HISTORIA NATURALIS 



S 2 



quibusvis pellibus inveteratis , calceamen- 

 tisque etiam decoctis. Rhodiacum olim ii- 

 difilmum, eoque pi£tores & medici uteban- 

 tur.Hodie praftantius, colore fere fpadi- 

 ceo , quam maxime durum , & vitri inftar 

 fragile,Germanicum cognominatur , & du- 

 plo carius vulgari,quod fubnigrumeft, ven- 

 ditur.Diofcorides xylocollan,quod in lignis 

 ferruminandis ejus fit ufu s ; alii taurocollaa 

 vocant. Inventionemejus Da^daloteftePli- 

 niodebemus, quo tenacinexu hxrerentfi- 

 muhqux conj ungi aptius non poterant.Sca- 

 biemabolet inaceto. liquefa&um addita 

 calce,fiprofunda non fuerit. Aceto remif- 

 fum , adjeeto fulphure, leniigne deco£tum, 

 ita ut ad mellis crailitudinem perducatur, 

 furculoque flculneo dum coquitur agita- 

 tum , ac bis per diem impofitum , impetigi- 

 nes agrias , id eft feras , fanat. Liquefa£tum, 

 6c terripdie folutum , recentes plagas ferro 

 illatas , ad cicatricem perducit. Cum aceto 

 & melle mixtum , lendes tollit. Medetur& 

 dentibus aqua deco£t um illitumque, & mox 

 paulo detra£tum ut confeftimcolluantur vi- 

 no, in quo deco£tifuntcortices mali puni- 

 cidulcis. Bibitur etiam cum tribus obolis, 

 cum calida aqua , in vetere fanguinis excre- 

 atione. Cceliaci quoque ventris inflationi 

 cum eadem feliciter imponitur. Corrm mu- 

 cro exuftus,duorum cochlearium pondere 3 

 addito melle , in pillulis devoratus , Phthifi- 

 cis prodeft , fi Plinio credimus. Combuftum 

 Sc in pulverem tenuifllmum redacTrum, duo- 

 rum cochlearium pondere , cum aquac ca- 

 lida^ cyathis tribus , 6c paululo aceti, fple- 

 neticojejunopertriduum , bibendum re£te 

 datur. Habet&Fj^/^fuumufum. Elixx 

 & cum finapi comefta: , veneno refiftunt. 

 TJftar&amulieribus quibuslac defecit , in 

 jufculo, vino , velalio liquore potse ,idem 

 reftituunt.Carbonibusimpofitce mures fuf- 

 fitu enecant, vel alio abigunt. Scobs tali cum 

 melle pota, lumbricos educit, cum aceto 

 mulfo fplenem minuit : vino excepta , & 

 dentibus mobilibus appofita , eos confirmat. 

 Frivolum,non tamen omittendum , inquit 

 Plinius, propter defideria mulierum,Talum 

 candidijuvenci , quadragintadiebusno£ti- 

 busque,donec refolvatur in liquorem de- 

 co£tum,Sdinteoloillitum, candorem cu- 

 tisque erugationem prxftare. Coxa urun- 

 tur bibunturque , ut Pvhafis fcribit , ut fan- 

 guinem fiuenten & menfes cohibeant. Mem- 

 brana e partu madida faciei ulcera fanat. 

 Lapis qui in capite invenitur,ex eadem aqua 

 quambosbibitj potus,dolorem capitis ef- 

 fkaciter tollit. Lac , utpote craflum&pin- 

 gue.minus peralvum fecedit: Pliniustamen 

 eo maxime alvum folvi fcribit : ideoque per 

 verpurgandicaufabibi , quod tum omnibus 

 herbis & multum pafcantur , Diofcorides 

 addit.Venena, illainprimisqua; rofiones&: 

 uftiones adferunt, expurgat : privatim vero 



contra dorycnium , colchicum , cicutam , 

 & leporem marinum facit. Calefa£tum & 

 gargarizatum tonfillarum dolores & tumo- 

 res cit6 fedat. Tepidum inco£tum fubinde 

 fumptum exulceratum quoque ftomachum 

 fanat. Cyathi unius menfura , cum pari fevi 

 cervini remifli dofi ,& pice praxoqua,quam 

 vifcofam vocant , rubncaque Scy thica, quse 

 piflafphaltus dicitur , periclitanti phthiiico 

 mire fu bvenit. V acca: nigrae , ut Hippocra- 

 tesprodit , cum fefamo trito ad quadragin- 

 ta dies , ex partu fanguinemvomenti biben- 

 dum , donec probe habeat. Idem deco£tum, 

 fecundum Marcellum & Diofcoridem , ex- 

 ulceratosal vi fluores & tenefmum mitigat &c 

 tollit , recensmulctum, aut adignem deco- 

 ftum , aflidueque agitatum , donec ad ter- 

 tias fit redu£tum. In dyfentericis addi mel- 

 lis exiguum prazcipiunt , ut Plinius notavit: 

 & fi tormina funt , cornus cervi cinerem , aut 

 fel taurinum cumino mixtum , & cucurbitae 

 carnes umbilico imponere. Nec hoc tantum 

 Aetij , Galeni, & Plinii prseceptum. Noftri 

 enim temporis Medici idem faciunt,&in 

 eo ftomoma five ferri aciem optimam novies 

 candefa£tam extinguunt, idque calidum 

 argro vel per clyfterem exhibent. Propina- 

 batur olim ab Hippocrate & alii liquorii im- 

 miftum. Is namque , cum vulnerato intefti- 

 no refpiratio prodit inferne inconfpicua 

 juxta vulnus, Sc eVacuantur pe£tora, lac & 

 vinum pariaqua? menfura admixta , dari ju- 

 bet. Sed & Gefnerus teftatur, aliquos adver- 

 fus quartanas remedium praedicare , fi ex ul- 

 no & la£te confufis , liquor inbalneo Marias 

 extra£tus per aliquot dies bibatur. Butyrum 

 etfi gentium duntaxat barbararum lauda- 

 tiffimum cibum , quique divites a plebe dif- 

 cerneret Plinius dicat» magnarum tamen & 

 hoc apud Galenum , Diofcoridem , & ahos 

 virtutum. Vitalis deFurno Cardinalis& 

 medicus eximius , fic de eo fcripfit. Butyrum 

 naturaliter calidum eU , & humidum, cum 

 dominio caliditatis , vifcofum , & uncluo- 

 fum. Idem fepe comeftum, ftomachum 

 humectat , ventrem folvit , pectus lenit; ul- 

 cera pe£toris & inteftinorum fanat unaxime 

 valet, quandorecens humanse complexio- 

 nfproximum. Valet etiam ad leniendum 

 pe£tus & pulmonem , curandumque maxi- 

 mefiibifuerit apoftema;quia propria ejus 

 vis maturare, humores & fuperfluitates 

 omnes peftoris diflipare &mundificare,ma- 

 xime fi cum melle & faccharo comedatur. 

 Butyrum repugnat venenis, membra hume- 

 £tat , afperitatem oculorum ejus litura mol- 

 lificat & emendat , apoftema diflblvit & 

 maturat;vulnerapecT:oris,pulmonis,iiuefti- 

 norum morfus mitigat, ner vos contractos 

 emollit & laxat. Contra ven ena interna fin- 

 gulareeft remedium , fiisqui venenumpo- 

 tavit, in lacte calido folutum bibat abunde : 

 nam fua pinguedine meatus obftruit , ne 



vene-: 



