T* 



HISTORIA NATURALIS 



cervinus piillus efle creditur,fedmale. Cor- 

 dus a dorco fexu diiferre exiftimat. Scaliger 

 per dorcadem capreolum , per dorcum ca- 

 pream intelligit. Utut fit,<s^ ri ej>eusfoq- 

 icetv, venit s quod acutius videat. AiTerunt 

 namquehi, (Origenis apud Aldrovandum 

 verba funt) quibus medicinas peritia eft , in- 

 effe huic animali intra vifcera humorem 

 quendam , qui caliginem oculorum depel- 

 lat, & obtufiores quoque vifus exacuat. 

 Ideo Ethymologo £uov ogvhpxlg Xjdj6/u,{id]ov 

 dicitur. Invenitur & tyxw in Canticis 

 Canticorumj quastamen vox, authore Myr- 

 tilo apud Athenseum, parumufitata eft. Vi- 

 detur omnem capram fylveftrem fignificare. 

 AopxaXihg apud Oppianumbrevem habent 

 caudam. Gillius cervos tranftulit , fed per- 

 peram. Ab iftis namque apud eundem di- 

 itinguitur. u^cxeg Varino funt ex^ova, fretQuv, 

 4 tyxcbPajv «i N (§k At Ariftoteles^ dum dicit^ 

 felneccervum,nec «sjoW habere; &fan- 

 guinem ubi effluxerit concrefcere omnium, 

 prarterquam eA«&<ps £ ^©xsV 5 ab invicem di- 

 ilinguit. Gaza Damam vertit. Nomena 

 celeritate, '&ri§'<sr&'i%z&-a4 3 Grammaticifu- 

 munt. nT«|aquibusdam& lepus& dorcas 

 exponitur, cervus item & vifyh quseom- 

 nia animaHa funt timidiflima. Sed & vrlag 

 idemeftquodV©| timidus, feu pavidus, 

 quo fenfu Homerus 7r]uxa, Aayucv,dixit. Ke- 

 ■pag apud Hefychium exponitur, vel hinnu- 

 lus> vel cervus , vel dorcas. Ex caprearum 

 genere effe 3 negatScaliger.Sunt, inquit 3 in 

 cerviSj ut in bobus junix & juvencus. JElia.- 

 nofpecie a cervo dffizmnt.Turbinis> inquit, 



injiar celcrrimh fevtw 3 JJ&ves piUs Jbeclttur 

 CaudaeB albifftma^ tum exalbenti ejus oculi 

 cyaneo colore tinBi videntur , auresperaltispi- 

 lis referta , neque modb in terrapedum celeri- 

 tatem ojiendit , Jed etiam cum w Jluvii con- 

 Jiuentem inciderit , Ungulispedum remigans, 

 Jiucius perrumpit , ejr verb in lacubus natare 

 gaudet, unde Jibi pajium comparat. Virides 

 juncos $• Cyperum depafcitur. Nt£pcv hin- 

 nulum interpretantur, Cordus , Marcellus, 

 & alii. Aldrovanduspeculiarem quandam 

 capra? fpeciem hoe nomine indigitari 3 apud 

 Diofcoridem, fcribit. NamVarinus &E- 

 thymologus Tx&xcwiQpcv quoque dici pro- 

 dunt. Marius Grapaldus damam reddidit: 

 Solinus etiam Damam efTe oftendit , dum 

 fcribit. Nebrodi damarum copianomendedit, 

 quem dam& & hinnuli gregatimperv agantur , 

 inde Nebrodes dicli. KoA©* ex Scythicae & 

 Sarmatica! gentis capris fylveftribus cenfe- 

 tur. Magnitudineeft inter cervum & arie- 

 tem 3 aibicante corporceximiaz fuper hos le- 

 vitatisad curfum: naribuspotans trahit ad 

 strabo-Ge- ca P ut - Hinc poftmodum complures dies 

 ogr. 1. 7. fer vans adeo 3 ut per carentes aquis agros fa- 

 cile pabulum carpat. Caprea vox apud La- 

 tinos , fsepe pro omni capra fumi videtur. 

