1 4 * 4 Atid. Matthioli Comm. 



Aconici uene- A Coritti complurahabcrigenera , quifqnis facile noffepotcrit,qttifuperiuslibroqiiartoeorum Iconescxaminaue- 



wiconfid. _J^\jit .fiquidemgcncraduodeamibi rtperiet ,qtt& omnia delaeria funt facultatc . In quibus indagandis fedulam 



nauauit operam Francifcus Cal%olarius Veroncnfis, reiplantari& ftudiofffrmus . T^anque isfex jLconiiorumgeneraad- 



inuenit in Monte quem Baldum uocant : qu& quarto lib.pofiremo loco appingi curauimm.Tit adme tandem ea tranfmijfa 



funt d Ctarijfimis Medicis Dominko Montifauro,& Hierorfymo Don^ellino ; qui omriu , Cal%olario ipfi accepta referunt. 



Itaque tametfi ptrmuita habcantur jLconitigenera : nempe tria, qu& cynottonajycoclonaque appeUantur , & quartum 



fardalianchesuocatum,qu&omniaueneficam uim fortiuntur ;unam tamen , & eandem expofcimt curationcm . \efert 



jletius , pr&tcr Diofcoridcm, eos qui haufcre ,pofl dulcedinem, & adfiriclionem amaritudinem percipcre : adflringuntur 



deindemaxiti&,fubfequuntur morfus,& erofiones fiomachi . Quibus nifi illicofuccitrratur, caligantoaili , &fubcruenti 



vifuntur. oboriuntur tremores, corpusque uniucrfum intumefcit , fiuntque &gri hydropicisfimiles. Medendiraliod 1° 



Diofcoride petcnda : quippe qui ufqueadco pr&fla ntia dcfcripfit medicamcnta, nt jLetio,& jLukenn&plura non reliqucrit 



addenda . jLttamen Conciliator jLponenfis,qui inter recentiores de uenenis luculenterfcripfit,aconitum bibentibus ffhra 



gidem Lemniam commendauit drachmarum dttarum pondcre cx calida potam:dein uomitumexatari iubet :d uomitn 



theriacam codempondere exhiberi, ex uino in quo incocla fuerit gcntiana . jLtque adeb putat jLconitipr&cipuum ejfe 



nntidoium long& anfiolochi& radicem . C&terum dum b&cfcriberem, mihi in mentem uenit nonnunquam inter utnenatas 



plantas haherifci{\am,fiammulam,urtk&,& dracuncnli femen,qu& citm hicfilcntio pr&termiffa fuerint d Diofcoride,opti 



f z ! [lx "aTu- mum i''$ uutum e JJ' c putauijiunc de fingulorum uene no, eiusq;rcmedijs nonnulla commemorare. Suntigitur in Scil- 



ratia. ' lar v m gemre,qu&fuapte natura uenenofa proueniant .-funt etiam contra qu& nutio imbut& ueneno in mcdicum ueniant 



ufum . H& fot£,iiel alias ingefl&,nullampariunt noxam,nifi earum plus,qudmpar fit^affumatur . I'll& uerbfua malefica 



ui,cifi quam parci deuorentur ; illico tamen hominem torquent,quemadmodumfungi . Venenofa autemfcitiafut Mefues, 2o 



ac c&teri Mauritanorum tradidcre)fola nec alteri annexa prouenitjocisq; oboritttr fcedis,ac graucolemibits,ut apud ther 



was . Difcant igitur diligentifiimifeplafiarij ijs uti fcillis,qv.& fimui connafcuntttr ,fapore amaro , acri ,fimul & dulci, 



fplendentibus undique laminis . Quandoquidem nulla hisfacultas inefi,qua corpus l&dipoffit : nififortaJ]e,ut diclum efl, 



flus earum affumcretur,qudmfcrrepeffet natura . Quamobrem de his dijfcrcns jLuicenna inter uenenatas plantas fen 



feptima quarti uoluminis,fic inquit . Scill& mal&,aut probat& longior ufiis,qudmparfit , uentriculum cxulccrat, &inte- 



ftina,ipjasq; mefarakas ucnas , aliosque meatus, qui e uentriculo in iecur permeant . Quofit,ut in uifceribus oriantur pun 



tliones , acittiq; cruciatus,& inde dyfenteria. Quibus incommodis fuccurritur laclis potu,in quo ferrum,quod Cr&ciflo- 



ntoma,nosucrb chalybem appellamus,pluriesreflinclum fuerit,deitoratifque ouorum uitetiisan aceto dccoclis . Quinetiam 



tjsfitxa cibaria conferunt,pinguia carnium iura,recens,crudumq; butyrum,& extrema iuucnum quadrupedum membra, 



aliaque permulta, de quibus latius egimus , cum de cantharidibus fermo baberetur . TSfec minora facit incommoda 2 o 



