam qubd corporis temperamentum piurimum immtttent cattfie extrinfcae , quas Grxci <xpaK4.Tapx.Ti.- 

 nds uocant . jldde citamnum qubdantidota , qus.a medicis bniufcemodi uenenatis continui propinantur , etfi ueneni uim 

 obfuicontumaciamfuperarenequeant; impediunt tamenm id tam breuitempore perimat . Vanum igitur crediderim ef- 

 fe , qitbd internas noflri corporisfacultates,acfitncTiones pofiint(ut quidam rentur)iudicio duntaxat ita exquifiti cxpen- 

 di,ut lav.ce expenditur crocus . jLtqttiflcire etiam oportehqubd etfi hoc magna ex parte euenire poffit naturts ipfms robore, 

 in hoc magis,in illo minus exiflente ; eo etiam tamen prouenit ,q>tod aliqui conflent arterijs, quibus uencnum in cor fertur, 

 admodum anauftis , alij contrdadmodum amplis . J^anque ucnenum itbi uias latas expeditasq; inuenerit ,nonfoiumce- 

 leriter permcat ; fed longi etiamfacilius una cura aereprouebttur , qui cordis refrtgerio continui ingreditur . ld quod ijs , 2.0 

 minimi contingit,qmpropterea qubd cor minus calidum obtineant , arterus potiuntur longi anguftioribus , quin & $irir 

 tuum uitalium facultatem ualde imbecilliorem habent . Qupcirca Galenus tum tertio ftmplicium medicamentorum cenfu, 

 tum libro fecundo de alimentorumfacultatibus , tradidit cicutam hominibus in cibo lethalem effe , flurnis autem nutrimen 

 ium. Quandoquidemhi arterijs adeb anguflis pr&ciufisq; confiant,ttt nullo paclo per eas ad cor lethalis cicuUuis,pro- 

 gredipoffit. quanquam hoc defrigidispotius,qudm de calidis uencnis intelligi debeat . Hunc iUudfcitu dignum accedt, 

 qubd perfuafu difficillimum efl , uenena , qu<e ab impijs ueneficis in diem exhibentur , alteriusg eneris effe ab bis, qu& fuar 

 rum tar.tum qualitatum exceffu perimmt . %am qwpropriaformaac uinecant , in minima etiam quantitate exhibita 

 (ut Galenus inquit) difficili cohibentur , quin breuiffimo tempore lethale munus obeantfuum . T^on defunt tamen,quipro 

 ■ - certo affirment,qu<scunque uenena adeb temperari poffe,ut illa celerius , b<ec tardius interficiant . quibus equidem refra- 

 ... . r garinonaufim,cumfciKerimadmirandaadmodumeffefecretanatur£. Qu£ripr&tereafokt,nimfieripoffit,utqti\s 3P 

 fuSeri^offit^ ita ueneno affnefcauminimumquid de eo quotidie affumens,ut eo tandem innocui nutriatur, quemadmodum B^ff tcftmor 

 ena in- taofcribit j.uicenna,olimpuellam nutritam effe ueneno , ea tantum ratione , ut reges quofdam , & principes(qubd formo- 

 fumat. ma e jj- et ) qui f ecum rm haberent , inficeret . Qua in re dixerim ego , qubd etfi non defint , qui hoc fieri poffe affcrant : 



ut uenena 

 socue 



fiftimaeffet)qu , 



nunqttam tamen ipfe adduci potero , ut credam humanum corpus nutriripoffe ueneno , &pr<sfertim napello , quo pkrique 

 rem expomntes eam pueUam-nutritam effe interpretantnr . Siquidem ea hifloria jirabicas potius fabulas imitatur, quam 

 remaliquam,qu<nommbus naturausphilofophi&rationibus comprobaripofiit. Quamobrem conflat Gentikm Fulgina- 

 ttm in hoc jLuicenna loco adnixum quidemfuiffe , ut hanc opinionemferuaret integram . quodnimirum fidelis cuiufque ex- 

