ib 



1418 And. Matthioli Comm. 



YW«mt. HYOSCYAMVS. CAp. XV. 



HYofcyamum potum,aut comefum,fimiIem ebrijs abalienationem mouet : led facile medicamen 

 tis cedit . Auxiliatur aqua mulfa copiose data,lacque,pra"(ertim afininum : d id defideratur , ca- 

 prillum,uel bubulum, uel aridarum ficuum deco&um.Faciuntad id etiam nuclei pinei,aut cucumis fe- 

 men ex paffo fumptum , & uinum falfum , cum adipe fuilla reccnti, paflbque : itidem urtica? femen,aut 

 nitrum ex aqua , & intubus erraticus , & finapis , & nafturtium , radix , ccpa , & allium : & hac fingula 

 cum uino fumantur . Poftea finendi quiefcere , quemadmodum qui uinum biberunt,ut excoquant . 



Hyofcyami ue O V ccurritur faciit Hyofcyaminoxi& , cuius hilioriam cum Diofcoride tradidimus libro quarto,ubi eius quoque effigiem 



ncnofa uis. \^dedimus,fl antea,qudm uenenofa uis inuatcfcat ,fuperetq; corporis uires,conferentia propinentur medicamenta . Sed 



pr&ter indicia,qu& epoto,uel comefo byofcyamo a Diofcoride aflignantur , alia ptura eidem reddidit Jletius libro XIII. 



nempe qubd infequatur utlatio corporis cum diflortione : quibus fuccedit exolutio^animi deliquio fimilis,oculorum rubor, 



pruritus,deinde tremor :pr&terea omnino delirant &gri , & putantfeflagris corpore c&di . Troinde meritb Jnanitnfes 



byofcyamum uulgb uocant Dtflurbio , utpote quod mentm,& omnes corpons fvrifus diflurbat . Meminit utriufque hyo- 



fcyami inter deletcria pharmaca etiam jLuicenna,ftc inquims . Epoto hyofcyamo albo , oflium compagines luxantur,hn- 



gua in ahfccffus tranfit , fpumat os,caligant & rufefcunt ocuh ,fl>iritus difficulter redditur Phhic jiunt ucrtigines ,furdi- 



tas,gingiuarum,& totius corporis pruritus : ebrietas,amentia ,furor,comitialis morbus,uocisq; diuerfitas : nam quando- 



que rudunt affetli afinorummulorumq;more,& equorum modo hinmunt. jC nigro autem corporis extrema confrige- 2Q 



fcunt,obtenebrantur oculi,oboritur detirium,atque adeb conflringitur pc5tus,ut impedita prorfus refpiratione, fuffoccntur, 



conneUanturq; ggrotantes . Verumh&comniacicMamfaceretradidcrunt Diofcorides,&Taulus .. Quofit,utfuJp"icari 



Auicenns: er- ^^ , - n ^ oc CAmtl ^ erra fftq; jiuicemam,quemadmodum & in alijs qudm plurimisfimplicibus medicamentis^quorum 



H/ofcyami u- nomina ab eo flepenumero confunduntur . C&terumin albi hyofcyami curationeidem Juicennapr&fert c&teris medica- 



tnufcjue cura- ment j s theriacam , & Mitbridatis antidotum . Sedijs,qui nigrum hauferint,pofl uomitum & clyfleres meracum pr&betpo 



tandum : quin & bubulum lac , abfmtbium,cafioreum,rutam,laferis lacrymam,baccas&foiia lauri, defrutum , urtic&fe- 



men,magudarim,cardamomum,& flyracem : fed qu& fingula ex uino fumantur . His pr&terea addit moriradicis deco- 



8um,& opobalfamum ex iatlepotum . jld h&c infuper farinam triticeam uinofubatlam , emplaflri modo uentriculo uti 



liter imponipromittit . Sunt porrb ex recentioribus nornine pr&claris, qui longumpiper in boc magnopere commendant, 



atque etiam piflacia largius manducata,c&teris pr&ferunt antidotis . , 



Mtutptyipts. MANDRAGORA. CAP. XVI. 



