1404 And. Matthioli Comm. 



Viflusmio hlis&quando remitti accideniia,ir mgrimeliushabere uidentur . C<eterumeorum,quiucncniimfumpferint,cibuscffcde- 

 ' 1( m)i l ' e " ^ et ^ tamm rms ^'M m P°ft ea ^ccntur adbibitafuerint)ex his rebus,qux nonfolum uim habent nutriendicorpus;fed 

 '. . ..,:. l 1 lu CI i am ncnenorum noxix refi(iere ualent . Quo ingenerc lac afininumfummoperelaudatur : item caprinum, ouiUum, 



bubulum,atquc ctiam humanum,pr<efertim fi recenter emunclum bibatur.quanquam lac omne efficacius exhibetur contra 

 utnena calida>& crodentia,qudm ad reliqua uenenigenera . jld hoc & butyrumfactt . Taciimt & iufcula tum carnium 

 pinguium,tum pifiium,quibus addipoffunt,ut pinguiora reddantur,bHtyrHmcrudim,rjrpinguedoanima!ium , quorura 

 efl ufus . Siqaidem pmguia h&c ideo conuemt,qubd uias obtlruant } ex quo uenem tranfitus inbtbttur . Qumetiam ubiuc- 

 nena excalfaciimt,& erodunt,pinguia hxc acrimoniam eorum hebetant . Idcirco hoc in cafii,animalium ccrebrum, atque 

 cfiium mcdulti aptifiima paritt r cenfentur . H isfimditer herb<e qudm plurim<e opemferre poffmt cibis admiftce : e qua- 

 rHmnumeropr(>batttrcalamintha,origanum,ferpy[limfiflymbriimi,ruta,bugloffum,cchium^ Io 



la,ali<eq; qudm piurinitc : quarum uim uenmis,[upcrioribus ltbris,aduerfari retulimns,quamm etiam catalontm paulb in- 

 fra recenfibmius . Locus deindcin quo refidere debent,qni iienenumfltmpferint,lucidusfit oportet : ttbi aer quoqueftt nul 

 la mala qnahtate ajfeclus. Taretur antem eorum cubiculum odoramentorumf>lfitu,quibus uis inefl propulfandi uenena. 

 ldcmmpr£flantfmtalumomne>myrcba,fiyrax,aloc,laferphi]Lcryma,agallochim,fcordium)C mali 



cortex,tumperi bacc<e,eiusq; lignum ficcum,& idgenus plura . Infiuper ajfccii uenenofGaleno authore lib. t r .de antido- 

 m)nihil autparum dormire (hiuntttr . Somnus nanque uenenum retinct in mternis partibus , &facdius ad ccr deducit. 

 K einedia con- Contrd mrb uigilt.e,quippe que. id a centro ad corporisfnperfictem , nempe ad externas partes , retrakunt . 11 is ita infii- 

 cra uenena. tui , s m p r j m j s omni i n dufina,ac diligentia curandum e(l,ut deuoramm uenenumforas exhauriatur . Qua in re nulhmfa- 

 neualeniius auxiiiimperhibetur } qudm utfme ttlla mora agri uomitum ciere cogantur :fi tamen uencnum adbuc in uen- 

 triculo refideat . Qubdfl iam in inteftina defcenderit , illud qudrn primum clyfieribus infufis extrabatur . Jtqui in hoc 2 o 

 onmi diligentta ordmem ac modum inire debemus,qnem in buiufce uoluminis pr<efatione nobis reddidit Diofcoi ides. Siqni- 

 dcmis debacrcita exquifitvdifferuit>utpoflerioresomnesomniafcrequ<e deea fcriptis tradiderunt , iiii acccpta refhre 

 pojfint . Vcrian hcc unnm ipfe addiderim>qubdfifortd is,qui uenenum fumpfiffet,ex omnibus uomitum cientibus auxilijs 

 uomere neqmretjuncfut Bjifis autbor eft)medicamenlis foluentibus , itemq; clyfleribus eritprocedendum. Mcdtcamenta 

 autcm,qu<e deiecloria potiuntur facultate , ad hoc idoneafunt agaricum,& rhabarbarum.Quandoquidem utrunque prte- 

 terqudm qubd deuclcria uipr&ditum eft,facultatem etiam ucnenismaxime repugnantcmfortitnr . Id quod etiam quidam 

 rninori centaurio altribuunt . J^eque prorfus ab re effet ad idem jLegyptia, filtqn<e atram mcdullam , aloemq; ufurpare . 

