&$ 



HISTORIA NATU RAL I S 



calcetnonimpreflis alte veftigiis, & perni- 

 citate infidiantia in vallibus animalia k eflu- 

 giat. Cornuageftat praralta, quaeftatima 

 fronte ramis duobus latis mucronantur qua- 

 fi in digitos. In m edio r amulus veluti inter- 

 nodium interjecTus , inde rurfus in ramos 

 latos , digitomm expanforum fpecie mu- 

 cronatos exeunt. Cornuafunt alba, venu- 

 lisque longis diftin£ta. Difterunt ab alces 

 cornibus altitudine , a cervi latitudine , ab 

 utrifque colore, & ramorum multitudine. 

 Currendoeaintergumdemittit: nam ftan- 

 ti , frontem pene rami inferiores tegunt. 

 His inferioribus , concreta frigoribus flumi- 

 na ad potum capiendum rumpere fertnr. 

 Sylvarum fru£tibus & arborum mufco ve- 

 fcitur. Latibula ftruitjnmontibus Septen- 

 trionalibus , & in Mofibergum , aliosque 

 Norvegise montes intenfioribus frigoribus 

 procedit. Capitur ab hominibus ad ufus 

 domefticos. Nam ad conficienda itinera 

 domatura curforibus, adopera ruftica ab 

 Agricolis. Caro ejus e ferinis illorum lo- 

 corum optima & delicatiflima. Natura ani- 

 mal efle gregale ; .& mille tarandorum ar- 

 menta , in vaftis feptentrionis fylvis ali- 

 quando confpici ferunt. Fcemellse ramis 

 carent. Reperiuntur in Norvegia Suecia , 

 Laponia , & Polonia. Auguftam Vindeli- 

 corum bini cumfellis , phaleris, & phre- 

 nis , erant aliquando adducTi. De coloris in 

 fclin. Vo- ip^° mutatione , ita Solinus. Hunc taran- 

 Jyhift.c.33. dum, affirmant, habitum metuvertere, & 

 cum delitefcat, fieri fimilem cuicunque rei 

 ffroximaverit , frvc illa faxo alba fit, feu fru- 

 teto virens, five quam aliam prseferat quali- 

 tatem. Faciunt hoc idem in mari polypi , in 

 terra Chamadeontes. Sed & Polypus , & 

 Chamadeon glabra funt, & pronius eft cutis 

 lsevitate fpeculi modo proximantia aemu- 

 lari. In hoc novum eft , ac fingulare , hirfu- 

 tiam pili, colorum vices facere. Cseterum 

 quis ille Piinii & Solini Tarandus fit , nec 

 Gefnerus quidem recle nofle vifus eft. Nam 

 modo cum Turone , modo cum Rangifero, 

 dequoin fequentibus eundem facit. Icon 

 quam hic damus, veriflima efle creditur. 



ARTICULUS IX. 

 De Rangifero. 



Aldrovan. TN Defcriptione Rangiferi, quem Reen vo- 

 Hift.Bifulc. J- Cant ? non conveniunt authores. Albertus 

 * u - fpeciem cervi reprarfentare dicit , fed majo- 

 rem effe corpore , coloreinfignem , & ad fu- 

 gam celeberrimum. Tres , fecundum eun- 

 dem , cornuum ordines in capite gerit, ita ut 

 in fingulis bina fint cornua , & caput ejus vir- 

 guliscompofitumvideatur. Exhis duoca> 

 teris majora, in loco cornuum cervi , qux 

 ad perfecTammagnitudinem augentur,ad- 

 «0 ut quinque cubitorum menfuram ali- 



quando attingant , & ramis viginti quinqiTe 

 confpiciantur . Duo etiam in medio capitis , 

 ut damarum habentur , mutilis & brevibus 

 ramis mucronata. Denique aiia in frontc 

 antrorfum verfa , oflibus iimiliora , qiubus 

 in pugnapotiflimumutitur. OlausMagnus 

 tricornem efle fcribit , de genere cervorum, 

 fedlonge proceriorem, velociorem,longio- 

 rem . Rangiferum duplici ratione dici , tum 

 quod incapite alta cornua , velut quercma- 

 rum arborum ramos ferat : tum quod inftru- 

 menta cornibus pe&orique , quibus hyema- 

 lia plauftra trahit , impoiita , ranga & loga 

 patrio fermone vocentur. Cornuum vero 

 duo caeteris majora, eo loco habere quo cer- 

 vus : ahud in medio capitis, ramufculis cir- 

 cumftantibus casteris brevioribus fitum, 

 quo contra infeftas beftias pugnat. Jubatum 

 gerere collum, & ungulasrotundas. Johan- 

 nes Agricola tridentem duntaxat in fafti- 

 gio cornuumhabere , & in faltibus Polonia? 

 reperiri, prodidit. Julius Cadar bovem c*far.i.6 

 cervi flguram facit , cujus a media fronte GaMco! 

 inter aures , unum cornu exiftat excelfius , 

 magisque dire£tum his, quse nobis nota funt 

 cornibus. Abejusfummo,addit, ficutpal- 

 mazramiquehte diflunduntur. Defcnptio 

 Damiani a Goes , alcipotius quam Rangi- 

 fero competit. Apollonium Menabenum 

 Medicumfifequimur, funt ex generecer- 

 vorum , altitudine & craflitudine afello pa- 

 res , tibiarum gracilitate fuperant. Caput 

 habent inftar vituli, collumjubatum velut 

 equus : Corniia frondofa , la^via , gracilia 3 

 oblonga,adtergumporrecl:a. Gastera, ha- 

 bita ratione & fervata magnitudinis pro- 

 portione, cervos communes imitantur. Ta- . \ 



ceo Julium Casfarem Scaligerum , qui ran- 

 gifero ab Olao Magno tributa alci adfcribit. 

 Utut vero fit , diftin£tum ab Alce , vel inde 

 colligerelicet, quodOlaus Magnusrerum 

 feptentrionalium peritiffimus, diverfis lo- 

 cis deiisdem agat. Inveniuntur in Lappo- 

 nia, Suecia, N orvegia, & vicinis Arclrico lo- 

 cis. Cibus ei mufcus montanus, candidus, 

 prasfertim hyeme nivibus in fuperficie foli 

 coopertus : quas licet denfas natura? inftm- 

 c~tu perforat, cibum qusefiturus. vEftate 

 vero foliis ac frondibus arborum , ftando 

 eundoquemelius quamfe inclinando flori- 

 bus ac herbis , propter cornua nimis antror- 

 fum incurvata vefcitur > idque laterali & 

 obliqua capitis inclinatione.Educlri in tranf- 

 marinas terras non diu fuperfunt, ut in Hol- 

 fatia & Prufiia compertum. Huc a Guftavo 

 RegeAnn. 15-35. mifli, &fylveftrilibertate 

 donati,,an fobolem reliquerint, nunquam 

 comperiri potuit. Quia vero & fylveftres 

 funt &domeftici ; horum lac , pelles,nervi, 

 ofla , caro , ungulse, pili, ufibushumanis in- 

 ferviunt. Lac nutrimentum eft domefticum; 

 ferum, potus. P^//wtegendis&corponbus 

 & le£tis, & equorum iellis infervit. Ouia 



valida 