 pofitoris effe debet . "Klam poftqudmcamfententiam ualidis, ucrisq; rationibusprimum improbafftt,denuo(ut affokiit) 

 jtucrrois,Biniq; authoritate innixus,y£uicenn<e , & Bjtfi opinionemprobare non dubitauit quibufdam argumentis, quan- 

 ttis nudis,& infirmis . Quorum illud uidetur fortius ejfe , ubi authoribus magis,qudm rationibus addi&us inqttihJ.equum 4» 

 non effe , qubdauthores tam graues,tamq; fapientes , mcndaces uocentur , uaniq; habeantur . quippe qubd certb credidcrit 

 ipfe Gentilis Bjtfum ,itemq; jLuicennam in uerarn hifloriam hancrem recepiffe , nonautem in fabulam . Sed quoniam fu- 

 peruacaneum dttco in hoc conterere tempus,longa contradicendi oratione,pr<efertim qubd uenenorum medcla ea mtllam aut 

 paruam aflerat uttlitatem :ideo relidis alifs,in Gaknifententiamfacili deuenio . Qui tertio fimplicium medicamentorum 

 cenfu cap.x v 1 1 r . tradit uenena calida>& ftcca (quakm cfife napeUum,quo pueUam iUam nutritam uolunt , non ambigo) 

 nullo modo poffe in nutmnmtum redighetiam qubd in quantitate minimafumantur : tametfi frigida uenena quandoque in 

 alimcntum uertantur . Quandoquidem h<ec(ut idcm author eft exemplo cicut<e,papaueris,hyofcyami,& mandragora) non 

 fiti natura interficiuntffedqualitate duntaxat firigida . Quibus adijcit ipfe Galenus hifloriam anus cuittfdam Mhenknfis, 

 qt:& citutam in ctbo fumebat nullofizni detrimento accepto . Ea enim(utidemfcribit)modic<eprimum quantitati affueuit, 

 mox mdiespluri,donecexmagnaetiamquantitate,qu<eiUiin nutrimentum conuertebatur ,nullam percipicbat noxam. 50 

 Ex quo paldm fit,Gaknum non admittere,qttbd uenena caiida nutrimcnto effe pofiint . Id quod minus etiam illis concedit, 

 qu<e propria (pecie, aut occuita caufiz , ueneni naturamfortiuntur . Inter qu<eprincipem iocttm obtinet naptUtts . Quare 

 longi aberrant nonnuUi mterpretes,ulpote qui illud napeUo tribuant , quodpiani acut<e reddidit Galemts : itaquefit , ut 

 (qu& eorum infcitia e[i)hiftcriam hanc confundant , Gaieni uerba peruertant , atque rem rnali interpretentur . Quo etiam 

 in errore deprchenditur sluiccnna : mfi interpreti errorfuerit adfcribendus . Qubd poflremb uenenifacuitas(ut quorun- 

 dam opinio efl)iam concotta , & in illius adokfcentttk jubflantiam conucrfa,potuerit ex anheiitu in alios tranfire , ac eos 

 fubmde inficereffani perridiculum uidetur , atque euidentius falfum,qiuim ut piuribus explodi mereatur . C<etcrum quo- 

 Vtrum anima n j am non defunt animaiia,qu<z natura cibis uitlitant uenenofis,atque exifs nutrimentum capcffunt,ficut( Galcno authore 

 ue^nofis uiai $> ro l Iv<fe aiimentorumfacuitatibus ,&lll .fimplicium medicamentorum)flurnicicutam depafcuntur, & cotumices 

 rantjexkiokm ueratrum,& ut nos qitoque quotidie uidemus,anates,qu<e inflagnis , &paludibus uitiunt, bufoncs aqttaticos dcuorant,& 6<s> 

 uim retineant. -^ m mmm tu,r,cit:onm ucnenofis,& moriifirisferpentibus,& gaUim interdum fcorpiomhus , araneis ,ferpenttbus., & 



aiifs 



