D 



In Lib. fextum Diofcoridis . 1 4 1 1 



E bupreftibus,& pinorum erucisfuperius libro fecundo fatis differuimus,quantum adearum hijloriam attinet: nunc 

 ] harum uim ueneficam profequimur . H&c igitur anitnalia etfi pota,aut atids in uentricutum ingefta , qu&dam fym- 

 ptomata,& incommoda pariant,ab his plani diuerfa,qu& ab epotis cantharidibus inferuntur ; ta men & ipfa candem expc 

 tuntcurationem,eademq;poftulantmedicamenta,quibusin epotis cantharidibtts utimnr. Vcriim aduerfus h&cquoque 

 nonnutla propria,peculiariaq; habentur antidota , quorum citm latius meminerit Diofcorides , non efl cur nos de ijs plura 

 dicamus. 



XM*ydi} f *. SALAMANDRA CAP. IIII. 



IO Q* falamandramhauferunt,lingu3;inflammatio confequitur:mens,& fermopra;pcditur:tremor 

 j3cum torpore,aut horrore quodam,ac exolutione accedit : partes nonnulls corporis liuoribus cir- 

 cunquaquefugillantur : fepeque,diutius immoranteueneno,putrefcentes dcfluunt. Quibus prarfta- 

 bimus cuncT:a,qu33 potis cantharidibus. Peculiaria uero remedia,refina pinus,aut galbanum cx melle 

 Hnclum,&aiugi'decodum,inquonucleipinei conterantur.-urticse quoque folia,cumlilijs& oleo 

 decocta . Profunt etiam oua teftudinis marina? , aut terrcftris coc"ta : item ranarum ius , cum quibus 

 cryngij radix incocla iit . 



NOnfolum ueneno injicit,& nccem adfert Salamandra ficca , & in puluerem pota , uelclam cibis admifia ;fed etiam saUmadr;e «e 

 morfu,uiperarummodo,c&terorumq;ferpentittmuenenumeiacutantinm. Quin &fntclus,& herbas inficit tumfa nefica niturx. 



20 lifta quadam,tum mucofaff>ecie,qu& i toto eius corpore fudat,magno degufiamium difcrimtne .-fiquidem pierique reperti 

 funt,qui hoc tantiim utneno periere . Troinde mirum non effe uidetur,fi recentiorum quidam tradiderimt,mtegras quan- 

 doque interijffe familias : qubd aquas bibijfent,in quorum puteosforti Salamandra ceciderat : uel qnbdpanem tantum co- 

 mediffent furno incotlum,qui lignis eainfetlis concatuerat . Quibtis tamennon ufquequaque credtndum exiflimo , citm 

 tgniam ui uenena omnia abfumantur . Sed potius adfliputandttm fuerit Tlinio,qui Ubro xx i x.cap. 1 1 1 i .non ex pane fur 

 ms incotlo,in quibus ligna falamandm ueneno infetla,accenfafuiJfent,quofdam iamfuijfenecatos prodidit,fed expanis crtl 

 fta ligms inajfata pede tantitm fatamandr& contaclis,ut eius uerba tefiantur,cim inquit . Inter omnia uenenata falaman- 

 dr&fcelus maximum eft . C&tera enim fingulos feriunt,necptures pariter interimunt,ut omitlam,qubdpmre confcientia 

 dicuntur homine percuffo,neque amplius admittiad terras . Salamandrapoputos necare improuidos pottft : nam (i arbo- 

 ri irrepfit,omniapoma inficit ueneno,& eos qui ederint,necat frigida ui , nihit aconito diflans . Quinimo fi contaclo ab ect 



30 Ugno uel pede,quo crufla panis incoquatur , idem ueneficium efi,uelfi in puteum cadat . Quippe cum Jaliua eius quacun- 

 que parte corporis,uet in pede imo refperfa,omnis in toto corpore defluat pilus . hatlenus Ttinitts . His igitttr , qui haufe- 

 rint(ut jletius efi author tib.x I 1 1 ,)pr&ter ea qu& d Diofcoridefcribuntur,macui& in totum corpus exoriuntur aib&,de- 

 inde rube&>poftremb nigr&,qu& tandem putrefcentes,uniuerfum degtabrant corpus . Sic uenenatis fuccurriturfut Diofco- l^icuca^aT 

