HOVENIER. 65 



'' Men kande wij ngaart ook door Zijn zaataanteelen. Doeh dit wordlrt de- AauteeHtig 

 Ze landen zelden gedaan, dewijl zy in dezer voegen zeer langfamelijk te «^oo^^aat. 

 voorfchijn komen , hoewel men grote verandering, en goede vruchten , die 

 fomtijtsvaneenbezondere en vreemde ver we zijn, daar door verkrijgt. 



Hy tiert beft in een w^arme plaats , tegen 't zuiden open leggende , en aan Havening* 

 een muur, of fchutting gebracht , die hem voor de koude noorde winden 

 befchut 3 op dat hy nier alleenlijk van de zon, maar ook van de maan be- 

 icjienen zou worden j want de druiven, van natuur kout en tochtig zijnde, 

 gelijk de maan, worden van de zelfde bedaut , en door de warmte der zon 

 bydaag gekookt, en tot een fmakelijke rijpheit gebracht. Zy verëillehen 

 van boven droogte, maar van onder vocht 5 en dieshalven fchieten zy hun 

 wortelen diep in d'aarde , om vochtigheit te bekomen. Zy konncn des win- 

 ters grote koude , en harde vorft uitftaan. 



Snoei jarelijks , in December, of in Februarius , (maar in December fchijst 

 Üet beft te zijn, om dat de ftam dan zelden bloed, 't welk in Februarius wel -.. -. >Mrv" 

 gebeurt) meteen afgaande maan, de ranken van de wijngaart, terwijl hee •''^'**"^*'» 

 goet, engeenvorftigweeris, en, gelijk het fchijnt, niet in twee of drie da- ' ' ' ' '^ 

 gen zal vriezen-, want de koude en vorft zullen daar na niet hinderlijk daar 

 aan wezen. Men moet ook al het dode hout , kleine onvruchtbare uicfpruit- 

 fels, en andere misgewallen affnijden en vvechneemen,en voort na St. Jan , zo 

 haaft het bloeifel afgevallen is , alle wijngaarden fnoejen, niet met eenmes^ 

 gelijkte voren, maar met de hant, daar mee men de voorfte einden der ran^ 

 ken, en ook de takjes, tuflchen de bladen uitfpruitende, en andere, die'ec 

 te veel zijn , en daar men geen vruchten of bloflem aan ziet, afdraait, afplukt, 

 en geheel wechneemt, zonder dat dit aan de wijngaart fchadelijk is, gelijk 

 het wezen zou, zo men dit met een mes affneed, om dat de naturelijke vocht 

 daaruit zouvloejen. Daar na vlij d men de ranken op een rijg tezamen, op 

 dat de vruchten te beter van de zon befchenen , en te groter zouden waflên , 

 vermits de naturelijke vocht zich dan niet in deze onnutte ranken behoeft te 

 verfpreiden, en tot rijpwording van de druif toegebracht kan worden. 



Alle jonge wijngaarden , binnen , of buiten het man tje wortelen gefchoten 

 hebbende, moeten, alszy opgenomen, en eer zy weer in d'aarde gezet 

 zijn, in dier voegen gefnoeit worden , dat'er niet meer dan een fcheut bo- 

 ven de wortel blijft, daar aan niet meer, dan ten hoogften twee knoppen, 

 moeten blijven. Zy moeten ook niet in een kuil , die zich recht nederwaarts 

 ftrekt, maar in een platte gruppel, die in de langte uitgeftrekt is, gezet, 

 of liever gelegt worden ^ invoegen dat'er niet boven de drie vingerbreet 

 aarde daar op legt, en niet meer dan een der twee overgelate knoppen daar 

 buiten fteekt : dewijl zy met hun voorname wortel d'aarde zeer diep deur- 

 boren, en anderfms daar aan geen warmte van de ftralen der zon konnen ont- 

 fangen. In 't volgende voorjaar moet men hen, met een wafTende maan, 

 weer fnoejen, en niet meer dan twee knoppen laten behouden, en in 't dar- 

 de jaar desgelijks , behalven dat men dan , als zy wel gevvaflèn zijn , drie , of 

 anders twee knoppen daar aan laat blijven. In het vierde jaar laat men hén 

 20 hoog, als zy begeren, opfchieten, en fnoeit hen voortaan, gelijk van 

 d'ouden gezegt is , met d'afgaande, niet met de vvafïênde maan 5 't welk aU 

 leenlijk in de jongen tot aan hun darde jaar plaats heeft. In^dien men eeiï 

 jonge krachtige ftam van drie of vier jaren fpoedigl ijk op enig dak wil lei- 

 den, zo mag men de zelfde van alle zijn hout ontbloten, enflGchs een enige 

 loot van acht, tien, oftwaalf leden hoog, naar dat hy fterfc gefchoten heeft, 

 lanen behouden, en de drie bovenfte ogen alleen- laten blijven* 5 e-n- in dezer 

 voegen zal hy zijn begeerte fpoediglijk voltrokken zien. Wijders 