 h<ec nanque prcttcr deiecloriamfacultatem,feorfumplurmum pollet aduerfus bumorum putrcdinem,qiu femper ^ueiple- 

 runque ingeftafequitur uenena : lUa uerb qubd aluum mirifice emoUiat,uenenum uentriculi tunicis adh<erens abluit & abfler 

 git . quin & erodentium acrimoniam obtundit,& ea dcnique per aluum fecum educit . His autem peraclis,ea certi clyf- 3 o 

 mata competcre uidentur(ut Diofcoridi placet)qu<e acria funt & trahendi ui pmdita . Quibusft eafuccefftrint,qu& i iuri 

 bus pinguibus,adipe,aut pinguedine,aut butyro,aut latle parantur,m ulterins uenena penetrent,ut in dyfenteriafierifole t y 

 nequaquam ea inutilia fore putauerim,priefertim ubi compertum htiberetur^uenenum inteflina exulccraffe . Quamobrem 

 lac copwfitis epotum pofl uomitiones , &cly(ieria utiliffimum effe prodidit Auicenna : nempe qubd ueneni noxiam fran- 

 gat,&fanet . Quinetiam fummoperc profunt : pmmijfis tamen uomitionibus , & clyfteribus ,fortes,ac ualid<e diuerfio- 

 nes : utpote qux non modo prohibeant ne uenenumpetat cor ; fed etiam ipfum tral\ant d membris nobilibus intcrnis^ad igno 

 bilia externa . ob idq; plurimum prodeffe crediderim cucurbitnlas,fi ex igne natibus , & crurium pulp<e applicentur . 

 Fertmtfimiliter opemfricliones ex afperis linteaminibus,quin &fibtd<eflricJimfa£i£ ita ut dolorem excitcnt,manuum, pe- 

 dumq; digitis , itcm brUcbijs , & cruribus . Mirificeetiam uenenum auertitur dpartibus intrinfecis,fi patientes in balneo 

 aquts, caiid& cx medicamentis accommodatis confcclo, uel in laconico ficco fudorem ciente imponantur . Quandoquidtm 40 

 huiufinodi calor extraneus efficacifiime uenenum ad cutim trahit . tialnei ac laconici uicem iUud fani fupplere poterit , fi 

 diffetlo uiui midi, aut equi aluo cxertts flatim inteftinis,ager in animalis cadauer intromittatur : & cum refrixerit cada- 

 uer,idem etiam de alio fiat,quoufque fat fuerit . jLdhoc autemmuli,muUq;(ut uulgtftrt opinio,fortaffe qubd h<ec ani- 

 tnalia plurimum caloris babeant) c<eteris prtepoUent animalibus . Hoc enim auxilio d ueneno Uberatum narrant Valenti- 

 num jtlexandri fexi iftmmi Tonttficisfilium . ls enim ( utferunt ) cum in quadam ccena aliquot Cardinalibus uenenum 

 dtcara/w quse exl} ^ £re wtteififa ipfi,ac patri id imprudenter exbibuit . CMerumfcire etiarn conuentt , qubd quannisprtedicla remedia 

 pollem aduer- omnia commumter uenenis opitulentur,non propterea eft dimittendum,quin continui mfeclis propincntur omnia probata 

 lus uenena. antidota,tamfir<iplicia->(iiiam compofica,quce cuiufcunque ueneninoxam auferre pojfunt . Simplicia quidem medicamenta 

 qua ad boc iciunea Dwfcoridi,reliqnisq; Gracis po(lerioribus celebrantur,funt uinum uetus copiofius epotum,Lemnia fphra 

 gts,agaricum,abrotonum,irio^eryngij radix,napi & pafiinac£femen,ca[amintba,nardum Celticum^cajlorium, feruU ui- e q 

 rentis rnedulla,flos fhododendri( quanquamis Galcno,alijsq; ipjumfecutis inantidotum minimerecipiatur,fedpotius inter 

 uenena annumeretur)fuccus marrubij,lafcrpttu,&panacis,fagapetiiim,arifiolochia longa,ftmen rut&fylutflris 3 betonica, 

 pix liqaida delincla,polij,etfefeUs decoclurrhpbu, cinnamomiim,caffia,iuniperi bacc<e,citria mala,& qu<e limoma,& auran 

 tia uocant,& eorumfemen . Itemglandes^pnefertim quern<e cx humano lacle epotA , quinqucfolij radicis fuccits , leporis 

 coagulum,muftellx carofiale inueierata,& in umbraficcata,cum uinopota, lac canis cx primofcetu acceptum , capparis, 

 chamdeonis albi radix,aptf decoclum,polemoni<e radix ,tribuli terreflrisfuccus,fmdacis afperx acmifiordinm.thlafpi , & 

 Cretenfe diclamnum . His .Jrabes,& reccntiorum nonnuUi caftaneas addunt : item ponticas nuces,mefpila,piftacia , %e- 

 doariamjauri baccas , gentiatu radicem,quin & diclamni albi,tormcntdle,iridis IllyriciS , haftuU regi<e , helenu , & md- 

 lefolij : rhabarbamm , kedera corymbos , bolum jlrmtnium , hypencum ,fabinam , mitmiam ,pimpinellam , Imperato- 

 riam , centaurium maius,angehcam , uerbenacA fuccum : mures , qui napelli radices dcpafcuntnr , & mufcasgrandiores , $ 

 quatiusfolijs mCiUant,filipendulam,carpobalfam!tm } mufcitm odoratum , ambarum , os in corde cerui repcrtum , & cer* 



uinum 



