68 Fruticum & Ark in Inf. Luzone nafcentium^ Appendix. 



2f. Santali Citrini arbor, Garzis ab Horto, magnitudine eft Juglandis,/o/iw valde virentibus 

 Lcntifci smulis, flore atro-cceruleo, fiuEiu infipido, magnitudine Cerafi, ligno inodoro nifi de- 

 tra&o cortice deficcatum fuerit. Francifcm Colin in India facra de Hgnis Thyinis f. 239. ita fcri- 

 bit : Accitus vidi, fcil. in Samar, adeo odoriferum dolatum quoddam ad columnationem, ut 

 cjus fchidiae avide ab ipfis fabris confervarentur : Efficax, fed fuavis odor illius, color autem 

 inter fiavum & luteum medius erat, crc. An Santalum citrinum ? Imo potius Pampangoruht 

 Malabac-hau. Cujus columnationis fragmentum diametri quatuor cubitorum multo tempore 

 humo defoffum eruimus. Color etat inter fiavum & luteum medius, fapor manifeftus nullus, 

 odor plurimum accedens Santalo citrino, fuavis & permanens, fubftantia Santalo minus com- 

 pa&a. Suaveolentia vero ligna paffim ferre Byfaiamm montana fylvofa, incendia manife- 

 ftant. 



26. Sandand Byfaiarum (forfan corruptum ex Sandal, Chandama, Sercanda) alii Taotaoen, 1. 

 Tautauen vocant. Arbor eft procera, fundens Gummi odoris gravis, Caudice rufFefcente, Cor- 

 tice craffo, tomentofo-fpongiofo, qui a fuperfluis repurgatus, bene lotus, & nigro imbutus 

 colore Indis panni lanei adinftar ad veftiendum defervit. Ligmm fubfufcum, odoriferum, 

 quod alii pro Santalo, alii pro Ligho habent Aloes, Calamba brava. Fruftum habui tenue, ex 

 ramo, quod album, leve, infipidum, inodorum, & re&is pedinibus donatum erat. Foliupt 

 gerit fefquipalmare, uncias tres latum, craffiufculum, & paucorum nervorum, flavefcens & 

 alternum. 



27. Sandand Pampangorum, Lignum eft rubrum, inodorum, arbor magna. 



28. Paytan, 1. Paetan Camarinenfium. An idem ac Lunds Pampangorum ? Solpa, 1. Macabu- 

 hay aeta, Aetarum ? & Palo de Solor Indiae ? Paetan, 1. Paytan, arbor fat alta, fed tenuis, feu 

 gracilis, ligni albi, folidi, tenacis, ponderofi, amariffimi, corticis junioris quercus, gaudens 

 umbrofis, & in fummo tantum ramifera. Folia ipithamaea, & faepe vix non cubitalia. Cortex, 



V 1 R E S. %»«»» & radix funt alexipharmaca. Corticis infufum vifum clarificat, Indi infufionis in ocu- 

 los inje&x, amaritudinem lingua percipi pro bono babent figno. Ligni Scobs Tagomata 

 (funt excrefcentiae carnea; palpebrarum) infperfa, eas confumit, deficcat & fanat. 



29. Paetan Pampangorum, arbor eft magna, monoxylis parandis apta, /ig«i ponderofi, fub- 

 flavi, amari, Fruttus eft bacca magnitudinis Limoncelli Kiudihong. 



30. Lunds Pampangorum Arbor ligni ponderofi, compa&i ut Molavin, coloris flavi, ut Lig- 

 num SanBum Mexkanum, faporis exceffive amari. Utuntur infufo cum vino ad ventris tor- 

 mina. 



31. Idem effe videtur Solpa Nafogbuanum, feu Macabuhay aeta, Aetarum. 



32. India Palo deSolor. Lignum eft craffitudinis carpi, folidum & ponderofum, quafi fla- 

 vefcens, intense amarum : Cortice veftitum tenui, quafi coriaceo, & ipfo Kgno intenfius a- 

 maro. Febrifugum eft, & alexipharmacum. 



33. AgoyoTagalomm, arbor ligni pallefcentis, amari, purgantis. Commendant ad omnem 

 infirmitacem &. veneficia. Dofls 3P. ad Sj. 



ip. ^BaccifeneTolyprence. 



i.f~*\Anela, Cinamomum, Indis Matid, Calingag, & Caninga* Canela arborem narrat Jguin- 

 \_j tana effe mediocrem : Pelia Laurina, trinervia, faporis & odoris ipfius corticis. Lo- 

 cis gaudet afperis & montofis, praffertim fundi rubri, & limofi, & umbra arborum majorum. 

 Cortex extimus coloris Cytonii, intimus omnibus noti. Ex hoc recente, & foliis aquam pro- 

 V 1 R E s lictebant Samboangano in territorio excellenter ftomachicam, confortantem cor, cerebrum, 

 & fpiritus vitales, &c affedtibus frigidis utilem. Flos fimilis exiguo Cerafo, fcilicet floris Pe- 

 tiolus. 



2. Canela <vera. Similis Zailonica affertur ex Infula Mindanao, ubi in montibus territorii Ca- 

 gaydn legitur, eftque non fiftularis ut Zailona, fed in fefquiunciales fpiras convoluta, & lon- 

 gis funiculis tranfverfim tradu&is, in reftes conglomerata. Folium accedit folio CaneUa Aco- 

 fia, trinervium, & fimile folio Calingag Syhefiris, feu Malabatri, a quo differt, quod fit mi- 

 nus craffum, minus terfum, fed magis odoratura, diftindum autem a folio Cinamomi quod 

 Hifioria Lugdunenfis, Lobelius, Matthiolus, Tabernamontanus, & Chabrteus exhibent. 



3. Canela brava, kuCinamowumSyl.lncMs Malacalingag, & Caningayong, quibufdam Cinamo- 

 mum Veterum. Arbor magna eft 5c vafta, provenit paffim in Luz,one & adjacentibus, gau- 

 det montofis ut Caninga. Folia fere Piperis, fpithamsa & trinervia ut Canela -vera, feu quali 

 depingit Chfirn titulo Tamalapatra. Cortex extimus albicat, intimus coloris Canela, ferrae di- 

 gitum craffus, faporis vilioris Canela-, aromatici cum acrimonia, & adftridione, vetuftior 

 amaricat, odoris Mafiichini. Prolicitur ex Foliis, quse fuaveolent & cortice recentibus aqua 

 dd. ad eadem ad qus Canela utilis. Ex Cinamomi Syl. radice proledam Camphoram anweno 

 pollere odore, fcribit ni fallor Bartholinus in Adis Medicis : vulgarem fuperare Bonneienfive- 

 ro inferiorem effe. Oleum autem inde paratum mixturam quafi ex oleo Cinamomi, fScCaw- 

 pbora referre, valere ad vagam arthritidem. 



4. An hujus Folia Officinarum Folium, Indum feu Malabathrum, Arabibus Ladegi Indi, 

 ■^ambojanis Tamalapatra ? quod nequaquam innatare aquis , diverfumque effe a Fo- 



Betele ex Garzia, Lobelii adverfariis, aliis Sc experientia abunde innotuit. Cortice 



utuntur 



