HlSTORlA PLANTARUM. 



Propter majufculas radicum Dofo imagines non deerit qui cum (Jecrgk Ongaretti Fharmaco- 

 pceo Goano objiciat, Ccntrayervaminizmopx Officinis proftantemeffe radiculas oblongas in- 

 qualiter nodofas & fubruffas. Cui refpontleOj quod Dofo ut & reliquafum plantarum imagi- 

 nes fere omnes ex plands vivis & recentibus defumpferim, eafque plerunque cmnes ftirpi- 

 um ipfarum magnitudinem ad vivum exprimere. Secundo, non video quid obflet quo mi- 

 nus Contrayerva qua: in Jucatan extenuata & pufilla radice eruitur^ (unde fere omnis in £«- 

 rcfam deferturj in Luz,onis humidioribus major vitiofiorque exiitat. Adde, qucd ex 10H- 

 bris recentium vix unica colligatur iiccarum. Praeterea fi alicujus herbas variae plantae uno in 

 horto multotiesj imo indies ob Orientis aut Occidentis Solis aipcctum & aliis de caufis varie 

 & ab invicem faepius multum differre videntur, Quis Ccntraytrvam regionis Occidentalis ab 

 Orientalij aut fylveftrem a domeftica ac hortenfi nonnihilum degenerari poffe negabit? Sed 

 & ipfam hanc varietatem Manila in planta Ccntrayerva feu Dcsb confpexi. Sponte fiquidem 

 folo fterili & eminentiori loco enatas erui quadruplo minores hortenfibus, quas depingo. 

 Has Champetzanis monftravi, & pro Ctntraytr-va agnoverunt, cum tamen antea hortenfem 

 Dofb Centrayervam effe affirmare renuiffentj colorem nihiiominus magis rufum expetebant, 

 vertim cum earum colorem Jucatan ruffae humo adfcriberem acquieverunt. Sic ejufdem 

 Dosb folia longiora & magis mucronata, inter faxa enata, ci v :m tamen crdinarie fint quafi 

 rotunda habui. Caeterum Doso, Drakenam, & radicem Stae Helenae unam eandemque 

 effe plantam, qui earum defcriptiones diligentius inter fe contulerit deprehendet. Quani 

 bene autem G. Ongaretti Dosb pro Zedoaria, negans eam effe Cmtrayernjcm, habuerir, infra ex 

 defcriptione & delineatione Zedoaria patebit. 



Dofo efficax eft Ccntrayerva, id eft Alexipharmacon : quicquid enim venenis adverfari 

 compertum eit Contrayervam, & afii contra barbare vocant, ad venena viperarum & ferpentum 

 morfus, centipedac & alia nociva depraedicatur: addito Acoro & Zingibere amuieti ioco in 

 pefte & contagio defervit. In Epilepfia, Paralyfi, fpafmo & aliis nervorum affedtibus aut 

 contra&uris fucco radicis recentis fub cinere coctae membnvpatientia fricantur ac foventur; 

 mox decoclum ejufdem propinatur ad fudorem promovendum. Ecdem fucco in partu diffi- 

 eilij menfium obftru&ione, urina* difficultate & nephritica dolore ; vola: manuum, renum& 

 pubis regio utiliter illinitur, in tremore & dolore conjun<fturarum Scorbuticis partes affecba:. 

 Ventriculi quoque imbecillitati &ventris opem fert cruciatibus. 

 In morbillis & febribus mira praeftat. 



Thefaurus Na. Hifpania a Francifco Hernandez, congeftus, a Nardo Antonio Reccho digeftus, & 

 denique a Fabio Columna illuftratus L. 2. c. 8. p. 3;. pingit Cyperum Americanum. cujus radices 

 Sta. Helena radices a quibufdam vocari afferit,- quod falfum efl ; fiquidem nullibi Mcnardtm 

 Radices Sta. Helena Cyperi radices fcripfiffe legitur. SelectifEmus Scholiaites Clufitu ad Cyperi 

 genus referri poffe cenfet, fed non adnumerar,- nec adnumeranda eft Cyperis, cumplanta 

 fit diftinctiflima, ut fupra adnotavi. Contrayervam copiose fcribit crefcere in Perjia quam 

 Capra depafcit, unde lapidem Bezoarticum Ferflcum caeteris praffert. 



Contrayerva, ut infinuavi, vulgus omne antidotum & alexipharmacum vocare folet : hinc 

 in Luzone multoties auditur, praeftantiflimum effe Contrayerva Nucem vomicum Igafur, Amo- 

 mum verum Tugus ,• Cardamomurn, nefcio num verum Amungen; lladicem Nucis Unguen- 

 tariae Malungay ; Radicem Fagarae minoris Cayatano ; Lignum Colubrinum Manangal, Nag- 

 laffon, Macabubuhay, Salibutbut, Tambalijay, Tilipoo, Saloquiqui ; Rangaquafon, Maraymos, Ma- 

 nanangtang, Magjoloro, & alia. vid. hujus Iconem inGazoph. Nat. & Artis Tab. 19. Fig. 7. 



P. 1340. Ad Hiftoriam Zedoariae. 



1. Malankua H. M. P. ir. T. 9. Colchicum Zeylankum fiore Viola^, odore & colore 

 Ephemeri Herman. P. iS. Fr. Zedoaria radice rotunda Offic. ex fententia D. Breynii. 

 H. M. 



Elato, pingui & limofo gaudet folo. Radix bulbofa eflv, extus cinericea, coriacea mem- 

 brana obdu&a, intus alba, denfa, aquea, undequaque multis fibris obfeffa, capillata, digi- 

 tum craffa, cui quamplurimi oblongo-rotundi bulbi, bini, & bini, trina fupra fe annectun- 

 tur ferie, glabri, hinc inde minutiffimis pilis inftru<5ti, denii, perindc ac buibocaftana, intus 

 pjngues & mucilaginofi, Zingiberis odorem & faporem fpirant_, linguam minus vellicantes. 

 E fummitate radicis calix oritur albus & membranaceus inftar Croci, cui flores includuntur 4 

 vel f 3 e fundo calicis longis petiolis prodeuntesj tripetali vel etiam hexapetalij quorum tria 

 digitum longa, culmum lata, reliqua petala five ipfum ftorem obtegunt, flore jam aperto 

 fupine recumbentia: duo ex reliquis longa funt & angufta, in acutum defmentia ,• tertium 

 illis ex adverfo eft, bifariam divifum, ita. ut ipfe flos tetrapetalos videatur, mixti coloris eft 

 ex coeruleo, albo, rubrOj purpureOj flavo : duo reliqua maxiroa-parte alba funr, ita tamen 

 ut dicbi colores etiamnum fed obfcuri videantur. Ex eodem calicis fundo iimplex progreditur 

 filamentum purpureum, quod cornea & flava eminet lin?;ua. Gratiffimi hi fiores funt odoris, 

 Violas & Lilia longe fuperantis, ante folia e terra erumpentes, quibus deciduis calix intu- 

 mefcitj capfulas feminales efficiens. Folia cum illis Kua in totum conveniunt, excepto quod 

 caules & furculi non ita fefe erigantj nec cubiti altitudinem excedant. Sapor & Odor Zingi- 

 beris. Semel quotannis floret haec planta tempore pluviofo : Diu fuperftes eft, in proprio 

 nempe folOj quia bulbidenovo progerminant. 



2. Zedoaria Zeylanka Camphoram redolens Muf. Zeylan, Hort. Leyd. 656. Harankaha2f//<7- 

 mnflbni dida Fluk. Almag. Bot. 



Hujus 



