14^ 



HISTORIjE naturalis 



I! 



fippus Philofophus , inquit Plinius , tra- 

 dit , Phryganium alligatum remedio effe 

 quartanis : quod autem eflet id animal , nec 

 ipfe defcripfic , nec nos invenimus , qui 

 noviffet. 



Quid de eo fentiat Gefnerus , videapud 

 eum &Aldrovandum. 



C a p u t. I L 



T)e JnfeBis aquaticis mul^ 

 tipedibm. 



INfe&a aquatica polypoda funt Tinea^ 

 Pukx marinus , Pediculus marinus , Afi- 

 lus aquaticus >Scolopendramarina> & ver* 

 mes in fubulis delitefcentes. 

 AUr. WJt. Tinea vermes funt perparvi , & quia 

 inj. 1.7. c.z. COIlvo iyj f l ent , minores aliquando , co- 

 lorealbo, />^teplurimispertotius cor- 

 poris alVeum contiguis , & mollioribus. 

 Cajida oblonga in alveum definit. Oculi 

 funt perexigua pim&a alba , cum centro 

 longe minutiflimo. Reperiuntur in fon- 

 tibus bonis & frigidis ; Martio prsefertim 

 menfe. In terra propter pedum feu mol- 

 litiem feu multitudinem ( nam & ab ore ve- 

 lutipedesprominent) progredi nequeunt: 

 in aquis , corpore in latus alterum inclinato 

 curruntj & nifi fallor, retrorfum quoque 

 incedunt. Cum aqua epotas ventrem in- 

 fiant , & largo hauftu vini pelluntur. For- 

 te&therebintinas, oleo, butyro , la£ti & 

 fero cederent. Gefnerus Gallis eafdem 

 cum Scrofulis.quas Agrovelles velEfcroel- 

 les vocant ejfle putat. Multipedes fane fa- 

 ciunt, corpufculo brevi , cauda reflexa, 

 invenirique in fluviis , puteis & fontibus. 

 Ariji. Uift. Pulex marinus , qui Arifloteli ^vfaov 

 A*n. 1. 4 - <fa Xo $ m y Rondeletio eft tenui crufta inte- 

 cta beftiola , quaz facie homines ridiculos 

 KimdjePi- pictos, aliis partibus Iocuftas reprxfentat: 

 fdbj. 18. & tam parva ut particula corporis nifi ab 

 oculato, difcerninon poflit. Gignuntur, 

 inquit , in profundo mari tanta fcecundita- 

 te , ut efcam expifce confeciam , fi diu in 

 imomanferit, totam corrodant. Aldro- 

 vandus hunc inter cruftata refert. Niphus 

 cum Scolopendra marina confundit. Ki- 

 ranides minimum animal , quo pifcatores 

 utantur , effe dicit : falireque per littus. 

 M-Mf-fc Moufetus Afellum marinum vocat, & fic 

 C ' 39 ' defcribit: Pukx five Afellus marinus fquil- 

 lam molliorem refert , nifi quod quatuor 

 tantum pedibus ( pace Gefneri dixerim} 

 donatur , & frequentibus longifque falti- 

 busfeliberat, anumeropedum. Afellus 

 dicitur a faltu, Ariftotelis pulex ; a dorfo 

 gibbofo , Scrofula nuncupatur : color illi 

 lividus cum nigredine. Longitudo fluvia- 

 tilium digitum tranfverfum : latitudo, fe- 

 midigitum non fuperat : marinorum major 

 dimenfio, qui lktorerefluente, &inaquis 



c z 7 . 



dulcibus faepe confpicitur. Venatoribus 

 item fpeclatoribufque mirum agilitatis prse- 

 betexemplum. 



Hunccumffyllioherbadeco^um, & AiimM. 

 de collo fufpenflim rigorem tertianarum ln fhi^P 

 fugarej cum aqua marina afperfos , puliees 

 pellere j tres in lapide pforite , qui & porus, 

 fculptos, fub calamo viridi manentes , cum 

 radice herbce pfyllii reclufos , contra mor- 

 bum comitialem , amuletum efTeferibitKi- 

 ranides. Meminifle eorundem videtur 

 Plinius , cum dicit : ^Adeonihil non gi- 

 gnitur in rnari, ut Cauponarum etiam afii- 

 vaanimalia, fernicimoleftafaltu, aut qu/e 

 capillismaxime calat , exiftant : & circum* 

 globata efcafape extrahuntur: qna caufa 

 fomnum pfcium in mari noffibm infeftare 

 exiftimatur. 



PediculuS) quiAriftot. (p^^Jor^ w*** 

 duplex ex Rondeletii fententia eft. JJnus p ff s ' *' i& 

 qui in mari , quod a Cyrene ad^Egy* 

 ptum,circa,Delphinum eft : qui omnium 

 pinguifTimus pabuli copia evadit , quae a 

 Delphino fuppeditattir. Alter eft , quem 

 hicdepinximus, majoris hbx magnitudi- 

 ne&latitudine, fcarabseo terreftri fimilis, 

 corpus ex aliquot tabellis , veluti locuftac 

 vel fquillaecauda conftat: ante os duo cor- 

 nua breviahabet : utrinque pedes multos, 

 incurvos, inacutum defmentes. Pifcibus 

 ita hxret ut eripi non poffit. Sugit ut hi- 

 rudo, necpriusabfcedit, quam tabidum. 

 & exfiiccum pifcem reddiderit. Reperi- 

 tur cervici mugilum, luporum, & faxati- 

 lium pifcium affixus-. Anftotelis effe de- 

 monftratibidem. Bellonius perperam Afi- 

 lum feu Oeftrum vocat. Odo utrinque 

 fedesbaberC) odonis tabellis in tergore lo- 

 ricari 5 priorum pedum ungues ad caput, 

 pofteriorumadpedesconvertij oculos par- 

 vos , nigros , & aliquanto eminentes ha- 

 berej Erythrinisetiamdentalibusacfargis 

 vefci-, inorbemfe contraherej prsegnan- 

 tem denique plzerumque inveniri , addit__>. 

 Eft & aliud animalculum marinum, cujus 

 hic iconem appono. 'EqmPy quoque Nu- 

 meniihuc fpedat , littoralis vermis & foffi- 

 lis, longis pedibus conftans , repens & 

 inefcandis pifcibiis idoneus, 



Afilm marinus , quem Oeftrum mari- w> 

 numveteresanatur3efimilitudine, quxei Iw /' &fc8fc 

 cum terreftri communis , vocant , Ligures 

 'Prufam pro ore tubulum feu fiftulam ha- 

 bet, procorporisrationelongam. Utrin- 

 quefitaefunt veluti manus dua^ , qux ad os 

 fleciuntur, fequitur alvus cum incifuris, 

 cui affixi funt fex pedes duo, qui in extre- 

 ma alvo funt , crafliores funt & longiores, 

 qui fequuntur utrinque locati , paulo mi- 

 nores, reliquiduo, quimagis in lateribus 

 funt , omnium minimi. Ore five fiftula, 

 fcorpionis terreftris caudx , pedibus, ejuf- 

 dembrachiis fimilis eft, alvo & magnitu- 

 dine, araneo. UtPolypiacetabulis, ita 



hic 



