i8 



HISTORIA NATURALIS 



ttlolefta. Speciem aliam Gallm quidam Vene- 

 tiis defiripfit. Iconem exhibeo. Forma,in- 

 quit , in orbem vergebat. Corio fine fqam- 

 mis , &c. 



An huc Pifcis Cadamufti fuem referens 

 dolium crailitudine , duolongitudine fupe- 

 rans ,formx obrotunda? , fuiila cute , Oculis 

 parvis ,edentulus , loripe-s-,branchiis brachii 

 menfuram excedentibus , cauda longa, & la- 

 ta fpectet, aliis judicandum relinquo. 



ARTICULUS III. 

 De CarPtlagineis ^lanis. 



PUNCTUM. I 

 De Torpedim. 



Tab. IX. 

 3.4.5- 6. 



Arift.H.A 

 I.j-.c.5. 



Plin. H.N. 



1. 9. c. 24. 



Athen. 



Difponf. 



1.7. 



Arift.H.A 



1. 4. de par 



tib. c. 3. 



Cardan.I.7 



de rer. va- 



rietat.c.37 



A Bfolutis Cartikgineis longis , ad Pla- 

 *• •** nos progredimur, primus oceurrit Tor- 

 pedo , qua? veterihus. Grsecis %4%w$. & n4$&(k 

 ad diflrerentiam affe&us^AciA^ ; modernis 

 TaqmU* &Margotir, Alberfo StupefacJor y 

 mixtobarbaris , Torpigo^T^rp^go, Stupor,(lu- 

 pefaciens & ftupefeor , dicitur. Ex Cartila- 

 ■gneis plaaisefTe» ex Ariftotele&PHnioha- 

 bemus. Laevem, apud Athenaeum legitur. 

 Corruptus Ariftotelis locus ex quo colligi- 

 tur fpinofa. nec vacat errore Cardanus. Duo 

 olim ipftus genera. Nigrum quod ad capi- 

 .'tis dolorem commendatur, & iubruffum/eu 

 ad rubrica* coJorem accedens. In Maculofas y 

 & Non maculofts optim e difpefcun tur . T ria 

 illarumgenera. MacuUm quibufdam diver- 

 farum figurarum & albicantes , huc & illuc 

 fparguntur, inquibufdam quina? rotundse, 

 nigricantes, pentagoni figura locata?, oculos 

 tam egregierepraejfentant , ut OculatamPli- 

 nius dixeritj benedi&um IMLonius defen- 

 derit. Omnium corpus fi caudam exceperis 

 orbicukre eft,fenas libras vix excedunt,mol- 

 li&lubricacuteteguntur. Yentereft fubal- 

 bidus, dorfuminb^vm, & ad rubricae fa- 

 bnlis cclorem aecedens , partes qua: ad cau- 

 dam mediis corpuleatiore&apparent.hae car- 

 eilaginem quandam. tabidam in feipfis habe- 

 re videntur. Ore ftint in fupina parte parvo, 

 ante quod foramina duo. odores deferunt, 

 dentibus minutis & ferratis. Oculis in fupe- 

 riore parte anterius exiguis , quos retro fora- 

 minaduo, ipfisgrandiora,patuk, &inpala- 

 tum perviai Cerebro nori carent. Lingua 

 deftituuntur : 'Branchia in medio funt corpo- 

 re (obipfius tenuitatem adktera locari non 

 poterant) utrinque quina? & detecTrse , qua- 

 rum orificia parva & femicircularia , tenui 

 quadam cuticuk conteguntur : />/»»* juxta 

 caudam duae ; proreliquis ktitudine utun- 

 tur, & utroque fui corporis femicirculo qua- 

 fi pinnis natant, podex in caudse exortu, ipfa 

 brevis & latiufcula. Intus Carnofum habent 

 ventriculum : mteftinum breve & amplum. 

 hepar palHdum, & in duoslobos divifum. 



