5?o 



HISTORIA NATURALIS 



Marino Capitoni Mugilibufque aliis cor- 

 poris figura fimileseft : dorfotamenminus 

 , lato &: corpore comprefllore. Indorfoitem 

 unicam duntaxat //wm^ habet, Mugilum 

 vero genus duas , unamvidelicetin ejusme- 

 dio , alteram inferius caudam. Mugiles 

 denique lineas quafdam habentfubobfcuras 

 a branchiis ad caudam produclras , quibus 

 carere omnino Squalum Salvianus fcribit: 

 unam tamen ei lineam eflfe Gefnerns profite- 

 tur, fedquas leviterappareat. IdemSalvia- 

 nus ait habere parvum , Rondeletius contra 

 craflum & magnum : id quod plerarque et- 

 iam vulgaresnomenclaturasindicant. Rur- 

 fusuterque denteshaberenegat. Rondele- 

 tius os tantum afperum efle ait : Gefnerus 

 vero dentes ejus latere in faucibus afTerit, 

 maxilla fere femicirculari , fuperne leviter 

 aduncos , ordine duplici , exterius quinos, 

 interius binos. Dentes enim ei tribuit Alber- 

 tus his verbis : Pifcium omnium dentes valde 

 acuti funt , exceptis perpaucis , quiin lateri- 

 bus gutturis , mandibulas habent , ut pifces 

 fluviatiles magnis veftiti fquamis,Barbellus 

 (at htiic fquamae funt exigua:) Monachus, 

 & alii quidam. Hienim habent dentes latos 

 aliquantulum , magis ad conterendum ci- 

 bum, quam ad dividendum idoneos : quam- 

 obrem etiam omnes sequales fnnt : & ideo 

 natura abfcondit eos in gutture , ut claufo 

 ore aqua non fuffocet mandentes hos pifces. 

 Tales autem dentes maxime habet Carpo 

 (ut Cyprianus) pifcis. Labra funt fatis craf- 

 fa. Oculi nigri , in circuitu aureoli -, tempora 

 fubflava , Os rubicundum , branchi* utrim- 

 que quaternx , geminse colore totus eft ar- 

 genteo : dorfum tamen minus quam venter 

 & latera pollucent. Squama fplendidar funt, 

 albicantes , angulofie , latae , cute ultra me- 

 dium obdute , minimis variante punctis. 

 Arijiis in carne multis abundat , quarum et- 

 iam in Capitone meminit Aufonius,qui item 

 a fquamarum magnitudine fquameum co- 

 gnominavit , dum canit: 



Squameu* herbofos Capitointerlucet arenas, 

 Vifcere pr£tenerofartim congejius artfiis. 

 Gefnerus cum circa Oclobris calendas u- 

 num ovis gravidum magnum item &; pra> 

 pinguem infpiceret , nullas in eo apparuifle 

 ariftas teftatur. Qiiare vel non omnitem- 

 pore, vel non omnia^tateiniisreperiricre- 

 dendum eft. Ventriculum parvum habet , in- 

 teftina parva , hepar ex albo rubefcens , fel 

 in medio viride , vejicam geminam aere ple- 

 nam ,peritonaum nigricans. Circiter libram 

 plerumque implet , aliquando tres & qua- 

 tuor, aliquandofedrariflime, o&o autno- 

 Beilon.de vem . JsJon tantum in flumimbus fed & in 

 l q " atl ' ' lacubus , fed & iis paucis degit. In Lario in- 

 venitur, inConftantienfinonitem. AbAu- 

 fonio inter Mofella? , a BelloniointerStry- 

 monis pifcesrefertur ; fednecclauftrarefu- 

 git. Dulci pifcina inclufus , crefcit ,pingue- 



fcit, &: prolem propagat. Exprefie Varro. In J^ tro &•&• 

 tertia parte quis habebat pifcinam nifidul- ' 3 c ' 

 cem ? 8c ineaduntaxatSqualos& Mugiles 

 pifces ? Servari diu & in aqua pura poteft, 

 fi eandem faepius mutaveris , vas ad fum- 

 mum repleveris, nec quicquam aliudinjece- 

 ris, alias fuflbcantur. Vefcttur cceno &- fordi- 

 bus , ideo un Vilain in quibufdam Gallias 

 locis dicitur : fcaraba? is & animalculis, qni in 

 aquae fuperficie natant;gryllisquoque cam- 

 peftribus, & uvasacinis, & mufca: genere, 

 quod propterea Aletmuggen Helvetii di- 

 cunt j cerebro denique bubulo , ideo a pifca- 

 toribus hamo fubtiliter alligatur. In locis lit- 

 toribus proximis , in fine veris& fub adtatis 

 initium/*;7>. Menfe Majo parere ab unola- 

 tere,ab altero Cerafa quae Helvetii Amarella ( 

 vacant , matura funt poftea , aliqui Gefnero 

 tefte prodidere. Inter^^*/^ eflecenfentur, 

 Ufum w Ctbis fi fpectes , inter viles cenfetur, 

 Carne quidem eft candida, fed infipida ac 

 molli, & quxmox extraaquamflaccefcit, 

 plurimis abundans ariftis j utrumque tetigit 

 Aufonius dum canit : 



Vifcerapr&tenerofartim congefm ariflis t 



Nec duraturus poji bina trihoria menfis. 

 Improbantur pra? cseteris , qui in laCubus, 

 & in magnis ccenofifque fluminibus capiun- 

 tur j quamobremRoma?, quod vel exproxi* 

 mislacubus, velexTyberiafferatur, parvi 

 fit , cum aliqui Tyberinus in ligneis vaftis 

 diu vivus confervetur. Contra , in limpidis, 

 parvifque ac faxofis fluviis torrentibufque 

 eaptus , haud omnind afpernari debet , ma- 

 ximeubiadolevit. 



Major enim fadhis, minusmolliseft, ut 

 hic etiam , ficut de Barbo diximus ex Aufo- 

 nio in fenefra prxferendus videatur. Com- 

 mendantur apud nos verno potiflimum tem- 

 pore , cum prsegnantes funt : Alii tradunt 

 per totam hyemen admitti menfis poffe , & 

 vere etiam ufque ad initium Maji : seftate 

 non probari. 



Gefnerus apud fuos commendari fcribit 

 menfe Decembri , placereque circa Calen- 

 das Odtobris, quotemporeunumovisgra- 

 vidum , inquit , reperi : magnus is 8c praepin- 

 guis erat : ova quoque fapiebant palato : nec 

 ultee apparebant fiina. Idem caput in eo 

 prazferriaflTerit. 



ARTICULUS II, 



De Cafitone flwviatili feu Squa- 



Iv mmore. 



"C* Requens in flu viis eft , Inayuit Gefnerus, Tab.xxvi. 

 ■*- vulgonominatus cm -^aflc / in lacu juxta : ^ w de 

 Tugium^aitg6aPc/ velcommtinionnomi- pifcib.1.5. 

 ne U)C!3ftfdy quafi albuspifcis , item alio no- c - l8 - 

 mine tfftaififfy/ aMenfeMajo,quoprsefe- 

 runtur, quod nomen Alaufis, quoqueattri- 

 bui putat. Italicum hujus pifcis nomen nifi 

 Stmta fit , (a corpore longiufculo forte , Sc 



ftri- 



