9 2 HlSTORIA PLANTARUM. 



& i&ui mederj fcolopendria:, maftieata fi fupra imponantur, experientia docuit. Radix 

 fimilis eft radici Tagbac feu Calami odorati, infipida, alba intcrne, deforis rubicundis & fub- 

 odoratiSj cepaceis conteita obvolucris. Ex Borongam fcripto accepi, in caulium apicibus 

 aiiurn, & hunc inodorum ferre fru&um, quem necdum vidi. Idem Indi hdanenfes mihi af- 

 firmirunt ■ fed cos hailucinari cenfeo, & plantam Tacbat pro Tugus accepiffe puto. 



Provenit in Borcnjram & Paravas, Capul & aliis infuiarum Samar & Ltyte locis : nec dubito 

 in Lu&cne qv.cque reperiri, maxime Silanii in torrentium profunditatibus. Nota, Florum 

 Tugus reoentia 3c tenella germina, aiiquantulum Pfeudamomum Garcia Pedem columbinum 

 rcferens cxprimunt. Ne autem quicquam^ defideretur, mitto una cum his fcriptis & planta- 

 rum delincationem & granorum Tugas uncias fex. Similiorem Cafianeam eife ovo non deerit 

 qui cbjxiatj qua'm iblia Tugus fbiiis Mali Punicae,- quod lubens concefferim. Sed quicquid 

 Diofcoriiles & Piinm de Amomo tradidere, folummodo de florigero, & femine turgente Tugus 

 racemo intelligenda effe cenfeo, utpote quibus integra & ipfa Planta non innotuit. Hunc 

 enim Tngm thj.rfp.ip deprehendit B. I,. exigue fruticare, palmam viz. plus minus altitudine ■ 

 ex lignotubruffo, fcu lignofi mareri.i, flofculis & folliculis foliis Mali Punica fimilibus fefe 

 in racemi mcdum convolvere ; iive ut Bartholomans ' Merula vertit, effe fru&um fimilem Bo- 

 triis : Inveniet femine uv.is parvis fimi]i,fi feminis carnofum fpe&et tk. tegumentum, plenum 

 valde odoraro Sc acri gnftu, vim habente cale!\iciendij adftringendij & exiiccandij & cattera 

 legitimi Amomi ligna, ut Pcdis Columbini efligiemj fi diligenter inveftigaverit. 



Amomum jn Turcomama Armenia provincia provenire fcribit JoannesBotero Penes f. 93. p. 2. 



His fubjangerc libet cux habet idem D. CamcUi de Champakha 6c Manguilang. 



De Pfeudo-Amomo C. Clufw a Joa?me Pona miffo feu Champakha- & de Manguilang. 



Amomum C. Clufio a Joanne Pona miffum quoquej feu Champakham ahquando cum Bauhi- 

 ho & Chabrao effe legitimum Amomum & fpeciem ejufdem Ma??guilang putaham. Champakha 

 in Luz,on, in Goa Zampem, in China Gipe vocatur. Arbor eft mediocris, foliis mucronatis , 

 ramufculos akcrnntim ambientibus. Fioscrcceus involucro primum unico coercetur ,• quo 

 difrupto Folia duodcna aut plura, craffiufcula, fefquiuncialiaj odorem fane omnium florum 

 fuavimrnum longe !atc'que diffundentia expanduntur. Horum in umbilico ex viridi lutefcens 

 conuluSj femini Betre quodammodo aut Piperi longo fimilisj & ad imum plurimis candidis, 

 femine Cyrnini longioribus ftaminibus circumfeptus affurgit. Hic mafticatus foliisipfius 

 floris magis Cardamomum Officinarum fapit, redolet, & morficat. Hunc Aromaticum florem, 

 fi mihi Araomum genuinum deeffet, Amorno fubftituerem. Ex caudice autem & ramis craf- 

 fioribus, nequaquam florem fubfequendoj Fru&us cinereuSj Avellana nucemajor, in racemum 

 congcftus provenit ,• cujus maturi craffa , nonnihil' arcmatica, & unifora theca finditur, qui- 

 na, fenave, dura, nigra^ compreffaj & insqualiaj medulla alba referta feminaj & cuticula 

 incarnata ( fub qua maffa la&ea intenfe amara & morficans ) cooperta gratiofe oftentat, & 

 prodige difpergit. FIujus Zhampakha* fpeciem Manguilang Zehuani, Bifayani Burac, Alii Laio, 

 & Alii Huramao , Sina vero InyauhuA vocitantj quas alta, ramofa, non comofaj & multum 

 diftorta folia habens foliis Zhampakha? latioraj duriufcula, nervofa, tantillum aromatica & 

 fubdulcia. Flore, qui fex craffiufculis & carnofis, digitum longis & ex viridi pallentibus fo- 

 Iiis conftat toto ferme abundat anno, qui odoris eft Narciffinij faporis vero fubdulcis, mo- 

 dice aromaricij morficantis & nonnihil aftringentis. Hic prse reliquis omnibus floribus hoc 

 fpeciale habet, quodnon ftatim ac aperitur juftafit magnitudinis, nec mox croceus ac odori- 

 ferus , fed quod longo dierum tradu paulatim maturefcatj & magnitudinis & coloris flavi, & 

 odoris gratiofi fumat incrementum. Hunc Sinarum & Ihdorum mulieres cum Zhampakha & 

 Balioco dleo incoquant Sefimino, capillitio inungendo defervituro. Qua de caufa aliquando 

 opinio mea Zhampakham verum effe Amomum non Ieviter fulciri videbatur : Amomi fci. ce- 

 lebris unguenti mentionem legens, Pinguefcat nimio madidus mihi crinis Amomo, apud Sidonium: 

 Indm odorifero crinem madcfallus Amomo • Apud Senecam quoque pingui madefaclus crinis Amomo ,• 

 apud Ovidium, Spijfdque de nitidis tergit amsu^a comis : & denique apud Perjium } Compofitus 

 lctlo crafjiff.ie htatus Amomis. FrucJm vero florem nonfequiturj fed ex caudice racematim 

 propendet; rrtoI]is,atro-virens, fubdulcis, & refinofum quid cum Junipero redolens, Avella- 

 na major & longior. Semen parvum, compreffumj pallidum, infipidum & duriufculum. 



Oleum ex flore frucluve Mangilang paratum conjundurarum medetur doloribus, & tremo- 

 rcs compefcit manuum. Aqua florura deftillata deliquiis fuccurrit animi, & cordis fubvenit 

 palpitationi. Hinlalavea Mangilang eft fylveftris, frucf u grandiufculo, rubro & eduli putris. 

 An Cunicani? 



P. 1698. Ad Cap. De Rhoe* myrtifolia Monfpeliaca. 



Rhoi myrtifolise Monfpeliaca: fimilis, foliis alterno ordine fitis, flofculis e foliorum alis 

 egreffisj confertis minimiSjin pediculis breviffimk. Ex India Orientali. D.Petiver, 



P. 1699. Ad Cap. de Spirsea Theophr. 



1. Spirx-2 Thecfhr fimiiis Frutex Indicus, latiori folio, fpicis florum e foliorum alis exeun- 

 tibus Pluk. Ihjtcgr. T. 63. F. 2. Forte ( inquit) Euonymi noftrse Jujubinis foliis Ca- 

 rolinienjis varietas iiaberi poflit. 



In 



