1422 And. Matthioli comm. 



P^f. IXIA. CAP. XXI. 



IXia,qux ulophonon appellatur,inter potandum aliquid ocirno fimile guftu & odore redolet: uehe- 

 mentemlingu£inflammationemexcitat:mentemmouet:omnes excrementorum exitus fuppri- 

 mit:ftrepitum cum animi dcliquio ciet :ijsque inteftina latranr,nec egeritur quicquarn . Poft uomitio 

 nemaIuumq,-rcfolutam,auxiliumpra?ftataqua 5 inquaab(inthiummaduerit 3 exuinolargiore,autace- 

 to mulfo pota : rutxq; fylueftris femen,aut Iaferis radix . item tragorigani deco&um.cum aliquo fupra 

 dictorum,aut la&e,aut refina terebinthina,aut nardo,aut caftorio,aut lafcrpitio,quorum finguli oboli 

 conueniunt . quin & nuces iuglandes ex uino,cum refina caftorio , & ruta tritce,ita ut fingula°drachma? i o 

 pondus acqucnt . Itidem chametea^aut thapfia^aut abfinthij fucci ficilicus cum aqua mulfa,& acetum 

 ealidumpotum. 



Ixi* ucnefica TC* Tfilxi<enomenclatioutriquechamdeonifttcommunis,qubdambogummiuifi:ofimileproferant,Ixiatamen dubia 



natura. Xl/P r0CH ^ n & ai ' lid defignat hoc loco qudm nigrtm Chamdeoncm . Siquidem id apertiffiml declarant plantarum uarm 



appeUationes,qu<e Diofcoridi afcribuntur,ubi ftc legitur . chamdeo niger,quem quidam ulopbonum 3 alij Ixiam , nonnulli 

 Cynoxylon uocant . Qu<euerbaadeoremclaramfaciunt,ut ab bac fententia difcederenequeant . Mfifycophantaqui- 

 fiiiam adeofuerit impudens,utnomenclationes illas taquam Diofcoridi adidterinas reijciat,addamnon ob id effe fabulofas , 

 Qubdfi adbuc recalcitrabit,Tlinium iUiinoculosobijciam.Quippequihbroxxi i.cap.xvi 1 1 .ita de nigro Cbamdeone 

 fcriptumreliquit. Exnigris Cbamdeonibus aliquimaremdixere,cuiflospurpureuseffet,& famina cui uiolaceus. Vno 20 

 mfcuntur caule,cubital\,craffitudine digitali . T^adicibus eorum lichenes curantur,cum fulpbure,& bitumine und deco- 

 ilisycommanducatis uerb dentes mobiles,aut cum aceto decoclis . Succo fcabiem etiam quadrupedumfanant,& ricinos ca- 

 num necant ; luuencas quoque angin<e modo: Quare quibufdam Vlophonum uocatur,& Cytwzolon propter odoris graui - 

 tatem . Ferunt & h&c uifcum ulceribus utiliffmum . Omnium autem generum eorum radices fcorpionibus aduerftntur . 

 hatlenus iUe. Hts itaque mefatis comprobaffe arbitror Ixiam chamdeonem effe nigrum . Quare apertifiime haUucinatur 

 impudentiffimus iUc , qui Ixiam contendit plantam effeab utroque chamdeone differentem,nempe eam ipfam,quam Theo- 

 fhraflus librofexto,cap. quarto de plantarum bifloria,l%l<m appellat . Deprehtnditur error & impoflura non ex his mo- 

 db qi«e diximus,fedetiam ex ipfius Theophrafli hifloria . Siquidem Effaj nilaliud Theophraflo defignat , qudm album 

 chamdeonem . Tfanque h<ec notis omnibus illum omnino refert . Ita enim de eafcribit Theophrafius : Y£h n haud mul- 

 tis in locisprouenirepotefl . Eji ab radicefoligera,qua de media feminalis acanus ueluli malitm extuberat,folijs nimirum 30 

 eccultatus . Ric lacrymam iucundifaporis parte profert po(irema,quam fpinalem maflichem uocant . Hxc iUe . Qu<e fi 

 quisret~le s perpenderit,& inter V^v»v,& album chamdeonem nuilam effe notarum dijferentiam non agnotierit , ismerito 

 ftupidus appeUaripoterit,& prtfertim cum Vgirit nufqudm dixerit Tbeophraflus efle ttenenofam,et Vlophonum appellari, 