 Rupicapra 3 etfiin fylyeftribus fpecies eft Pli- 



'iElian.H. 

 A.l. 14. 



CJ4. 



nio, ratio tamen nominis poftulat , ut gene- 

 ris etiam vicem fubeat , quandoquidem per 

 fummas verfari rupes 3 non illi tantumcui 

 cornua in dorfum adunca, convenit. Dele- 

 6tanturinuniverfum excelfis montibus 3 Sc* 

 taminfublimi habitant > utvix humanisob- 

 tutibus pateant. Quodfialiquandoferarum 

 vel hominum adverfitatem perfenfere, de 

 altiflimis faxorum cacuminibus fefe prseci- 

 pitantes , in fuis fe cornibus illaefas {ufci- 

 piunt. Plurima inter mares difcordia prop- 

 ter fceminas 3 tempore libidinis. Domefticis a 

 omnium cenfenfu , faporis alimentique bo- 

 nitate , conftitutionis tenuitate , concoclio- 

 nis facilitate, excrementorumque paucitate 

 prseferantur. Sicciores tamen paulo carnes 

 habent. Ideo inventum Arabum oleo eas in- 

 coquere 5 utinde humefcant. Diocles tamen, 

 Archidamus & Galenus, quod in oleo co- 

 quitur ficcum evadere 3 & glutinis vincuio 

 amiflb, folutile iieri cenfeht, ipafy/pov nempe 

 (kxcwpov. XJJum in Medicina quod fpeciiat, 

 Caprex in cibo fumptae dyfentericis pro- 

 funt. Iecur feu inaflatum 3 feu tritum caeliacis 

 opitulatur: Vapor in aqua calida falfa coclri, 

 oculis exceptus, nyclalopasjuvat. Combu- 

 ftum &afperfum fanguinemfiftit, maxime 

 fi. contritum naribus indatu r. Sanguis cum 

 palma marina tefte Plinio pilos detrahit : fe- 

 cundum Marcellum, abfceifus maturat- Fel 

 theriaca eft morfibus venenofts. Idem con- 

 tra fufFufiones incipientes , oculorum cali- 

 gines, genamm & palpebrarum fcabricias^ 

 facit. Cumrofaceo autfuccoporritritum* 

 & tepidum naribus inftillatum , tinnitum 

 tollit. Cum melle Attico faucium dolores 

 levac,6c rcrctri eKulcerarionem fanat. Fimus 

 aridus 5 tritus& cribratus, ex vinoodorifero 

 cy athi menfura fumptus , auruginem tollit, 

 fi Galeno credimus. 



ARTICULUS VI 



De Capris fylveflribus in 

 fpecie. 



PUNCTUM 1 

 De Rupicapra &* Dama. 



CApramm fylveftrium ipecies funt 3 Ru- 

 picapra 3 Dama , ibex , Bubalis 3 Pygargus, 

 Capra/irepjiceros 3 Dama vulgaris, Capra Mo- 

 Jchi 3 Capra Bezoardica, Suhak Scytharum t 

 Oryx 3 & Capra auribus demiffis. Rupicapra 

 Diofcoridi Dorcos , Oppiano^V^©* feu Aldrovamf. 

 ■^VtX®* VarroniCaprea 3 nififallor 3 dicitur. ^f; Blfu | 

 Magnitudo ei quse capra^ villaticse , paulo 

 tantum altior, & corporis forma feris altis fi- 

 milior.Bellonius minorem damafacit. Colo- 

 re eft inter f ufcum & ruiTum , qui seftate ma- 

 gis ad ruffum , hyeme magis ad fufcum ver- 

 git. At ScaTiger antate pilo fulvo, hyeme ci- e"k S S o^ 



ne- 



