y* 



HISTORIA NATURALIS 



raum ex iis gavium , apud Guilielmum Peli- 

 cerium Epifcopum Monfpelienfem Ron- 

 deletius vidit. De ufu in Medicina prodi- 

 tum, caputtoftum ad pilorum defluvia cum 

 . adipe urfino conferre ; excrefcentes ulcerum 

 oras , ab ejufdem pulvere reprimi, thymof- 

 Hb.H.N. q ue &■ ci av os abfumi. Plinius alicubi cum 

 ptifana fumptas , vel cum fasniculo deco&as 

 mulieribus lactis copiam facere fc ribit,alibi, 

 tritas illitas , verrucas tollere , & verendo- 

 rum puftulas clifcutere tradit. 



A R T I C U L U S XXIII. 

 De Boope ,feu Boce. 



Tab.xx. p Xfcis , quem nos Boopem dicimus , is Ari- 

 Ta?! xxn. ftoteli citante Athenseo £«'£ Numenio 

 6 \ @*iZ ■> qua etiam appellatione Oppianus 



Dipnof. utitur, Speufippo& aliis Atticis /3«&|\ feu 

 2,7. «s^ rtv) fiolw a voce , ideo Mercurio facer 



habetur j feu quod @oeg cfifaApxs \-%l » id eft 

 bubulos oculos feu magnos habeat , dicitur. 

 Tertia eft Mamis fpecies , pedisut Ronde- 

 letius fcnbit magnitudine , qui etiam tres 

 defcribit. Prior pifcis eft marinus, littoribus 

 gaudens ,ex Maenarumgenere, pedalima- 

 gnitudine , corpore fatis rotundo , non com- 

 preflb , quale fere eft Mugilum. Capite bre- 

 vi 3 & parvo. Oculis maximis , pro corporis 

 magnitudine , utpote quitotamferccapitis 

 regionem occupent. Colore eft vario. In 

 dorfo a branchiis ad caudam lineas ductas 

 habet , alias aureas alias argenteas , minus 

 quam in Salpa illuftres : obquasab Arifto- 

 tele in libro -a^ ixJvuv, voo rey^.^^ ., id eft,in 

 dorfb pi&us cognominatus eft. In ventre 

 nulla? apparent Hneaej fedhicfquamistegi- 

 tur argenteis. Pinnse funt Spari , Canthari, 

 Sargi, pinnis fimiles. Caudafubaurea. Ven- 

 trtculm magnus cum multis appendicibus : 

 inteftina tenuia admodum , heparrubrum, 

 fplen ex rubro nigrefcens.. Nutritur alga, 

 carne , luto. Alterafecies in multis priori 

 limilis > fuis Bogueravel appellatur , cujus 

 cognorninis fignificationem , non omnino 

 aflequi fe potuifleait ; peritiorestamenpi- 

 fcatores credere , fic dici quiacumRavelle 

 vulgo vocatis pifcibus,id eft, (inquit) minu- 

 tis, quique fimul elixantur , & apponuntur 

 nec propter parvitatem feliguntur 3 capia- 

 tur , & vendatur. Boopi (inquam) vel Mx- 

 na* fimilis eft -, roftro magis acuto , dorfo ex 

 caeruleo rubefcente : oculis magnis & variis, 

 nimirum circa pupillam nigram circulo ex 

 aureo nigrefcentexorpore totolatiore quam 

 Boops fed breviore.Boopis hascnoftrafpe- 

 cies peregrina dorfofere eftviolaceo , aut 

 ametheftino , lateribus & ventre candicanti- 

 buspunctis ametheftinis, confperfis:pinnis 

 omnibus fiavisprasteream qusein tergo eft, 

 cujus quidemariftaeflavaefunt, membrana 

 vero viridefcit. Tertiam> quiafquammisca- 



ret, huC pertinere non judico. Bellonius quo- 

 que duas Jpecies defcribit , dum dicit. ' 



Dua hujus pifcis cognofcuntur differentU; 

 fiquidem earum altera minoreft, Stperpe- 

 tuo parva , altera paulo maior. Boces a Ma> 

 nis lta diftinguere poteris , quod Mamam 

 videas efte latiori corporis compage , nigrio- 

 re colore , & utrmque lituram unam habere. 

 Boca perpetuo par va eft , & pro fua magni- 

 tudine craffiori conftat capite , corpore ma~ 

 gistereti. Boces & Maense feu Gerres ean- 

 dem corporis conftitutionem , hoc eft , pin- 

 nas , fquamas , & capitahabent. Boopes nul- 

 la litura variantur, fed ambo tereti corpore 

 praediti funt. Giruli xutem feu Smarides ma- 

 gis nigricant , & lituris variegantur. Boces 

 teretiores funt. Giruli magisplani. Bocum 

 color hilari ac quodammodoaureofulgore 

 nitet , ut tergoracoloreadauruminclinan- 

 te micare credas. Gregalu eft , & litoralis 

 pifcis , herboiis gaudens. Pifcis eft parvus, 

 oculos pro corporis rationegrandes habens. 

 Duos habet in capite ealculos non prorfus 

 rotundos , lit in Pafleribus , fed oblongos, 

 utin Merlangis. Alter Boops Orphoautali- 

 cubi ex rubris cognatus eft. Littoralis , (in- 

 quit) pifciculus, qui Bogue & Renaeu (cum 

 icone fcriptum eft Bogue Renaeu fine copu- 

 la) Maflilienfibus dicitur , is Genuenfibus 

 Ruello vocari folet. Coloris eft ejufdem 

 cum Ery thrino pifce , dentibus , pinnis ac 

 capite confimilibus , ied reliquo corpore 

 differunt. Nam Box vulgarem Bocam re- 

 fert , eodemque circino tornata eifet , nifi 

 magisad Erythrinum accederet. Verumli- 

 nea quse corpus Erythrini interfecat,per me- 

 dium utrimquearcuata eft. In hoc autemre- 

 £ta prcetenditur , neque Erythrini gibbum 

 habet : Dentes prxterea anteriores breves & 

 acutos oftendit , fed tam fuperiores quam 

 inferiores molares funt , ut Sargo , quod e- 

 tiam Pagro & Ery thrino accedit. Hanc quo- 

 que peculiarem notam infignem habet,quod 

 ejus branchiarum exterior fpinaad radices 

 nigraeft. Putat Ovidii Bogyrum efle , que 

 Maflilienfes a Boopa & Gyro , id eft Smari- 

 de, nomen ipfiindiderint,fedmendumeft 

 in O vidio , & Cercyrus legi debet, qui apud 

 Oppianum , circa petras conchulis plenas Oppian. 

 degit. Iifdem cum Mcenis locti gaudent, eo- v \'^ u 

 cXemo^xecibo vefcuntur. De Carnis ejus qua- Athen. 

 litate ita Athenseus: b^ ?"%$&& ,£'**$<&, DipnoC 



<^cojr\oo r \(^> v^pov c&vi&i? djX9iXi(& j . o^ dir dv- 

 B-^daoov yXvKvr^@o jKj dmoXoorsp^.Bos elixus 

 facile coquitur ,facileque excernitur , jurulen- 

 tum qmdemittens,facilem ahum reddens. Af- 

 fmfuccenfis carbonibm fuavior eft ej> tenerior. 

 In Provincia etiam aegris opponitur. An- 

 cona2,Belloniiprior, multis modis condita, 

 carnis priviitempore,potiffimum Anconse, 

 Illyrico more,ex gelu conferv r ata divenditur. 

 Pfellus tamen inter excrementitios pifces 

 retulit. 



A- 