 nec eius ufqudm extet mentio apud Diofcoridem,Galenum,& Tlinium . Impofiur<e hac funt,& fophifmata , quibus flu- 

 diofa iuuentusfepe decipifolet . /x I a itaq;{ut Ts^cander,quem Diofcoridcs eflfecutusfm aiexipharmacis inquit) gufla- 

 ta ocimofimilcmfaporemprabet : baufla extremum linguct tratlum exafperat,interiora adurens . quiuetiam cordefuo tur 

 batur ad mfaniam ufque quifuwpferit,ac linguam penitus dentibus lacerat . Torrb mente a ttonttus redditur , aluusq; te- 

 meri ambosutrinqne meatus & liquidorum,& efculentorum obdurans,qu<e & intrinfecus fpirltum fuffocatis, fubmurmu- 

 rat,ac modico tratlu uolutatur . Qui item hoc malo angitur,<egre magnaq; difficultate refpirat,adeoq; uenenata iUa ixi<e 



TX, ^io. ,ieUeni f otio f rotemsexcrmentae ¥' to ' wrim f m ^ C&ttrum Mauritani ixiamaldabac uocant, 40 



quodpropric uifcum figmficat . Idcoque etfifcripferim ego antea Ixiam uifcum effe Chamdeonis,non ob td mihi uitio uer 

 tendum cfi,& p, xftrtim,cUm non minus uenenofum effefciam huiufceplanUgummi,qudm ftt ipfa radix . Cuius nimirum 

 incommodis inprim\sfuc<.urrunt,J.nicenna teflc^excitatce uomitiones,& infufi clyfleres, qui ijs maximopere auxiliantur, 

 fed miticrcs lenioresq; effe oportet . Traflant deinde auxilium theriaca,& Mithridatis antidotus , ex abfmthij I{pmani 

 autfantonicidecotlopota. Trofuntitemepithemata, qute cordis imbeciUitati dicantur : quin & utriufque bugloffi flo- 

 resfaccbaro afferuati,additis margaritis>corallijs,pretioforum lapidum fragmentis , mofcho, ambaro , & alijs qua cordi 

 opemferunt . Conuenit infuper rofacmm aceto admiflum,& fincipiti ubifutura interfecatflintiis iUitum . Qu& fane re- 

 wedia non modb remorantur,franguntq; ueneni uim ;fed omnibus etiam incommodis ab co excitatis mirifidfubueniunt. 



Chamsleonis 'VtriimetfiegoinradKeaibichamdeonis ,quiinItaliaprouenit ,nuUamhatlenus ixiam reperi : attamen fuperiori an- 

 nigri uc.ierm , no d lacobo uintonio Cortufo uirofane infigni,& plantarum indagatore maximo,& d Francifco Cal%olario Veronenfi rei eQ 



& remecUa. \ m \,ari<z admodumflHdiofo,plures chamdeonis plant<e integr<e adme Tragam miff&funt, qu<e gummi illo uifci modo lento 

 referta funt. >Antea uero quidam Cretenfis rci herbariafludiofus mibi pro certo affirmauit , £ carlinx uulgb uocata radi- 

 ce in Creta Ixiam ab ijs coUigi , quifagittas conficiunt , ut pennas fagittis conglutinent . 7{ec modb eam reperiri mihi re- 

 tuht in eo carltna genere caule uiduo ;fed etiam quandoque in altero . Ctfterum hic referre non prxteribo qu& de Cham<e- 

 leonis nigri ueneno-, & eius remedijs memorU prodidermt Taulus , & jleims : ita enimfcribunt . J chamdeonis nigripo 

 tu morfus uentris , & lingua tumor , cum rugitibus inteflinorumfequitur :facies diflorquetur,& uomitusfbumofus, tremo 

 res^concuffiones , & totius corporis conuulfiones , ac uocis interceptio concomitantur . C&terum curantur ex his , qu£ 

 ad fmgosfunt relata . Datur eis & tblafpios; & bctafuccns , & triticc<eptifan<e cremor ex paffo , abfmthiij dilutum & 

 nitrum cum aceto mulfo.Vbi uerb euomuerint,lac recens multlumfepe exhibeto,et aluum cum lubricis infufis duito,uelut 

 eftfwni gr&ci & alth&& deco&um , Tracordijs stiamfomenta , ac calfattoria adhibeto . . g 



■Yi[t!/.i$ioy . 



