. D £ A V I B U S. 



ab eapartequa? acutiof eilefolet marem. 

 Incerto id argurnento ab Ariftotele procli- 

 tum, contrarium apud Columellam legi- 

 mus. Dies ter feptem exclufioni adfcripiit 

 Philofophus, minuuntur , fi tepidus aef ac- 

 ceflerit , n m^ig ^f^o^g mg Concoftio ca- 

 lor quidam eft,fed & depravantur aliquan- 

 do nimio,& ufiiia evaduntyW^ ol ovoi tv rais 

 dAvoigctvvcvTtq dvr^Tro/^iV/jg rrjg \h'og quem- 



admodumvina fsece fubverfain calorea- 

 cefcunt. Formationem , & quomodo ali- 

 mentum pullus fa£tus ailumat , diligentif- 

 fime expofuit Ariftateles 3 hunc Aldro- 

 vandus fecutus , fequentia nobis reliquit , 

 qua: ipiius verbis proponemus. Secundo in- 

 auit ab incubatu die, luteum obfervavi 

 deferri ad cacumen , aliquo pa&o altera- 

 tum , & in medio quaii fubalbidum : cujus 

 reiinprimis Ariftoteles non meminit. In 

 aliqua ver o parte aibuminis , quce pariter 

 erat alterata, femen Galii apparebat, quod 

 tres illas videbatur obtinere qualitates , 

 quales jam ante diximus. Tertia die abla- 

 to putamine in parte ovi obtufa, vidi albu- 

 men, & reliquam fubftantia: ovi partem 

 in fuperiori putamine feparatam. Reeef- 

 ferat autem albumen aliquantulum a puta- 

 mine, quemadmodum fieri videmus in 

 ovis omnibus , qux minus recentia funt. 

 Hinc Plinius ova fchifta appellat totalu- 

 tea,quse triduo incubatu tolluntur. Vocat 

 autem/^f/?fl,tefteHermolao,quiadividan- 

 tur, & difcedebat vitellus a candido. Vi- 

 debam item manifefte admodum mem- 

 brfmas illas tres quas o vis inefle ex Alberto 

 dixi , & ex Ariftotele etiam colligitur : ne- 

 que verum eft, quod fecunda earum fitre- 

 center genita. Si enim illud ita eftet, mini- 

 me in ovis nondum incubatis confpicere- 

 tur.Ineft autem & his, ut etiam vidi,fed al- 

 bior in incubatis caloris caufa. Eadem die 

 vitellus videbatur verfus ovi partem acu^- 

 tam : atque hoc eft , quod dicebat Philofo- 

 phus. Eflertur per id tempus luteus humor 

 ad cacumen , ubi eft ovi principium, nam 

 ibi eft major calor, & vis fpermatis. Appa- 

 rebat etiam in albumine exiguum velut 

 pundum faliens , eftque illud quod Philo- 

 fophus cor ftatuit.Ex eo vero evidenter ad- 

 -modum videbam enafci vense trunculum, 

 & ab hoc duos alios ramulos proficifci, qui 

 meatus illi fuerint fanguiferi , quosad u- 

 tramqu<tunica.m ambientem viteilum, & 

 albumen protendi ille dixerat. Sum autem 

 omninoejus fententice, ut ejufmodi vias 

 credam efle venofas , ac pulfatiies , fan- 

 guinemque in iis contineri puriorem,prin- 

 cipalium membrorum generationi , jeco- 

 ris nempe, & pulmcmis , fimiliumque ido- 

 neum : adeo ut re&e dixerit Philofbphus , 

 tertiaeUe figna apparere , an ova fcecunda 

 iint futura : licet ejufmodi obfervatio in 

 majorum avium , utpote Cycnorum, An- 



57 



ferum, ac id genus aliarum ovis locum m& 

 nime habeat. In ejufmodi enim , utidem 

 Philofophus teftis eft , paulo tardius ea fi* 

 gna apparent. Quarta die bina videbantuf 

 pun&a, & quodlibet eorum Mc movebat \ 

 qua: haud dubio cor , & jecurfuerint, qux 

 vifcera in ovis triduo incubatis idefh dixit. 

 Apparebantitem duo alia pun&a nigricaiv 

 tia, nempe oculi: & jam luteum manifefte 

 ad acutam ovi partem, ubi major calor eft, 

 & fpermatis vis Mc receperat. Trahitur 1 

 autem a fpermate illud pro carnis geneia- 

 tione , ut in omnibus animantibus fit, quai 

 iibi fimile generant. Quinta die non ampli- 

 us punctum illud , quod cor efle diximus i 

 extra videbatur moVeri , fedobtegi, ac 

 cooperiri,& duo illi meattis venofi eviden* 

 tioresconfpiciebaiitur, altei* vero inajor al- 

 tero: nec verum eft,quod Albertus fcripfit, 

 apparere in tunica illa^ qux albumeninclu- 

 dit: nifi forteid de tertia tunica, feu fecun- 

 daria dixerit , cui evideiiter venx infunt * 

 nam alioqui in ill^ nullius venx veftigium 

 inerat. Harum venarum infita vi reliqua al^ 

 buminis portio quafi in palearam colorem 

 immutatur. Videbanturetiam ramuliad 

 locum tendere, in quo caput formatur, 

 eo fcilicet puriorem materiam , a qua ca- 

 put, acineo cerebrumfiat, uhactimvir- 

 tute formatrice deferentur: Erat aUtem ca- 

 pitis fabrica valde rudis adhuc ac ihformis: 

 oculi vero confpe&iores , atque ervi quafi 

 magnitudine. Sequenti dein die ablato fupe- f 

 riori partis obtufe putamine, ejecTrifque 

 duabus prioribus tunicis , tertia evidenter 

 cernebatur venulis referta : de hac locu- 

 tumfuifle Philofophum arbitror cum in- 

 quit : Membrana etiam fibris diftincta fan- 

 guineis : atque hcec meo judicio fecundiria 

 dici poteft. Dein inter hanc , & quartam 

 membranam , qua? foetum involvebat, hu- 

 mor erat aquofiis : quem autiimo ferofam 

 albuminis partem efle , qua^ poft natum 

 fcetum fupereft, tanquam ad generatio- 

 nem inepta.Eam vero membranam innue- 

 re videtur Ariftoteles a meatibus illis ve- 

 narum ortum ducere , quatenus fcilicet vi 

 fibrarum a venofb illo meatu ortarum in 

 palearum,velfanguineum colorem immin 

 tatur. Cernebatur deinde totus fcetus mo^ 

 veri, &oculijammajoreserant, quam iri 

 pra^teritadie-.atpartes inferiores, thorax: 

 nempe , venter , & pedes , erant valde 

 imperfecta? , nec difcerni adfiuc poterant, 

 & roftrum erat muCcoflim : ut recle dixeri^ 

 Ariftoteles:pars inferior corporis nulla 

 membro a fuperiori diftiiigui inter initia 

 cernitur.Caput denique tota inferiori cor- 

 porisparte majus erat. Septima ^/>aperta 

 quartatunicafcetum confpeximus parvurri 

 adhuc , ac indiftinctum cum oculis tamen 

 magnis, triplicique in illis humore,cryftal^ 

 lino nempe,vitreo &aqueo.Aperto eajpite' 



jar$ 