Tlammula: ue- flammvla uocata,cuiushi(ioriamJcripfimus libro quarto in alterius clematidis mentione. Ipfa cnimpr&ter uenenofam 



neni noxa , & ^ Ham poffidet facultatem,excalfacit ordine quarto,adeb ut ualentifiimd corpus exulceret,ubi fuerit impofita . Ingcfla ue 



rbfauces,guttur,uentriculum,& inteflina magnis afjicit ardoribus . Quin & intolerabilem excitat fitim,& aridam red- 



ditlinguam : inteflina deradit,& ardentem pctiit urinam . namquandoque tamalte excoriat,ut erofis uaforum tunkis,mi- 



Uufanguis reddatur intolerabili fani dolore . jLd hoc facit,auxiliaturq; , excitatis prius uomitibus,& clyfleribus infu- 



fis,lac bubulumfuo cum btttyro potum^aut alw recenti admiflum,item amygdalinum oleum,aut t! pineis nucleis , aut Indi- 



cis nucibus,aut papaucris femine expreffum . Quippefut iam f&penumero diximus)huiufcemodi acutorum curatio,non ejl 



aliunde petenda,qudmdpinguibus , &feminum quorundam craffamentis . Tr&flat hoc in negotio & iecurfouere, latlu- 



c&,portulac&,& intubi hortenfisfucco : itemfantalisaqua rofacca maccratis:quin & halkacabi baccas deuorare prodejl . 



Qubdfi cruenta cum lotio reddantur,itiinantur ftatim renes,pubes,tcfies,& ipfa demum uirilia,rofarum,polygonij, planta aq 



ginis,cynogloffi,papauerisJatlnc&,& hyofcyamifucco. Opitulantur etiam clyfleres d bubulo,aut caprino latte , aut t 1 pin- 



guibus carnium iufculis infufi, addito rofaceo, & uino $ myrtinis baccis confe£lo,ut dijfitfius i&cantbaridum curatione re- 



VrticK femi- tulimw . Sequitur vrticae SemeNj idpr&fertim^quod lini femen refert,quo excitand& uencris gratia quidam 



nis noxa , & cu u tuntur . Sed citm & ipfum in medkum ucniat ufum,ac etiam quorundam cibis admifceatur , animaduertendum efl , ne 



rat10 ' largius ingeratur, pr&fertim folum; fedjjs adijciatur cibk,uel medkamentis,qu& eim acrimoniam excedentemque feruo- 



rem obtundcre, & extinguere queunt . cuiufmodifitnt piflacia,mtcleipinei,diilces amygdaU, nuces Tontk& , & priuatim 



dcglubitnm fefami femen . T\^am citm urtic&femen ajfatim deitoratur,nonfolum(ut jLukenna eft author ) omnes fciti& 



tnalospr&bet cffccliM ifedprittatimetiamcontinentem excitat tuffim. Curatio eadem qu&fciU&.ucrihn adfiniendam 



tujfim,qu& priuatim ex urtic&fcmine prouenit,ea nonfunt omittenda,qu& fuaptenatura peBoris ajperitatesmulcentiqna- 



liafunt amygdalinum oleum,fcrapium uiolaceum , & ex %i^phis,faccharum quod canditttm uocant , diatragacanthum * q 



fiigidimhbordeaceaptifanafaccharoinfl>erfa,&idgenusalia.Tr&fiantpY&c&teris{utfcribitCon^ 



c&femen,malorumcydoniorumfemhiacontufa,&excalidaaquapota. Calidifiim& porrb , acerrim&que facultatis cfl 



Draeunculife- e ^ mnum DRAcvncvli femcn,utpote quod potum,aut in cibis fumptum,guttur ajperitateajficiat, adurat,ac pungat: 



minis noxiv, & fmguam ttem,gingiuas,& dentcs uexat : quin &corporiuniuerfo ingcntem calorem inducit . Hisnoxis auxiliatur recens 



remedia. lntyrum hauftum.Triuatim tamenpr&cipuum remedium adfert hordeacea\farina inptdtcm conformata,additis pinidijs, 



aut faccharo,amygdalino oleo^ucl recenti butyro . 



m/a/ 7»** iTfttfefe-. MELHERACLIAE. CAP. VIII. 



MEl in Heraclia Ponti , ubi aconitum gigni fblet , inuenitur . quod qui edunt , bibuntve, non fe 

 cus affliclantur, quam qui aconitum ebiberunt . Ijs eadem, qua? poto acouito conueniunt. Ad ^ D 

 iuuanturinprimis conunuouinimul/ipotUjCiiirutisfoliafintadiecta. 



Mcllis 



