lih. J j, c 



DE INSECT 



caput utrinque tres , antennce circulares bi- 

 na: , venter crafliis , cauda mucronata. 

 In prseduris quoque & lignofis opalipcn- 

 carpiis , femen ineft latiufculum & fiepe, 

 vermiculis exefum : quorum velutiaurelias 

 lbidem reperies. Nulus denique fru&us 

 nominaripoflit, quem non tinea aut ver- 

 mis inficic : imo ipfum aliquando Manna 

 (ut Poeta? fingunt, Deorum; ut Scriptura 

 aflerit: Dei filiorum cibus) putredinem 

 &vermemadmifit, quum, prseterjehovse 

 mandatum in craftinum reponeretur. 



Huc refer Nopal Ocuil/in , feu Tuna- 

 rum vermes , ^Axocuilin, & Cuchifilutl 

 Indorum. De iWisita Nierembergius. Fa- 

 miliare eft hucxutlajj provincia? Fanicen- 

 fis, tunarumgenus, foliaferenslonga, & 

 anguftiora cseteris , intraquae folent ver- 

 mes generari lineis candidis cyaneifque 

 diftin&i , mirabilis facultatis in curanda 

 infania , fi bini tuii , & refoluti ex aqua fe- 

 mel intra fumantur ; aut fi inveteratus fit 

 morbus , bis aut ter : inducitur enim e ve- 

 ftigiofomnus, penniflufque asger dormire, 

 paulo poft mente conftans expergifcitur, 

 atque refipifcit. Sunt autem hi vermes in- 

 noxii , neque ullum inferre nocumentum 

 folent , ii intra corpus deglutiantur : quo 

 fit , ut intrepide poflint propinari. Addunt, 

 paralyticis atque epilepticis eadem menfu- 

 ra conferre. 



De Axacouilin ita idem.Plurimum uftim 



• viliflimaeetiamnatursehicvidebimus. Na- 

 fcuntur inquit Francifcus Hernandus , in 

 arboribusguampatli, aut aliis, qids noftri 

 obiimilitudinem prunos vocant ( cumta- 

 men ad myrobalanorum Arabicorum per- 

 tinere genus alicui fortaflis videri poffit) 

 vermes quidam hifpidi , axocuillin , feu 

 ferentes axin ; pallentes, vix longi binos 

 latos digitos , acpennam crafli anferinan1_>. 

 Hos indigena? ab arboribus deturbatos per- 

 mittunt ad ignem ex aqua elixari ac difco- 

 qui, donec comminuantur , &adepsejuf- 

 demcoloris, axinnomine, fupernatet at- 

 que emineat. Colligunt hunc ad ufus mul- 

 tiplices incola* , & conformant in globos, 

 ebutyro vaccino parari folitis haud abfl- 

 miles, olei odore & lenitate , &ad omnia, 

 quibus oleum conferre folet, prseftantifli- 

 mos , non tamen in nutrimenti ufum adhuc 

 venere. Dolores , quamcunque partem 

 corporis obfederint, fedant : nervos tenfos 

 laxant, emolliuntque , difcutiunt tumores, 

 aut , fi natura in id potius propen fa fit , ma- 

 turant : eryfipelatis definentibus conferunt, 

 ulceribus ferunt fuppetias , convulfifque, 

 necnon enterocelis, addita refina ac pi- 

 cieti, collectionefque cujufvis generis bre- 

 . vi admodum minuunt atque difcutiunt. 

 Cuchipilutl ita defcribit Nierember- 



J 3- gius : Vermis genus eft juxta moros aut fa- 

 . licesverfans , bombycis magnitudine , & 

 pxneforma , fefe illias inftar O&obri men- 



L I B. III, 



W 



fe firmaconvolvensmembrana,ac prodiens 

 Apnli, converfusinpapilionenh Sufpen* 

 dunthunclndtinfantium cunis, atque ita 

 fomnumillis conciliari credunt. Unde im^ 

 pofliere ei nomen. Idem in pulverem re~ 

 dactus, acexvinoproprio, quod pulque 

 vocant, totus potus , Venerem ftimulat. 

 Mexicanis agris provenit , & ex his quas di- 

 xiarbonbus viclrum fibiquasrit. 



A lignis m quibus prodeunt fumptas dif- 

 fertntias, fiattendas, velinnafcuntur vi^ 

 rentibus truncis, qui Nm$ diciinrur: vel 

 inaridis&exfuecisqui ZyfyXa,, vel rn foJi- 

 dis & ficcis qui Thripes , vei in lignis cali- 

 dionbus qui Termit.es : velinfolidis& fic- 

 cisquiG^: velin navium tabulis qui 7f- 

 redmes, 



Atjnw forte $719 S&Lxvetv noinen ftimpfi> 

 runt , adeo ut fiepe ad earum radices magna 

 pulvens vis , mordent enim& mandunt 

 vivas arbores , quafiferrationefa&a, con- 

 fpiciatur : caput huic deforme j varium, 

 tegminecoopertum,quodexerere & con- 

 trahere pro lubitu poteft. Pedes habet in 

 pofteriore parte caudam verfus , ficut Co£ 

 'fi in pe&ore -, reliquum corpu^tunica are- 

 nofa tegitur, quafi putamine 5 qua exuti 

 moriuntur, utcochleseteftisnudatae. Tem- 

 pore a natura conftituto , in thecam aure- 

 lise fimilemobdurefcunt, fed qua* beftiola 

 pennata inde provenit, nondum animad- 

 vertimus. Coflblongemajor ob nimiam 

 edacitatem, & minus delicatus» Picimar- 

 tii, aliaeque lignipera: aves roftro virentes 

 arborespercutiunt,& fono concavitatesin- 

 veftigantes , eo loci perforant & pertun- 

 dunt , donec ad mordellas iftas pervene- 

 rint, ipfafque deglutiverint. Valde enim 

 deleflbantur hoc cibigenere, ejufque gra- 

 tiaintegrosaliquot dies in perfodienda ar- 

 boreinfumunt. 



"Ey^Aoyinligno furdo reperitur, & pu- 

 micofo , quod ne baculo quidem percuf^ 

 fumfonumedit: CeraftreTheophrafti, & 

 pityocampa: Medicorum valde cognatus, 

 nifiquodtrestantum utrinque pedes con- 

 fecutus fit. Virofum illi & pertinacem 

 odorem , & vim valde fepticam tribuit 

 Gefnerus. 



e&ms a terendo di6ti viderttur, vulgaf- 

 res fatis vermiculiac frequentes,parvi,cor- 

 pulfculis albidis^capitibusnigricantibus vel 

 exrubroinfufcatis, pedibusiex juxta col- 

 lum tenuiflimis , exilibus , & cum rubedine 

 non magna nigricantibus j vermiculo avel- 

 lanx nucis ftrudura corporis perfimiles, {cd 

 medio minor es atque breviores-, nigra ligna 

 non amant, fed albicantibus duntaxat (qua- 

 lia funt Alburni, Coryli, Betula^ , Cinamo- 

 mi, Platani) innafcuntur : quce jam arida fo~ 

 lidaquaperterebrant, & abforpta humidi- 

 tate cariem inferunt. 



Termitem producunt ligna folis nimio 

 calore torrefacla j qui ( Servio authore) ex 

 H % ifKa 



