6o KONINKLYKE 



volgende voorjaar , met een afgaande maan , van d'ouden afgenomen en ver- 

 plant worden. En eindelijk door hun vrucht, en het zaat ,dat daar in gewald 

 fen is. Deze vrucht , niet al te rijp zijnde , word met de volle maan afge- 

 plukt, en in een droge plaats gelegt, daar men 't allengs laat drogen, doch 

 echter zonder het te laten bevriezen. In November , Februarius , of Maert 

 daaraanvolgende doetmen'tzaat uit zijn verdroogde fchil, en zaait het^ 

 met de volle maan, niet meer dan een ftrobreet diep bol en luchtig in de toege- 

 maakte aarde ^ en in dezer voegen fchiet het weeldig op, inzonderheit in- 

 dien het fomtijts , by droog weer , met een weinig regewater befproeit word. 

 Deze jonge fpruiten , twee jaren gedaan hebbende , worden opgenomen ; ea 

 men fnijd hun nedergaande hartwortel tot aan de bovenfte zijdwortelen 

 gantfchelijk af, en zet het dan meteen afgaande maan weer in de gront , in 

 een luchtige plaats, yder bezonder, op dat zy te beter zouden tieren. 



Havening» D[^ gewas is hard van natuur , en kan alle ongemakken van de winter te^ 

 genflaan -. en indien men voortreffelijke vruchten daar af begeert , zo moet 

 men het zelfde opeen zelfde wijze havenen, alsvand'aalbezijengezegt is. 

 Deze boomtjes worden dikwijls van groene rupfen geplaagt , die hun bladen 

 gantfchelijk opëeten, en hun vruchten bederven j 't welk fomtijts d'oor- 

 zaak van hun ondergang is. Maar neem , om dit ongeval te voorkomen , bla- 

 den van Virginifche tabak , kook hen een vierde deel van een uur in regewa- 

 ter , en befproei , als het zelfde kout geworden is , deze boomtjes daar mee, 

 en ftrooi , terwijl de takken en bladen noch nat zijn , flof van de zelfde tabak 

 daar op. Het ongedierte , deze lucht gevoelende , zal haaftig afvallen , 

 zonder weder te komen , inzonderheit zo dit twee of driemalen in de tijt van 

 twee weken gefchied. En indien zy echter weêrkomen, zo zal men deze 

 befproejing weer vernieuwen. 



'^'j'^- Deze boomtjes fpruiten vroeg uit , bloejen in April , en hun bezijen wor- 



den in 't lede van Junius volkomentlijk rijp. 



Indien iemant begerig is om niet alleenlijk in de herfft, maar de gehele 

 winter deur deze bezijen goed en fmakelijk te behouden , die neem een har- 

 de Keulfche pot, en leg daar in zo veel van deze vruchten , als hybegeöPt, 

 na datzy, met de volle maan, ofterftont daarna afgeplukt, en van hun (le- 

 ien en knoppen gezuivert, en terwijl zy noch hard en groen zijn, engiet'er 

 zo veelhete franfche wijnop, tot dat zy overdekt zijn, daarhy, nadatzy 

 weer kout zijn geworden , een dunne bodem van gefmolte butter moet op- 

 gieten , en hen in een luchtige plaats zetten , doch echter bewaren van te be- 

 vriezen. Deze bezijen, dus ingelegt zijnde, zullen het gehele jaar deur goet 

 blijven , zo men t'elkens , als men 'er uitneemt i weer een bodem van ge- 

 fmolte butter daar op giet. 



PEPERBOOM. 



Geflacht. "m JT En vind vier foorten vanPeperbomen, gemene, met purperwitte 



l^yi bloemen 5 met donkere purperbloemen 3 met witte bloemen; en 



met drie bezijen: daar men, tot een vijfde, de Mezereon met fmalle 



bladen zou konnen by voegen , die niet alle van een zelfde aart en natuur 



zijn. 



Gront. De drie eerfle foorten , die hard van natuur zijn, verëiflchen een goede 



gemene zandige gront, die tamelijk met paerde- en koejemeft , klein gewre- 

 ven zijnde, deurmengt, en eerder vochtig, dan droog is , van veel water 

 befproeit word , en meer voor de fchaduw , dan voor een ope lucht , en war- 

 me zonnefchijn bloot legt. De 



