1.3* 



HlSTORIiE NATU RALi S 



ipfamedulla genitus, matrem tantuin ab- 

 fumit, ofleamque & corticeam fubftan- 

 tiam non attingir. Ingratum fane animal- 

 culum, tantoque aliis vermibus deteriuS, 

 quantoeordiarborum, &vitali ipfi fonti 

 perniciofius } vivunt enim aliquando cute 

 & oflibus fpoliatse : atqui medulla abfor- 

 pta, ftatim pereunt , necmederitantova- 

 let vulneri natura. Gorporis efEgie Coflbs 

 referunt: funt autem minores multo , & 

 non parum molliores. 



Cdjfirugofi admodum funt corporis, un- 

 de & Gonfules quidam Romani Cofli vo- 

 cabantur. Majores Cofli fere minimum di- 

 gitum crafli videntur , & tres digitos trans- 

 verfos 1 longitudine adasquant } colore albi- 

 cante, erucismajoribusferefimiles : quare 

 a Plinio prxgrahdes Cofles dicunturj pe- 

 des utrinque tres,^non procul a capite pen- 

 duli, breves, exiles, nigricantes. Corpus 

 annulis duodenis conftat , verfus caudam 

 femper minoribus & pellucidis } caput craf- 

 fiufcuium , colore nigro , dtias in fronte la- 

 rnina?} juxtaosfuntexiguaequafi fetse acu- 

 leatae , finguli annuli in lateribus , fingulis 

 pun£tis rubentibusmodice cavis notantur. 

 Tardigradum valde eft anhnal,& motus vix 

 perceptibilis j qua de caufa ventricofos & 

 defidescoflbs appellat Feftus. Oculos ha- 

 betparvosvalde , dorfumteres , ventrem 

 nonnihilconcavum, colore albicante dilu- 

 fum } obefuli videntur &: valde molles , li- 

 gnis noviterfed ptempeftive ciefis inna- 

 fcuntur} fi Vero diutius refe&a fuerint, plu- 

 rimamque humiditatem amiferint, mino- 

 res oriuntur Cofli , magnitudine folum a 

 majoribus diverfi. Veteres in Ponto & 

 Phrygia , ( ut Plinius & Hieronymus tra- 

 dunt) iisquafi delicatioricibo vefci fole- 

 bant , atque eum in ufum farina fagina- 

 bartt, uc vermiculi quoque altiles fierent. 

 In medictim etiam ufumveniunt Pliniote- 

 fte 5 fanantenimulcera, lac augent, no- 

 mas illiti percurant 5 id quod Albertus quo- 

 queconfirmat. 



■Teredines, capiteadpaftionem grandif- 

 fimo, rodunt dentibus, perforantque ro- 

 bora, velfonotefte. Hse tantum in mari 

 fentiuntur ( Theophrafto tefte ) nec aliam 

 putant teredinem proprie dici. Horum 

 alios tam longos in navibus Venetorum 

 quas diu m Alexandrise portubus conftite- 

 raut , repertos meminimus, ut cubitum lon- 

 gitudine, pollicem craflitudine sequarent. 

 Quajesetiaminclytusille Francifcus Dra- 

 kus, alterquafiMarisNeptunus, in nave 

 fua orbivaga ( cane jam pene fpongiofa) 

 domum reduxit. Vidimus alias Teredi- 

 nesunciamlongas vermi farinario perfimi- 

 les. His corpus teres , caput ex luteo 

 fplendente , parum rtibens , os forcipatum, 

 acujusquafilabris parvae fpinulce nafcun- 

 tur> pedes utrinque terni , inciftmc cor- 

 porisundecim, aliquantum rubentes : re- 



liqtium corpus dilute livefcit cu m fplendo- 

 ■re 5 quo majores fiunt , eo ex phamiceo 

 obfcuriiis fplendent } quo vero minofes, 

 eointentiiis albicant Itali Byffam, Hi- 

 fpani ab edulio Bromam vocant : exed.it 

 enim naves&perforat} unde Ariftophanes 

 111 Equitibus triremem exefam , loqtien- 

 tem, introducit his verbis O^ra -ngiHmv-oMreiQ 

 tS tumtk ^y/ns^adfxa;. Sic etiam Ovidius 1 . 

 dePonto, Efrurutoecultavitiata teredi- 

 ne navis. Teredines non naves tantum, fed 

 & xdium trabes infeftare. (Pace Pennii 

 dixerim ) ex Homeri Scholiafte (O- 

 diff. a. ) conftat,cujus hasc funt verba : Me- 

 lampus, cui Draco aures ptirgaverat , ut 

 Brutorum fermonem mtelligeret, ob bo- 

 ves Iphich aba&os in carcerem conjeclrus 

 eft. Ubicum intellexerat ex Teredinum 

 colloquio , parum fuperefie de trabe, effer- 

 rifejuflit, ne illa decidente vitam finiret. 

 Atque dum a viro & muliere fubiimis facrus 

 efferretur, domo corruente, uterque re- 

 verfus periit. Patet id etiam ex Comico- 

 rum Latinorum facile principe, quam Phi- 

 lolachenadolefcentem his loquentem ver- 

 bisintroducit: 



^Atque illudfapefit : temfeftm Venit , 

 Teredo ades ingredittir 3 & verm,i$ malus. 

 Venit imber, lavtt parietes^perpluunt 

 Tigna>putrefM it aer o$eramfabri> &c. 



Magnis fn pra:fertim nocent arboribus, 

 nempeQuercui, pyris, malis, caftaneis, 

 larici, juglandibus, fagis, mefpilis , ulmis & 

 latifoliis falicibus : in quibus immature car- 

 fis , & plantatis , pinguedo quaedam rn°l- 

 lis & mala oritur (alburnen & alburnum fal- 

 tuariis di6bum ) omnium Teredinum fe- 

 ges & fomentum. Quo ficciores , ama- 

 riores, oleofiores, atquedurioresfuntar- 

 bores , eo magis a Teredine libers cre- 

 duntur : tamen aliquando cupreflbj juglan- 

 di, Guajaco, &Tili£e, Ebenoetiamipfi, 

 vim facit. Modus autem generationis ipfo- 

 rum in lignis hujufmodi eft. Plerique in- 

 nafcuntur, nonforisfe inferunt } depa- 

 fcuntquefua principia, ut ex quibus con- 

 ftant , ex iifdem conftare pergant. Mate- 

 rialis caufa & conjiincla, eft dulcis Sc ali- 

 mentarius lignorum humor putredine in- 

 fe6tus , quemadmodum ex pituita dulci 

 lumbriciinteftinorum nafcuntur. Piitrefcit 

 autem dulcisille humor duplici de caufa. 

 Dyfcrafia fcil. vel continui folutione : per 

 Dyfcrafiam qualitas corrumpitur } per vul- 

 nera vero , non tantum innatus effluit, & 

 fe effundit humor , fed alienus quoque 

 per pluvias caliginefque illatus putredinem 

 efficit. In retulis , raris , & ficcatis per 

 cetatem arbbribus , maximi funt vermiculi it 

 tumquia humidum radicale magis minui- 

 tur, tumquodDyfcrafia colorque & hu- 

 morperegrinusmagisaugentur: quemad- 



modum 



