HISTORIA NATURALIS 



«Columella 

 R.R l.j.c.6 



Virgil. Ge- 

 crcc L 2. 



Columella 



R.R.U. 



c 3 . 



CoIumR. 



Theophr. 



l.z.decauf. 



plant.c.2,3. 



Potus. 



prdvenit : fed durn tloret incommodus eft, 

 quod tantisper urat & extinguat. Ervttm 

 comniendatur, fed non menfe Martio fa- 

 tUrii 3 quod cerebrofos reddaf . Plinius non 

 folum mertfe Majo fatum, noxittm bobus 

 dici aflent: fed&aurumno gravedinofum. 

 Madefaclum, pluribus diebtis mitefcere. 

 IdeoDeniocritustale, neboves fiantdebi- 

 les 3 fmgulis menfibus in potu exhibet. Sin- 

 gulis bouiiijttgis, quinimodiifuniciunt. Ex 

 medica omne emaciatttm jumentum pin- 

 gttefit, azgrotantique pecori remedio eft, 

 ut Theophraftus prodidit. Ideo fylveftris 

 in plasrisque Hifpaniaz locis, praefertim Va- 

 lentino, diligenter , tefteDalechampio, fe- 

 ritur. Parcius tamen dandum, qtiod Ari- 

 ftoteles , lattis copiam extinguere , quod 

 univerfum pabulum in fanguinem , adipem 

 & carnes, faceflat. Lotm alimentum pltiri- 

 mum optinnimqtieprabet, quia fttbdttlcis 

 eft , & feme) fata herba reftibili , per aliquot 

 a nnos fcecunditate germinat . Ulmi Atti- 

 nix inprimis frondes apttd Romartos olim 

 in precio. Si ea ailidue pecus alueris , & po- 

 fteageneris alterius frondem dare inftitue- 

 ris, faftidittm bobus afFeret. Salicis fit apttd 

 Virgiliummentio -, nec Lucretiusejus obli- 

 ttts eft. Ficulnea folia bubus probe dari pof- 

 fe,fi fit eorttm copia , feribit Columella. 

 Idem qtternam ceu meliorem &: oleagineam 

 pradfert, fed ejus generis quarfpinas non ha- 

 bet. Alm nigra? fblia lactis copiam gene- 

 rant. Hordeum, & reliqua ex frumentis de 

 paleis intellige. Milium tamen in Italia 

 boum pabiilum feri, Porta fcribit. Cicera ervi 

 loco frefa datur in Hispania Bactica, quas 

 cum fufpenfamola divifa eft , paulum aqua 

 maceratur, dum lentefcat. Lupmt modii fin- 

 guli bovem unum fatiare validumque ptx- 

 ftare,apudPlinitim legimus. Maceratusirt 

 aqua flttviatili & marina triduo, dulcefcit, 

 &itaficcatusadufttm reconditur. Glandes 

 Cato poft fementem colligi praxipit , & in 

 aquam conjici , ut inde femodius patrata 

 fementi, verno moditts bobus fingulis detur. 

 De iisdem Plinius. Bobus glandem circa 

 brumam afpergi convenit , in fingula juga 

 modios 24. Largior valetudinem infeftat: 

 &quocunquetemporedetur, 11 minus tri- 

 ginta ctiebus continuis data fit , narrant ver- 

 na fcabie pcenitere. Nucleos dattylorum in 

 aqua maceratos apud Babylonios bobus 

 ovibusque in pabulum exhiberi , Strabo air- 

 thor eft : vifco ali , indeque pinguefcere , 

 Theophraftus. Aluntur&///^, apudPceo- 

 nas, quiPrafiadempaludem accolunt.Nec 

 cicutazbftincnt 3 feuviridi, feuarida: neca 

 ranunculis lasduntur. De Potu non eft quod 

 multa cticam. Aqua eique clara deleclan- 

 tur. Vegetius tamen nec fordida quidem 

 \xdi teftatur. De ratione cibandi confule 

 Aldrovandum, & agricultursefcriptores. 