Fellis vefica illaque magna hepati committi* 

 tur & dextro annexalobo , in finiftrum quo- 

 que venulas quafdam immitttit.Z/^ eft par- 

 vus & fubrubens. Uterus oblongus & bifi- 

 dus, Habitantmmzn, locisccenofis. repe- °PP i; ' n - Lc * 

 riuntur&inNilo. uthaudmalein Mannas Atien 04 " 

 etiam & Fluviatiles, diftinxeris. Pifcibus ve- vipn. 1.7. 

 feuntur , quos aftu , u t poft dicam , capiu nt. 

 Pariunt circa azquinoctium , &quidem ovaPl'n-^-N; 

 intrafeprsemollia, qux inaliumlocum uteri ^^ \{ ^ 

 transferunt , &: excludunt. Sic animal pa- l^.ci*. 

 riunt, pvaconcipunt. Oclogenos fcetus ha- 

 bens, inventaeft. Hyemepropterfrigusin 

 terra latent. Latitudme fua quafi geminis 

 ipmnisferuntur , natantfed segre, nam vawis °PP ian - 

 @ep$v]ify fiapvvofjcq , pigra tarditate gravan- ^. ' " 

 tur. ideo PmTJw- xz^oethilw , ^ T&Av/MJxewov 



Natura conceflit. Singukris ipfis torporem 

 vel tremorem inferendi , un.de nomen ha- 

 bent, facultas. Merfae in limofe occultant Piin. h.N". 

 &■ pifces,qni fecuri fupernatantes obtorpue- o 9 '^ 3 ' 

 re, corripiunt. Iidem procul & e longinquo, H&i. 

 vel fi hafta virgave attingantur , quamvis ^Jft H A 

 pra:validoskcertos ,torpidos ,& quamlibet 1.9. c. ?7 . " 

 ad curfum veloces pedes , alligatos reddunt. f iin ' H ' N * 

 Et illi,qui rete, in quo una ex iis capta fuerir, ' ? *' °' * ' 

 attigerint,torporempatiuntur, quod^lia- ^n^- 

 nifide didumfit: & fi intermortuospiices A1 ' 9 ' c * 14 * 

 vivens Torpedo fefe moveat , qui tacti fue- 

 rint, interno quodam motu cientur , ut vide- 

 antur vivere,quod Godignus derebus Abyf- 

 finis prodidit. In totone corpore , quod Sal- 

 viano pkcet, an parte , quod Diphilus , Op- Athen - 

 pianus & Cardanus prodidere , incertum. oppian! 7 * 

 Exiguamplerarumque, quaeque quavis cor- Ha '- liZ - 

 pons excitatione refellatur j nec totum cor- v ' ^' 

 pus infeftantem,Gilki & Kircheri exprientii 

 ctocemur, ut velinde Albertum , qui hoc ve- 

 neno hominem interfici prodidit , refellere 

 liceat. Caufam in caecam facultatem , quod 

 mortuaeadem deftituitur, conjecere aliijin 

 narceticam & infenfibilem qualitatem, ner- KircKcms 

 vis&mafculiscontrariamalii. • aruS"* 



Vfus Torpedinisin abis commendatusa '-4- 

 Galeno.& aliis , quod carnem mollem, jucu- GalL 3- de 

 dam, & mediocnter per ventrem fubeuntem im ' 

 habeat 5 a Diphilo & aliis rejedhis eft. Partes 

 duntaxat qua^ circa caput kudantur. Vene- 

 tiis ne in fo; o pifcario. vendatur , pra:fe£ti fa- 

 nitatisauthontate cautum eft. Genme.Maf- 

 filia^, & alibi a tenuiore fortuna experitur. In 

 Medicina diuturnis capitum doloribus ad- DiofcomL 

 movetur : & fedem prociduam coercet. medT'^ 

 idem apud Marcellum Empiricum invenies. 

 forte & arthriticos demulcet j eodemque 

 modo Anteroea Cafois libertum fnprafi- 

 dem podagram curafle, Scribonius Largus 

 teftatur.& Diaturpaenos ceratum apudyEgi- 

 netam ad podagram habemus. Mirum , fi Plin * H - N - 

 verum, quod de ea Plinius , fi capiatur cum ' 3 *' c IO ' 

 Luna in libra fuerit , triduoque affervetur 

 fub dio , facilis partusfacere poftea , quoties 

 inferatur. forte quod velut induciis dolo- 



rum 



