;ti8 



HIS T ORiiH NATURALIS 



bm perteximt , quo abfoluto , quintam po- 

 nunt pellem cum capite & cauda , tranf- 

 formanturque in nympham •, Aliquos non 

 mclufi chartis , fedin capfula lignea difpo- 

 fitis ramufculis fibifivi locum nidi eligere, 

 ubi obferves potiiTimumfequi angulos, & 

 latebras, & plerumque multieodem inlo- 

 co bombycia faciunt, fi fieri id poffit , alii 

 ftatuentes ea in rectum, aliiin obliquum, 

 alii in latum. Si locuseft anguftior, com- 

 primitur a latere folliculus , nec plane o- 

 valem tumorem retinet; eft alius aliolon- 

 gior, amplior, denfior, pro magnitudine 

 & firmitate bombycis. Difcrepant etiam 

 colore. $unt enim aurei, argentei , citri- 

 nique, &hiduplices. Quidamenim viro- 

 rem referunt, quidam plus ad citrinum de- 

 clinant , quamquam hi omnes ab aliisfole- 

 ant virides appellari. Omnium prodro- 

 mus, quantum egoobfervavi, albet,pra?- 

 ter paucos , qui ftupam fubcitrinam pra> 

 mittunt. Aurei aliqui etiam internam tu- 

 nicam habentalbam, neceftftabiliscolor 

 citrinus. Nam cum explicantur ex aqua 

 folliculi candidum fit filum, inlixivio fla- 

 vefcit, &c. Sed operx pretium eft , con- 

 templari ferici materiam , & quid fit id, 

 quod tanta longitudme continuum prasbet 

 filum. 



Cum itaque grandem vermem vagabun- 

 dum confpicerem , funiculum collo inje- 

 ci, & ad fe£tionem protraxi. Vixitperti- 

 naciter etiamcoarcTatagula, exquifite fen- 

 fit. Nam ad fingulas incifiones dorfi , e- 

 tiam vix applicato cultello , violenter fe 

 covolvit, quafi ore & anterioribus pedi- 

 bus fibi opem laturus. Divifa cute confpe- 

 xi longuminteftinum , quale eftlupipifcis, 

 anteriore parte tumidum & capax , pofte- 

 riore ar£fcius. Ei inteftino nervi feu arteriae 

 pulfatiles cum continua fyftole & dyaftole 

 incumbebant, &definebant inpleclrro cau- 

 dx. Hoc recifo, nontantum humor flavus 

 perfpicuus erumpebat, fed&capitanervo- 

 rum^ in motuinde fefe exerebant , &agi- 

 tatio fiebat languidior. Habetauteminte- 

 ftinumduplicem tunicam ,unam externam 

 eraffam , alteram internam tenuiffimam. 

 Crafla. fentit accurate , eftque juxta gulam 

 vifciditate multa obdu&um , quse poftea 

 fit materia alarum , & pilofitatis in necy- 

 dalo , ficut humiditas excrementitia exter- 

 na in aurelise putamen cogitur. Craffatunica 

 pertufa, exitinteftinum,adhuc involutum 

 tenui, & multum cibihefterni e foliisviri- 

 dibus continet. Videre vero etiameft ex 

 pelle feeta, & crafla tunicainteftiniefTun- 

 di liquorum fat copiofum & tranfparen- 

 tem, quemego puto pro fanguine efle, & 

 mutari coctionein ferici materiam, mem- 

 braque beftiola?. Capite prsefeetoextume- 

 fcit initium guke, & plane exhibet obtu- 

 fumnymphse caput Exempto inteftino 

 cum contentis fecibus in abdomine con- 



fpiciuntur fpecie lumbricorum concretici 

 nes qua^dam hntx & glutinofa?,ali2e flava?, 

 alise albas , &duo2qiudem magna* csetera? 

 parvar , tam fimiles lumbricis ut nihil defit, 

 nifi pellis & vita. Utrinque definunt in 

 acumen acutum_5. Situm autem in ventre 

 talem habent, ut uterque apex verfus fitad 

 caudam, corpus vero redudlum & gemi- 

 natum. Dicas penfum efle complicatum, 

 Si exordium filationis eft ab apicibus , ne~ 

 ceffe eft , ut ad os a cauda revocentur. Exi- 

 ftimo parvas&albentes portiones imbecil- 

 lius fericum ftupamque prsebere, magnas 

 vero firmius. Exemi hos lumbricos, vi- 

 dique in charta ftatim exficcari , & fragi- 

 lem duritiem induere , perinde ut bubu- 

 lum gluten folet, uttendmesanimalium & 

 inteftina , Homogeneum totum eft , &pel~ 

 lucidum corpushujus materias, quamnul- 

 lus hominum queat in tam tenuia fubtilia- 

 que fila diducere, fed bombycibus hic la- 

 bor eft, ut araneis fua tela, relinquendus 

 &folisdicandus.Corium exterius forjsqui- 

 dem albedinem plumbeo colore miftam 

 habebat, fedintus fubduciturcuticulapar- 

 tim livida, partim aurea fplendente, ut 

 in halece. Circa ventrem , ubi difponeba- 

 tur materia ferici , fatcraffa fubftantia erac 

 nerveis conftansdu&ibus, &texturacon~ 

 tinente pinguedinem albam nen ds tuni- 

 cis implicatam : talis poftea etiam confpi- 

 citur in nymphis & necydalis, eftque in 

 his vulva & genitale membrum. Sub illa 

 fubftantia plumbese funt propagines in 

 pedes dimiffie , tanquamtendines,autchor- 

 dx. Pellis haec mancntematrice & geni- 

 tali membro, intra bombycium exuitur 

 cumomnibuspromineritibus membris: ita 

 ut nympha & papilioinde natus mhilaflii- 

 mant ex bombyce praerer alvum cum in- 

 ftino , & in his exiftentibus nervofis parti- 

 bus. Humorautemin inteftino &genita^ 

 libus fubfiftit fatmultus. Unde poftea& 

 feminis materia , & excrementitia prolu- 

 vies alvi. Veruntamen quiin inteftino eft 

 humor, crudus adhuc eft, &partim viret, 

 partim flavet , crafliis quadantenus, qua- 

 dantenus aquofus. Si quis pinguedi- 

 nem a. nerveis tunicis genitalium feparet, 

 & chartx illinat , cum reficcata eft , feba- 

 ceam friabilemque inveniet. Putesconfe- 

 rendam effe cum laclibus pifcium. Patet 

 ergo in bombyce foris quidem ha?c mem- 

 braefle, pedes triplices , fquamofam ven- 

 tris coarticulationem , pectus, caput,os, 

 anum , pellem , caudam , ple6trum : intus 

 autem inteftinum , vitales arterias, vel 

 fi mavis , nervos, carnem albam pectoris, 

 genitalia, inter qu as & inteftinum contine- 

 tur , ferici materia, & pra^terea panniculos 

 membranafque nerveas , quibus eontinen- 

 turmembra. 



Cor habeant, nec ne, alius inveftiget. 

 Necefle tamen eft aliquodtale principium 



effe 