 rides aitjijfdem remedijs,qu& ad cantharidaspr&ftant . Quod tamen aliquibus minimi uidetur rationi confonum . qtian- 

 doquidem ckmjahmatidra uenenum maximifrigidum,humidumq;fit,cantharidum contrd calidifjimum,& exiccans,nul- 

 lo quidem patlo confentaneum cenfent,qubd ijfdem utrifque fuccurratur medicamentis . Verkm his illud recle, mea quidem 

 fententia , refponderi poteft,qubd ubi Diofcorides falamandris cantharidum commendat medicamenta, de generalibus , qtm 

 in uniuerCumfiunt,dmtaxat inteUigit,nempe ut qudm citbficripofjit,uenenum i uentriculo , & inteflinis extrahatnr cre- 

 bris uomitionibus,& clyfmatis acrioribus : in cordisq; pr&fidium dentur theriaca,Mithridatium,aliaq;generofi antidota, 



40 qute pota cor ipfum d uenenatis omnibus tuentur . Siquidem in cantharidum capite,quod omnium primum habeatur, gene- 

 ratis methodus Diofcoridi tradendafuit,nc eademperfingula capitaf&pefruflrd & inepte repeterentur . Qmrefciti cittn 

 ad cantbaridum remedia legentes reijcit^de generalibus tantitm inteUigit .jluicenna eandemfalamandris adhibet curatio 

 nem,quam opio,qubd tam hocquam UUfrigidiJfmofint temperamento . pmfertq; aeteris theriacam,Mithridatis anti- 

 dotum,refinam terebinthinamjiyracem , urtiae femen, & cuprejfi frondes . C&terum quoniam falamandra fui corporis StcllioHum co 

 forma stelliones mortiferietiammorfusanimatiamihiinmentemreuocauit,ciimeorumpeculiaremmentionemnon Gdcratio. 

 fecerit Diofcorides^non alienumfore duximus,eorum primum hifloriam defcribere,deinde uenenati morfus remedia in me- 

 dium adducere . Sed an lacertarum generi legitimi flelliones adfcribipoffint,profeclb non aufim decernere:quanquam non 

 defunt,qui aJferant,maiores lacertos^quos uulgb appeliamus I{amarri,alij Liguri,dij uerb Lucerthueros ejfe fleUiones . Quo 

 rum tamenfententitx, non pojfumfubfcribere . quandoquidem Ttinius libro x.cap.xxv.& xxv I .Stelliones inquit effe lacer 



« tarumfigura,& chamdeonum quodammodo naturam habere,utqui rore tantitm uiuant , pr&terqudm araneis . Ex qui- 

 busfateri ticebit,fleUionesnon effe noflrates lacertos . nanque hi cochteas,cicadas,tocuflas,&papiliones deuorant,& id ge 

 nus animakula . J.d h&c copiofum in uenis contment faguinem,& amplo refertifunt iecinore,bominibusq;haudqnaqnam 

 inimicantur,quin poiius eos amant . Contrd uerb ijs aduerfantur flcUiones , Ttinio autbore lib.xxx.cap.x.ubi nuUum atii 

 malfraudulentius inuidere homini tradidit . Tr&terea{ut idem eodem ioco fcribit)f\eUiones hyemant in domibus in locis 

 oftiorum,&fmeflrarum,aut cameris,fepulcrisue . quapropter uenatores objeruant cubile eorum &flatibus . ibi uere inci- 

 pientefiffis harundinibus textas opponunt cafas dcapularum modo , quarum anguftijs etia.mgav.dent . Venantur autem 

 eos,uteorimtftnetlam,quaiitferpentesquotannisexuuntur,facilicoufequantur : qubdnihiiei remedio in comitialibus 

 morbis vr&feratur : ex more cnim exutarn femtlam iUico deuorant . Hinc igiturfani perfpicuum fuerit ,fteUiones d ma- 

 toribus Italicis lacertis diferre : hifiquidem in campeftnbus,infrutetis,fpibus , & macerus degunt: 1U1 uerb infpuicris , 

 , & dormbus nojtris oberrant . Tromde iubct Diofcorides,ut quiin uenenorum timore uerjantur , & culinamfnbdiali toco 

 apparare nequeunt,fiib tetlo apparent ..Sed tum diligentsr iaqucana ammaduertenda,qubdfrequenterdfupcmr,bus con- 

 rfi Cccccc 4 tabulamentis 



