54 



HISTORIA NATURALIS 



A.l. 14. 

 c.16. 



nius ex feopulo uno in alium fex etiam paf- 

 fuum intervallo diftantem , defilire folere 

 fcripfit. Dum cadit ex alto,totum corpus in- 

 ter cornua a collifioneprotegit,& ictuslapi- 

 dum magnorum, cornibus excipit. De Ve™ 

 natione Aldrovandum confule. Duo earum 

 generaBellonius dari prodit , in Creta: id 

 fe ex earum cornibus inde & Cypro delatis 

 didiciffe, addens. Deprenfa? libero capa- 

 cique curfus loco, in venatorem irruunt, 

 eosque de rupe.dejiciunt. Cum impetendi 

 locus non eft , defpondent animum & faci- 

 lecedunt. Ejusdemgeneriseftillafera Ly- 

 i£iian.H. bica, quam iElianus ita defcribit. Caprse 

 ferceadfummos Lybicorum montium ver- 

 tices commorantur : ad boum magnitudi- 

 nem accedunt : ipfarum armi & crura lu- 

 xuriofus pilis rluunt : tibiis parvis, frontibus 

 rotundis,oculisraris&: concavis, non val- 

 de projecris funt : Cornibus poft primum 

 exortum utriusqueab alteris longe diver- 

 jfis , & aberrantibus & incurvis. Nonenim 

 f mpliciter ac aliarum caprarum recfa ex- 

 iftunt , fed eatcnus retorquentur , ut ad ar- 

 mos pertingant. Ex capris longe maxime 

 ad faliendum habilitate funt. Nam ex ca- 

 cumine,in aliud longe diftans cacumen tran- 

 filiunt: & tametfi fispe earum qusepiam, 

 dum ex uno.vertice in alterum faltatare 

 contendit,ob nimiam intervallorum diftan- 

 tiam,per prceruptafaxapraiceps agitur, ni- 

 hil tamen Leditur. Sic eft adverfus faxorum 

 duritiem, membrorum refiftentemmitate, 

 utneccornuafrangat, neccaput diminuat. 

 In fummis montibus plurimas folertia qua- 

 dam captandi caprarii generis , nimirum, 

 vel jaculis , vel retibus , vel laqueis , a do- 

 £trina arti venaticse inftrucri comprehen- 

 dunt. Jam in patentium camporum sequo- 

 ribus,quilibetvel tardus pedibus eas quod 

 ibidem non valeant capere poifit. Earum 

 pellis & cornua aliquot commoditates ha- 

 bent. Naminfrigidis tempeftatibus ad fri- 

 gorum vim, atque hyemen excipiendam, 

 paftoribus & fabris rnateriariispelles miri- 

 iice profunt. Cornua ad hauriendum de 

 prasterfluentium rivorum confluentibus, 

 aut e fontibus potionem , ad depellendam 

 fitim, nonminori ufui habentur , quam vel 

 ' calices ipfi. Tanta enim capacitate funt , ut 

 inbibendorefpirarefit neceffe. Ab homine 

 expoliendi bene perito cornu politum , tres 

 menfurascaperepoteft. Habet inMedicina 

 ufum. Coagulum easdem cum leporino vi- 

 res habet, ut tradit Serapio. Sanguis, ad 

 calculum in vino apiato apud Gefnerum 

 commendatur. Ifchiadicis & arthriticis uni- 

 cem remedium , fic Marcellus Empiricus 

 componit. Fimumibicumlunadecima fe- 

 ptima colliges ;quanquam & alia vetere luna 

 colle£rum,fires urgebit , fimili eflicacia pro- 

 fit, dummodo medicamentum decima 

 feptiud luna conponatur. Ex eo ergo fimo 



quantum unius manus pugnopleno ; 

 ris conprehendere , dummodoimpar iii mi* 

 meruspillularum, inmortarium mittes,at- 

 queadjiciespiperis grana vighti quinque 

 diligentiflime trita : tunc addes mellis opti- 

 miheminam, &vini veterrimi optimi fex- 

 tarios duos,& contritis prius pillulis univer- 

 famifcebis, &repones In vafculo vitreo. 

 Sed ut major fit medicaminis efficacia, luna 

 decima feptima id facere debebis, & cum 

 d aturus f ueris remedium, a die Jovis incipe, 

 &per dies feptem continuos dato, itaut 

 qui remediandus eft , ftans , in fcabello con- 

 traOrientem bibat. Hsec Marcellus , quas 

 mere funt nugatia. 



PUNC TUM III. 



De Buhalo five Bubalide, 

 &f Pjgargo. 



DE Bubalide hxc Aldrovandus habet. Aidravand. 

 Arbitrabar, inquit , alias , bubaium fpe- ^ Mlik ° 

 cie differre a Bubalide , deceptus nimirum 

 &c. Vide Aldrov. pag. 303. ufque ad fi- 

 nem , quambobus effeibi etiamjudicabam. 

 Quantum ad Naturam , domefticam fedem 

 mirifice ampleelitur. Inalienum dedu&us 

 locum , & ad pafcua demiflus , veterem rc- 

 petit. In metu, occulto capite, latere fe pu- 

 tat , ut ftruthiocamelus. Eelluasferoces pu- 

 gnacesque fugit. Sanguis aliquantulo magis 

 fpiffatur quam leporis & cervi ; quippe , qui 

 proxime ovillo , aut paulo minus confiftat. 

 Placet & de Pygargo Aldrovandi verbis age- Aidro<mw 

 re. Pygargon , (verba ejus funt) Plinius , in ^^' 

 praxitatis verbis &c. p. 3 04. a. uf que ad fi- 

 nem frequenter fy lvofa & deferta. 



PUNCTUM IV. 



De Caprea Plinii, Capra Strepfl- 

 cerote ^Dama 'vulgari. 



CAprea Plinii,Capreolus nofter eft,quem A drov> H . 

 Germani DtcJ vocant. Cervis eftcolore Bifuk.c.x6. 

 non diflimilis, fed mole corporis longe in- 

 ferior, quivixcapram sequat. Mas cornua 

 in capite gerit fenis plserumque ramis di- 

 ftinclra. Fuit qui decem & feptem haberet 

 cornua , cuj us icon Aldrovando a Duce Ba- 

 varia^ miffus erat. Plinius de iis ita : De- 

 dit ramofa capreis , fed parva , & fecit de- 

 cidua. Vifu eft acuto , voce exili , den- 

 tes non mutat. Virgilius maculis diftin- virgil. Ec- 

 6tum oftendit. Servius fparfos albo expo- lo a- z - 

 nit , qui habent adhuc maculas a prima 

 xtate venientes. Acceffu enim temporis, 

 inquit , mutant colorem , & eorum macu- 

 la gratiae minoris effe incipiunt. Multae in 

 regionibus Helvetiorum Alpinis capiun- 

 tur. Humiliora tamen loca amant quam Ibex 

 vel rupicapra. Fcemina fi maritus capiatur , 



alium 