MAndragora fi bibatur, confeftim (bpor infequitur , exolutio>acuehemens ueternus, nihil te- 

 mere diftans a lethargo . Cui,antequam aliquid ex ijs accidat , uomitus & aqua mulfa prode- 

 rit : poftea nitrum , & abfinthium , ex uino dulci , aut pafto fumantur . caput rofaceo , & aceto perfun- 

 datur . Proficit excitatio,& motus corporis , & olfa&us eupatorij ,& piperis , finapis,caftorij,&ruta?, 

 tritoruminaceto:&liquidspicis,&odor elucernarumexuftione,&extiniftu. Quodfisegreij re- 

 uocentur , fternutamenta mouere , alijsque communibus auxilijs uti conueniet . 



40 



Msndragorse /^SVandoquidem Mandragor& hifloriam latiusprofecutifuimus libro quarto , ubi utrunque eius genus depinximus; 



uenefica natu- \Jwdeo nunc tantum indicia primum,& accidemia referam,qu& ab epotis uel deuoratis eius tum radicctumfrutlu eue 



ra * nirejolent : deinde horum curatwnem aggrediar . quoniamft diutius malefica uis ferpere,augeriq; negligenter dimittatur, 



mllis adhibitts remedysjacilt ij qui hauferint , emori poterunt . Quamobrem dixerim , J.etiumfecutus , eam uix fallere 



bibentemyaut cornedentem pofle,qubd odoreflt admodum graui , ac naufeabundo , amaro iniucundoq; guflu . Certa. iti- 



dem copia,& menfura ad l&dmdum requiritur . Dc c&tero uerb moleftias quidemfacit ,fedferius interimit . Huius potu 



facili &grotantes(nt Diofcorides inquit)in ueternofumfoporem delabuntur : quin &fegnes,& languidi,& trifles,et exolu- 



.. , tifiunt,adeb ut clamonbus,ac torfwnibus excitati,repenti rurfus tanquam amentes recidant . E^moueri noxamfcnbunt, 



noxae remedia. pr&ter ea qu& Diofcoridi produntur,coriandri]emine,aut pulegio ex calida aqua, aut alui deieUione cum deietlorio medi- 



camento,quo ad ueternofos utimur . Qubdfi d uomitu,qui male habent,non excitentur dfomno , origanum potandum ex 



fi-igida , tanquam expcrtifiimum medicamentum offcrri uolunt . Trofunt item acria clyfmata,fritliones afferis linteami- 



nibus in totum corpus extenf& : cucurbituU ignis flamma appofit& tum occtpitio,tumfcaputis,tum etiam natibus :fibul& 



extremacorporis membra torquentes :quin &flernutamenta,qu& ueratri albipuluere naribus indito ciendafunt : &fe- 



ptica medicamenta ueftcas excitantia,ut cantharides,& rammcnlus y occipiti,& pofi aures emplafiri modo impofita,maxi- 



•R.ofaeeum u- mo p ere auxiiiantur . nanque b&c omnia ualentiffime reuocant,qu& cerebro officiunt. Torrb animaduertendum cfl , qubd 



trum ic con- .^^ Dj Q j C oridcs&grotantiumcaput adrepellendumuaporeseb petentes,rofaceo,acetoq;perfundi . Idquod etiam Ca- 



lenus iethargicis commendaffe uidetur iib.x III .methodi medendi . Sed hoc certi,fi quis rem accurate cxpendat , rationi 



. refragarideprehenditur . yndenilmirum,fiTautus,J.etius.,MexanderTratlianus,&aiij.,quiGatemuefligiafequu7itiir, 



cum retle noniffent ueternum morbim dfrigidis tantum humoribus prouenire , & rofaceum cum aceto illi haudquaquam 



conuenire , qubd magis refrigerare uaieant , caftorium , cham&pityn , puiegium, calamintham ,ferpyUum , thymbram , 



&thy- 



