1$* 



HlSTORliB NATtJR.AL.IS 



ipfamedulla genitus, matrem tantum al> 

 ilimit, ofleainque & corticeam fubftan- 

 tiam non attingit. Ingratum fane animal- 

 culum , tantoque aliis vermibus deterius, 

 qtianto cordi arborum , &vitali ipfi fonti 

 perniciofius ; vivunt enim aliquando cute 

 & oflibus fpoliata^ : atqui medulla abfor- 

 pta , ftatim pereunt , nec mederi tanto va- 

 let vulneri nattira. Corporis effigie Coflbs 

 refenint: funt autem minores multo , & 

 non parum molliores. 



Cqffi rugofi admodum funt corporis, un- 

 de & Contules qukiam Romani Cofli vo- 

 cabantur. MajoresCoffifereminimum di- 

 gitumcraflividentur, &tres digitos trans- 

 verfos longitudine adsequant ; colore albi- 

 cante, erucismajoribusferefimiles : quare 

 a Plmio pregrandes Cofles dicuntur- pe- 

 des utrinque tres , non procul a capite pen- 

 duli, breves, exiles, nigricantes. Corpus 

 anntilis duodenis conftat , verfus catidam 

 femper minoribus & pellucidis •, caput craf- 

 fiufculum, colorenigro», duseinfronte la- 

 mina?; juxtaosfuntexigusequafi fetse acu- 

 leatae, finguliannuliinlateribus, fingulis 

 pun£hs rubentibus modice cavis notantur. 

 Tardigradum valdeeft animal,& motus vix 

 perceptibilis ; qua de caufa ventricofos & 

 defides coflbs appellat Feftus. Oculos ha- 

 betparvosvalde , dorfumteres , ventrem 

 nonnihil concavum , colore albicante diltt- 

 tum ; .obefuli videntur & valde molles , li- 

 gnis noviter fed intempeftive crefis inna- 

 Jcuntur; fi vero diutius refecta fuerint , plu- 

 •rimamque humiditatemamiferint, mino- 

 res oriunttir Cofli , magnitudine folum a 

 majoribus diverfi. Veteres in Ponto & 

 Phrygia , ( ut Plinius & Hieronymus tra- 

 dunt^ iisqtiafi delicatioricibo vefci fole- 

 bant , atqtle eum in tifum farina fagina- 

 bant, ut vermiculi qttoque altiles fierent. 

 Irt medicum etiam ufum veniunt Plinio te- 

 fte; fanantenimulcera, lac augent, ho- 

 mas illiti percurant ; id quod Albertus quo- 

 •queconfirmat. 



Teredines, capite ad paftionem grandif- 

 fimo, rodtint dentibus, perforantque ro- 

 bora, velfonotefte. Hx tantttm in mari 

 fentiuntur ( Theophrafto tefte ) nec aliam 

 putant teredinem proprie dici. Horum 

 alios tam longos m navibus Venetorum 

 qiKE diu in Alexandria? portubus conftite- 

 rant , repertos meminimus, tit cubitumlon- 

 gitudine , pollicem craffittidine sequarent. 

 Qualesetiaminclytusille Francifcus Dra- 

 kus, alter quafi Maris Neptunus , in nave 

 fua orbivaga ( cane jam pene fpongiofa) 

 domtim reduxit. Vidimtis*alias Teredi- 

 nes unciamlongas vermi farinario perfimi- 

 les. His corpus teres , caput ex luteo 

 fplendente , parum rubens , os forcipatum, 

 acujusquafilabris parvae fpinuhe nafcun- 

 tur • pedes litrinque terni , incifiirse cor- 

 poris undecim , aliquantumrubentes: re- 



liqutim corpus dilute livefcitciim fplenclo- 

 re i qtio majores fiunt , eo ex phamiceo 

 obfcurius fplendent ; quo vero minores, 

 eointentius albicant. ItaliByflam, Hi- 

 fpani ab edtilio Bromam vocant : exedit 

 enim naves&perforat; unde Ariftophanes 

 in Equitibus triremem exefam , loquen- 

 tem, introducit his verbis Ozas n^Simv cktths 

 ■ra> toutm igpigprtpttf- Sicetiam Ovidius i. 

 de Ponto. Eftur ut occulta vitiata teredi- 

 ne navis. Teredines non naves tantum, (ed 

 & cedium trabes infeftare. ( Pace Pennii 

 dixerim 3 ex Homeri Scholiafte (O- 

 diff. a. } conftat, cujus hxc funt verba : Me- 

 lampus , ctii Draco atires purgaverat , ut 

 Brutorum fermonem mtelligeret, ob bo- 

 ves Iphicli abaclros in carcerem conjedhis 

 eft. Ubicum intellexerat ex Teredinum 

 colloquio , parum fuperefle de trabe, effer- 

 rifejuflit, ne illa decidente vitam finiret. 

 Atqtie dum a viro & muliere fublimis fa£tus 

 efferretur , domo corruente , uterqtie re- 

 verfusperiit. Patetid etiam ex Comico- 

 rum Latinorum facile principe, qtiam Phi- 

 lolachenadolefcentemhis loquentem ver- 

 bis introducit : 



t^Atque illudfafefit : temfefias venit , 

 Teredo <edes mgreditur,& vertnis malfts. 

 Vemt imber^ lavit parietes,perfluunt 

 Tig?ia,putrefatit aer oferamfabri^ &c. 



Magnis hi prsefertim nocent arboribt>j y 

 nempeQuercui, pyris, malis, caftaneis, 

 ■ larici, juglandibus, fagis, mefpilis , ulmis & 

 latifoliis falicibus : in quibus immature cse- 

 fis , &: plantatis , pingtiedo qusedam mol- 

 lis & mala orittir (alburnen & albtirnum fal- 

 tuariis di£tum ) omnium Teredintim fe- 

 ges & fomentum. Quo ficciores , ama- 

 riores, oleofiores, atquedtirioresfuntar- 

 bores , eo magis a Teredine liberse cre- 

 dtintur : tamen aliquando cupreflb , jtiglan- 

 di, Gtiajaco, &Tilia3, Ebenoetiamipfi, 

 vim facit. Modus autem generationis ipfo- 

 riiminlignishujufmodieft. Plerique in- 

 nafcuntur , non foris fe inferunt ; depa- 

 fcuntqueftia principia, tit ex qtiibus con- 

 ftant, ex iifdem conftare pergant. Mate- 

 rialis caufa & conjuntla, eft dulcis & ali- 

 mentarius lignorum humor putredine in- 

 fe&us , quemadmodum ex pituita dulci 

 ltimbriciinteftinorum nafcuntur. Putrefcit 

 atitem dulcis ille humor duplici de caufa. 

 Dyfcrafia fcil. vel continui folutione : per 

 Dyfcrafiam qualitas corrumpitur ; per vul- 

 nera vero , non tanttim innatus elfluit, & 

 fe erTundit humor , fed alienus quoque 

 perpluvias caliginefque illatus putredinem 

 efficit. In vetulis , raris , & ficcatis per 

 xtatemarboribus, maximi funt vermictili; 

 tumquia humidum radicale magis minui- 

 ttir, tumquodDyfcrafia colorqtie & mi- 

 mor peregrinus magis augentur : quemad- 



modum 