 De<etate ita breviter PJinius. Vita fceminis 



XV. annis longiflima, maribus XX, ro-^f^- 

 bur in qttimatu. Cognofcitur , inquit, Cre- Aj.6°c!ztt 

 fcentienfis, quandomutantdentes. Mutant p refcent - 

 enimanterioresannoevolttto, &decemvel ' 9 ' c * 4 ' 

 oclro menfibus : deindepoft fex menfes pau- 

 latim amitumt proximOs, donec intra trien- 

 nium omnesmutaverint. Quo quidemtem- 

 pore optime habiti flint , & in vigore ad de- 

 cem usque vel quindecem annos perfeve- 

 rant. In ftatudenteshabentpulchrosi lon- 

 gos , & sequales : qui per fenectutem eis im- 

 minuuntur, nigrefcunt , & corroduntur. 

 Gefnerusait, Helvetios excirculisquibus- 

 dam qtti circa vaccarum cornua nafcuntur 

 fuperne fere, de setate j udicare : illos autem 

 in quimatuferme ternos efle; pofteaplures. 

 Efle etiam, qui quoties fbetafuerit, toties 

 fingulos adnafci circulos putent. Circa Ge- Genemtig. 

 nerationem 3 libido^ coitus , ^cpartmoQcm- 

 runt. iltam fl fpecles , coitus tantum tem- 

 pore cum fceminis pafcuntur : bis de dk an- 

 nofiores, fsepius jttniores &c quidem eandem 

 ineunt: & tartto motu genitalem nervum 

 admovent , iit femen fine motu emittant. 

 Exe£tum vaccam implevifle Ariftoteles ^f?^' 

 tradit : Columella2 vero judicio , unus mas 

 quindecim vaccis abunde fufflcit. Varro ta- Varro r.r. 

 men multo plures tribuit , inquiens , habere L l ' c ' s ' 

 fetaurostotidem, quotAtticus, admatri- 

 ces feptuaginta, duos, unum anniculum, al- 

 terum bimtim. A gravidis abftinet, &: fpon- 

 ter, a conceptu, divortio quafi faclro fecu- 

 bat, acitt in Epiro maxime videre efti trium 

 plxrumqtte menfium fpacio non apparet 3 

 fedfeorfim a vaccarum confortio conviclru- 

 que pafcitur. Haud minus famofa vacca- 

 rum falacitas. Teftatur Ariftbteles, libidine ^f^- Jg 

 adeo accendi , ut bubulci eas tenere & capc- 

 re nequeant , indiciumque £\ix libidinis in- 

 dicare , genitalis fpeciemprominentiorem. 

 Crebrius mirtgere,moreequarum: Tauros 

 etiam fupervenire , & Tequi fedulo , &: afli- 

 ftere. Turgere ad coitum plus minores 

 quammajores. Mugitumdumpruntedere, ^jian.H. 

 ifelianus prodidit, a triginta etiam ftadiis " IO,c ' 27 * 

 diffitam. Libidinem augent, falfa bovis caro 

 j uglandis magnitudine ori indita : Oroban- 

 che comefta, & alia , qux Columella prsci- 

 pit. Coitus laboriofior eft quam eqttis, tunc- R°^ m S 1I;t 

 que potiflimum tempus , cum fcemina a c . 14. 

 menfibus purgatur , qttae fua fponte marem 

 patitur. Concepjfe cognofcitur, fiAriftoteli 

 credimus, cum menfes ceflarunt, fpatio 

 temporis trimeftri, bimeftri, quadrimeftri, 

 femeftri. Ferunt ventrem menfes decem : 

 decimo pariunt , tefte Varrone : quicquid 

 antea genitum eft, vitale efle Plinius negat ; 

 funtqiie attthores , qui ipfo complente men- 

 femdecimumrnenfeparere ajunt. Vituliin ^ Membra- 

 tttero fitus icone exprimitur: ut & fecundina na lateri 

 uteri interna qua fa^tus contineri folet , cum Jf^ 1 Me ^ c J 



fuis cotyledonibus , externaqueoftenditur. branafe- 

 Quamvis autem fingtilos pariant , raroque ^ 



binos:m.7-) 



tum con- 

 tinens. 



