i43 £ AndLMatthioli Comm* 



dhm diuifionem afTumcntes . Qiu uero fe dogmaticos profitentur , caufam eflfe partlm praparanrcm, 

 partim continentem af ferunt,ut inguinum ulcus, & inguinariam febrim , & quae erfe&ui tum affiftat , 

 tum etiam feparetur , ut a fra&is praecipitatio . In fumma quoties quidpiam fuapte natura caufa fue- 

 rit, nec ulla diuifione comprehenditur , uitiofum eft, neque caufae adfcribitur,eorum quae idem genus 

 fortiuntur . Sed quod phthoropceon caufa fit,nomen ipfum argumento eft, & in ijs quae contingunt, 

 apertiusoftenditur. C^idaliudcaufa^arbitrantureffepoftimpreflumaferpentibusiftum, quam ex 

 animante uim, & illapfum in corpora uirus ? Neque enim frigus,neque aeftum , neque fe&ionem cor- 

 poris , neque cruditatem , neque aliud quicquam fimile caufari poflunt . Verum quoniam caufarum 

 differentijs gaudent, &aliquas contincntes,alias euidentes appellant, ipfis dicendum , utroque ifto- 

 rum modorum euidentem quidem caufam effe , quod affeiftum pracedit , & quod corporis fubftan- 10 

 riampraeoccupat:continentemuer6,quodmorbi5pr<£fentibus adeft , qua feparata recedunt,quae 

 cum ipfa euenerant . Seddeijshatftenus. Statuendumitaque mortiferam uim intrinfecusmanifc 

 ftiffimam efte caufam, ipfamque principem facere fcopum oportet . Et antequam ad ima decumbant 

 morbi, uarijs modis cft certandum, donec uis tota corporibus excutiatur . Modo enim reuocari de- 

 bet ea parte, qua peftis intrauerit : modo aliqua alia, praefertim principatum non obtinente , ante co- 

 erceatur, quam altius irrepens uifcera tangat:aut eius pernicies eluatur,retundaturque,cum iam mem 

 bratim peruagatura eft . Itaque uenenafi haufta fint , crebris uomitionibus : fi morfu impreffa , fcari- 

 ficatione,affixis cucurbitulis , exuctu , carnis circumfcriptione , nonnunquam amputatione extremae 

 partis,euocantur. Retinentur uero infufione, & impofitu medicamentorum acrium cohibentur. 

 haecfimulutiquearcereuirus,&eluerepoffunt. Reftinguuntur,& euincuntur meraciorepotu,aut 20 

 paffonullaaquadiluto,uelcontrariorumefu,qu3eacrimonia fint pradita. Poftremo deiecrio alui, 

 euocatus fudor, & alia qua?dam in commune, quae membratim demonftrabimus , auxiliantur.Verum 

 enimuero non lethiferam modo materiam ; fed & magnitudinem , & tempus , pro fcopo confiderare 

 oportet . etenim ab ijs remedia quam plurimum difcrimen capeffunt . A' magnitudine quidem , cum 

 nonnulla ex uenenis,& uirofis animalibus pericula minantur : alia putredines altas , aut exteriores ex 

 citant:alia uehementiffimos dolores,aut cecos cient:alia uix medicamentis cedunt,& magis minusve 

 moleftiasexcitant. Oportet autem ea quae pericula ferunt, pcruicacioribus auxilijs expugnari: & 

 minus infefta , mitioribus . Qyippe abfurdum fuerit in grauioribus , fegnioribus medicamentis ho- 

 mines in difcrimen adducere : in minoribus uero, uehementium auxiliorum iniuria corpus lacefiere. 

 Finitio a temporibus in promptu eft:hoc enim fubito in pericula,& praefentes moleftias adducit.-illud _jo 

 uero fenfim, & dilatas in diem longam , aut breuiorem producit . Itaque in acutis quidem confeftim 

 multa fimul auxilia repraefentari oportet : reliquis, paulatim . Haec quadam artis formula breuiter de- 

 finita firit . Iam membratim rem profequamur . 



