lAft 



HISTORI^ NATURALIS 



I! 



fippus Philofophus , inquit Plinius , tra- 

 dit j Phryganium alligatum remedio efle 

 quartanis : quod autem eflet id animal , nec 

 ipfe defcripfit , nec nos invenimus , qui 

 noviflet. 



Quid de eo fentiat Gefnerus , videapud 

 eum & Aldrovandum. 



C A P U T. II. 



De Infeffis aquatick mul- m 

 tipedibm. 



Nfe&a aquatica polypoda funt Tinea y 



_ Putexmarinus , 'pediculm marinus , Afi~ 



' tus aquaticus y Scotopendramarina y & ver- 



mes in tubitlis detitefcentes. 



AUr. Wfi. Tine£ vermes funt perparvi , & quia 



%•*•?« '•*• ccnvolvi folent , minores aliquando , co- 



lorealbo, /^^plurimispertotius cor- 



poris alveum contiguis , & mollioribus. 



Cauda oblonga in alveum definit. Oculi 



funt perexigua puncta alba , cum centro 



longe minutiftlnio. Reperiuntur in fon- 



tibus bonis & frigidis ; Martio praefertim 



menfe. Interrapropterpedum feu mol- 



iitiem feu multitud inern ( nam & ab ore ve- 



lutipedesprominent) progredinequeunt: 



in aquis , corporeinlatus alterum inclinato 



curruntj & nifi fallor, retrorfum quoque 



' incedunt. Cum aqua epota? ventrem in- 



flant, Sdargohauftuvinipelluntur. For- 



te&therebintince, oleo, butyro , lacTri Sc 



fero cedercnt. Gefnerus Gallis eafdem 



cum Scrofulis>quas Agrovelles velEfcroel- 



les vocant efle putat. Multipedes fane fa- 



ciunt, corpufculo brevi , cauda reflcxa, 



invenirique in fluviis , puteis & fontibus. 



Pulex marinus , qui Ariftoteli *J/J»w 



%Kclt)iov , Ro ndeletio eft tenvii crufta inte- 



£ta beftiola , quae facie homines ridkulos 



*w.APi.pi&bs, aliis partibus locuftas reprafentat: 



fciu.is. & tam parva ut particula corporis nifi ab 



oculato, difcerni non poffit. Gignuntur, 



inquit , in profundo mari tanta fcecundita- 



te, utefcamexpifceconfeclram, fidiuin 



imomanferit, totam corrodant. Aldro- 



vandus hunc inter cruftata refert. Niphus 



cum Scolopendra marina confundit. Ki- 



ranides minimum animal , quo pifcatores 



utantur , efTe dicit : falireque per littus. 



Mp/: A? Moufetus Afellum marinum voeat, & fic 



*' c ' ^' defcribit: Putex five Afellus marinusfquil- 



lam molliorem refert , nifi quod quatuor 



tantum pedibus ( pace Gefneri dixerimj 



donatur , & frequentibus longifque falti- 



bus fe liberat , a numero pedum. Afellus 



dicitur a faltu, Ariftotelis pulex ; a dorfo 



gibbofo , Scrofula nuncupatur : color illi 



lividuscumnigredine. Longitudo fluvia- 



tilium digitum tranfverfum : latitudo, fe- 



midigitum non fuperat : marinorum major 



dimenfio, qui littore refiuente y & in aquis 



Arifi. Hifi. 

 Anim. I, 4. 

 f.io. 



ezj. 



dulcibus fxpe confpicitur. Venatoribtis 

 item fpecTratoribufque rairum agilitatis prx- 

 betexemplum. 



Hunc cum Pfyllio herba deco&um , & AUr—.-n, 

 de collo fufpenfum rigorem tertianarum h f- l -i- s -& 

 fugare ; cum aqua marina afperfos , pulices 

 pellere ; tres in lapide pforite , qui & porus, 

 fculptos, fub calamo viridi manentes , cum 

 radice herba? pfyllii reclufos , contra mor- 

 bum comitialem , amuletum efle fcribitKi- 

 ranides. Meminifle eorundem videtur 

 Plinius , ciun dicit : ^Adeo nihil non gi~ 

 gnitur inmari y tit Cauponarum etiam dfii- 

 va animalia , femici molefiafaltu , aut qua 

 capltismaxime calat , exifiant: &circum- 

 globata efcafepe extrahuntur : qua caufa 

 fomnum pifcium in mari noctibus infeftare 

 exifiimatur. 



Pedicutus y quiAriftot. ^^^dos-i^ $*M-to. 

 duplex ex Rondeletii fententia eft. Unus ffi Lx% 

 qui in mari , quod a Cyrene ad ^Egy- 

 ptum,circa Delphinum eft : qui omnium 

 pinguiflimus pabuli copia evadit , qux a 

 Delphino fuppeditatur. ^far eft , quem 

 hicdepinximus, majoris fabas magnitudi- 

 ne&latitudine, fcaraba?o terreftri fimilis, 

 corpus ex aliquot tabellis , veluti locuffce 

 vel fquillsecauda conftat: ante os duo cor- 

 nuabreviahabet: utrinque pedes multos, 

 incurvos, inacutum definentes. Pifcibus 

 ita ha^ret ut eripi non poflit. Sugit ut hi- 

 rudo, necpriusabfcedit, quamtabidum 

 & exfuccum pifcem reddiderit. Reperi- 

 tur cervici mugilum, luporum, & faxati- 

 lium pifcium aflixus. Ariftotelis efle de- 

 monftratibidem. Bellonius perperam Afi- 

 lum feu Oeftrum vocat. Octo utrinque 

 pedes habere, octonis tabellis in tergofe lo- 

 ricari 5 priorum pedum ungues ad caput, 

 pofteriorum ad pedes converti ; ocutos par- 

 vos , nigros , & aliquanto eminentes ha- 

 bere j Ery thrinis etiam dentalibus ac fargis 

 vefci; inorbemfe contrahere; pregnan- 

 temdeniqueplxrumqueinveniri, addit_>. 

 Eft & aliud animalculum marinum, cujus 

 hic iconem appono. 'e^Aj/ quoque Nu- 

 menii huc fpectat , littoralis vermis & fofli- 

 lis, longis pedibus conftans , repens & 

 inefcandis pifcibus idoneus. 



Afilus marinus , quem Oeftrum mari- Kmkub 

 num veteres a natura^ fimilitudine , quae ei ^ a f 8> 

 cum terreftri communis , vocant , Ligures 

 Prufam pro ore tubulum feu fiftulam ha- 

 bet, procorporisrationelongam. Utrin- 

 quefitaefitnt veluti manus dux , qux ad os 

 flecluntur , fequitur alvus cum incifuris, 

 cui affixi funt fex pedes duo , qui in extre- 

 maalvofunt, crafliores funt & longiores, 

 qui fequuntur utrinque locati , paulo mi- 

 nores, reliquiduo, qui magis in lateribus 

 funt , omnium minimi. Ore five fiftula, 

 fcorpionis terreftris caudx , pedibus, ejuf- 

 dembrachiis fimiliseft, alvo & magnitu- 

 dine, araneo. UtPolypiacetabuIis, ita 



liic 



