u 



HISTORIA NATURALIS 



tum albumen,ufque ad vicellum percingit, 

 huic verfus partem ovi acutiorem infigi- 

 tui\ Decimo a coitu die perfe£ta , tribus 

 tunicis,quarumuna vitellum ambit, altera 

 tanquam pia mater albumen*comple£titur, 

 tertia inter quam & illam humor crudus 

 nafcitur , & dum formatur fcetus excerni- 

 tur, tefta? adhserens, duras meningis locum 

 implet ; intus inftru£ta,mollia,ne dolorem 

 pariant, latiore parte,ut mollius deponan- 

 tur,& quia acutior adhoeret, ideo poftrema 

 exit, egrediuntur , ac refrigerata , evapora- 

 to humore qui exiguus , reli&aque portio- 

 ne terrea,juftam duritiem,fed acutaparte, 

 quapullusexit, & ubi grandinem genera- 

 tioni inutileni , qui non cernitur nifi fracfo 

 putamine, & injefta parte luceiinfra, Ari- 

 ftoteles ponit, exa£tiorem , fervata fuafi- 

 gura , acquirunt. Poni confe£ta bruma 

 incipiunt. Circa Calendas Januarii etiam 

 locis tepidioribus ac fcecundiifimis. Op- 

 tima fcetura ante a?quino£tium vernum 

 editur , poft folftitium nata, magnitudi- 

 nem non implent , tantoque minus, quan- 

 Coiutrfei- toferiusprovenere. Parituras fe fingultu 

 ladcR.R. produnt •, eodem , peperifle teftantur , fa- 

 cilius , 11 feftucam ore apprehenfam dorfo 

 S P ixe nU? i m P°^ U€r i nt 3 fi Oppiano credendum , li- 

 ds. bentius, 11 jam prius ovum in nido confpe- 



xerint fine dolore , vel exinde quod tefta 

 membrana mollis fuerit , egreflb demum 

 induretur, colligas. 



Numerus pro astaris ratione variat, qux 

 ^nultapariunt, bis in die ponunt , fed hy- 

 perinse evadunc , & cico commoriuncur. | 

 Sunt qui quasdam noctu tenera , & nifiad 

 magnam dieiparcem, dura, enici credunc, 

 tenera edituras , dura,fi aliquot horis ante- 

 lucanis lumen yiderint , ut fub orcum folis 

 ponere cogantur,& falisfupponarur paulu- 

 lum. Monflrofa interdum circa ea accidere 

 certum. Vidit Aldrovandus cujus puca- 

 menpunftis Sclineis fanguineis confper- 

 fum. Uterum befum vix dixerim. San- 

 guinem quO ureri incerdum turgent vense 

 transfudafle verifimile eft. Vidit & Alber- 

 tus totum fptumcum , duabus teftis inclu- 

 flim , abfque ullo vitello , cum albumine 

 aquofo tenui, & altero intra interiorem te- 

 itam. Dantur & fine tefta tam hypenemia, 

 quam vera : forte quod illa aquofa fint , & 

 exiguo, fi humidus Gallinis cibus appona- 

 tur,calore dotentur : his propter ic~tum,vel 

 ex multitudine compreffionem talecjuid 

 accidat , fi Nicandri opinioni ftandum eft. 

 Nec inter rara trilecicha, id eft triplicis vi- 

 telli habentur ; illaque- plcerumque in me- 

 dio tefta? cavitatem habere Elluchafis pro- 

 didit. Vidit & Gefherus aliquando cujus 

 putamen,ab altera parte extrema,in angu- 

 itum velut collum inftar cucurbitas fe col- 

 hgebat. Unum fphsericum ad columba- 

 rum vix accedens : alterum anferino haud 



minus,plicis rugifque infigneinAldrovin- 

 diMufeo refervabatur. Cxtcmm ponatve 

 & Gallus ova inter doclos quasritur. Non- 

 nulli decrepitum & ad coitum ineptum, 

 feptimo, nono , aut ad fiimmum decimo- 

 quarto astatis anno , pro virium vel imbe- 

 cillitate vel robore ponere ajunt. Ortuin 

 id pucrefa&o intus femini debet > vel ex 

 humorum colluvio conflatur. Editur fub 

 caniculx exortum , quod tunc maxime ab 

 ambientis calore expultnx languida in ali- 

 <flb decrepitajiivetur. Viflim in Imperati 

 Mufieo oblongum , ab Aldrovando rotun- 

 dum,colore modo luteo,buxeo,flavefcen- 

 te,lurido, fed & quoddam ruptum,vitello 

 omnino carere dixifles. Quin & Lemhius 

 Zirizseas duos annofos Gallos non tantum 

 ovisincubafle,fed&xgrefuftibus ab illo 

 opere abigi potuifle , reliquit. Confratlra 

 tandem ova , & ftrangulatus a civibus Gal- 

 lus,quod,ne Bafilifcus excluderetur,metu- 

 erent. Et hxc eft quomndam opinio. Ovo 

 fimile aliquid ex conglobata intus putri 

 concretione, in ultimo fenio,cum nonam- 

 plius coic , concipere , verifimilius eft : At 

 ovum cum non magis tefta excludere po- 

 teft , quam vir fcetum , cum parere non di- 

 aicerit. Bafilifcumexeoprodyciinprirnis 

 fi rubeta incubaverit , nugae , tefta carere, 

 & adeo durae pellis efle , ut fortiflimis i<£ti- 

 bus refiftat, fabulofum. 



A P P E N D IX II. 



De Generatione Tulloruni. 



ABfolutaOvorum hiftoria,de genera- 

 tione pullorum aliquid nobis dicen- 

 dum eft. Horum vero principium veteres Arift. l. f 

 Graxi,&intereos Alcmseon Crotoniates, de Gener. 

 & Hippocrates Cous invitellumy nutri- Hi p poc de 

 mentum in albumen conjecere.Recenfio- Natum 

 ribus contrarium fentire placuit. Ex aibo puer1 ' 

 liquore ovi corporatur animalibus vitellus 

 alimento deftinatus eft , £ ■m< <£« o-avt^fxi- 

 voig tm (juo£/.m cvnv^iv ri cui^vioiq^ inde mem- 

 bris fubinde conftituendis incrementuni 

 adminiftratur. Et ccrte pullo jam conftitu- 

 to fspe vitelli pars exCac , & cum albumen 

 7Tv%%fAtvov , ignitum , quod incubacione fit & 

 fotu , ^tev foltdum fiat ; luteum cv mgnmyoig 

 'wyvvTty&ppciicidfAivov vy&iviTKj) gelu duratur & 

 coit.jcalore bumefcU. Excluduntur incubacu,vel 

 dviifjunu in terra. Nam in iEgypco & defo- 

 diuntur in fimo terra obruto , & turmatim ♦ 

 fornacibus Cairinis exclufi prodeunt. Sy- Ar i ft . H .A; 

 racufis , potatorem quendam ovis fub fto- U.c^ 

 rea humo ftratis tamdiu potare nunquam 

 opera Intermifia folitum fuifle dum exclu- 

 derentur, proditum eft. Liviam ovum in 

 finu exclufiife , apud Plinium legitur ; & 

 vasinquo abfque Gallina? opera exclude- 

 rentur,a Porta defcripfit. Oblonga & acuta 

 excludunt fceminam^ obtufa rotundaque 



ab 