Ratio trafta- s~*\ y m } oa ft cms tradiderit Diofcorides de hispriuatim uenenis,qu£ epota aut in cibisfumpta, corpora noflra permu- 



t^animaTibusi \^J tant ,corrumpunt , deflruunt , & denique inperniciemagunt , uthac in renihil amplius defiderari poffet ,fiatuit 



deinceps de his etiamfibi effe differendum , qu<e uirulenta anirmlia jcJujtel morfu relinquunt . Qubd utique probi fciret , 



b<ec non minora,qudm illa reprafentare difcrimina,imb etiam maiora : quandoquidem eueniant h&c ex tempore , & pr<eter 



opinionem,plerunque in campeftribus,& montibus,ubi nullum auxUium , nullaq; uel rara remedia . Quamobrem de his 



non minus diiigenter differuit,qudm de alifs,qu<e corporibus ingernntur,argumentofatis manifefto,quod uniuerfalia horum 40 



remedia non fcnq tantum pnefatione , fed pluribus fcriptitauerit . Qupd cum animaduerterit recentiorum quidam , haud 



dubkexifiimarunt,bocfextum uolumen in quatuor libros effe diuidedum, nempe infextum,feptimum,ot~tauum$t nonum. 



Veruntamen ij mihi non retlifpace fimper eruditorum dixerim)ea expendiffe uidenturrfuce in huiufce libri pnefatioms ini- 



tio d Diofcoride fcribumur : is envn apertiffime huncfextum librum totins operis ultimum declarauit . Quapropter ipfe 



Diofcoridemfecutus relitlis aliorum opinionibus , affererre non dubitauerm,hunc uniuerfum de uenenis , & uenenatis ani- 



malibus trat~iatum,unum tantiim,non plures effe libros : tametfi pro cuiufque arbitrio in plures fetliones diuidi poffit . 



Quarum prima ijs dari poterlt^qim orefumuntur in corpus : fecunda canis rabidi morftbus : tertia indicijs ac fymptomati- 



Nouus ordo bus , qu£ d ucnenatis morfibus oriuntur : poflrema uerb eorum cwationi . Verum enimuero ciim hxc diutius examinauC' 



huius hbri. rm ^ u[ £)i Jc or i^i s doclrinaad maius omniumcommodum in unum congeratur,& ne tothuius librifiantfetliones , uene- 



noforum animalium tum indkia,tum accidentia,qua proprijs capitibus tradidit Diofcorides , ijs coniunximus , quibus ipfe r 

 egft de eorundem curatione , & remedijs,ut mufquifque iunclim nulla temporis iaclura,uno tantum capite indicia, acciden- 

 tia,& curationem confequatur . Quod & ipfefecit Diofcorides,ubifuperius de uenenis differuit , qute m corpusfimuntw. 

 ibi enim indicia d curatiombus non difiunxit . TSIamfi in uno tratlatu indicia, in altero uerb cnrationes qu&rantur,maius 

 temporis difpendiumfiet,ma'mq; menti moleflia inferetur^qudmfi bttcomniain unumredafta legentibus ftfe offcrant . 

 "Neque hoc nobis uitio adfcribendum effe putamus , quando res cb magisplacere folcant , qub commodius fieripoffunt,cum 

 pr<etereaittud(utaiunt)fruflrdfiatperplura,quodfieripoteftperpauciora . T^eque etiam ob id quis calumniari poterit» 

 qubd Diofcoridis codicem aliqua ex parte deprauauerim , qubd nufquam d me deprauatum ,fed tantum in metioremfor- 

 mam,& adpriorem autboris dotlnnam ipfum redat7urn,& reftitutum putem . Torrb non almdfuper hac pr&fatione no- 

 bis dicendum uidetur(qu£ multis intelletlu difficilius extitit,ut Marcellus ipfefatetur,qubdfortaffe Dialefticam ignoraue- 

 rit)nifi qubd aliudfane h<ecpr<efatio nonfit , qudm Diofcoridis ^irifiotelemfecuti difceptatio,aduerfus vos omnes, quifu- g 

 ferficietenus in medicafacultatcfuper nuda acfimplki uocabulorum interpretationealtercantHr>corumq;pr<efertim, qn<g 



»x 



