164 



KONINKLYKE 



van brectachtig zaat gevolgt worden . De wortelen , die veel by malkander 

 fpruiten , zijn wit , en omtrent een vinger dik. 



iSrqpu, ., Zyverëifïchen een gemene zavelige gront, die wel gemeftis, en in een 

 " ope en warme , en ook in een fchadu wachtige plaats legt , en van veel wa- 

 ter befproeit word. 



Tijt, Deze wortelen , als zy niet verplant v/orden , geven hun bloemen in Jü- 



iius en Auguftus j maar nooit in deze gcweften zaat , dat volkomentlijk rijp 

 . jpy,^ i%. Zy konnen felle koude , en alle andere ongemakken van de winter ver- 

 dragen. 



Aameeüng. Zy wordcn jarelijks van hun jonge aangewaiïè wortelen* die men van 



_ , d'ouden afgenomen heeft , voortgeteelt , terwijl d'ouden voor een lekkere 



fpijs gebruikt worden. Men zet deze jongen in Maert, of April, tegen de 



.jr" ' volle maan , weer in de voorgedachte aarde -, en dan worden zy in de vol- 

 gende zomer ook zo groot, dat men hen bequamelijk voor fp ij ze kan ge- 

 bruiken, na dat men dejongen daar afgenomen heeft, om hen ter gefiel- 

 de tijt weer in d'aarde te zetten. Zy worden ook van de fpruiten , die des 

 winters met de koppen uitfchieten , aangeteelt: want als men dezelfden 

 in d'aarde veft, zo fchieten zy voort wortelen. Zy komen meê van zaat 

 voort, 't welk in Maert , met de waffende maan , in de voorgedachte aarde 

 gezaait moet worden. 



CICHOREIWORTELEN. 



Gedaante. TT^E tamme Cichorey, dé welke alleen wy hier befchrijven zullen ^ 

 I 1 heeft ten deel brede , en ten deel fmalie bladen, eii ten deel witte * 

 ^"^^ en ten deel blaau we bloemen. De bladen zijn fang en ruigachrig, 

 en ten meeftendeelaan de kanten diep gefneden. De ftelen, bloemen en 

 zaat komen met die van d'Endiviebyna overeen. De wortelen zijt wit en 

 lang, en geven, afgebroken zijnde, wit en bitter fapuit. 



GronK Zy verëifcht een goede zavelige en welgemefte gront, die met oude 



' ^ pacrde- en koejemeft deurmengt is , in een luchtige plaats , en voor de zon- 

 neftralen bloot legt , en van veel water befproeit word. 



Tijt. Zy bloeit in 't eerfte jaar in de Herfft, maar beter in het tweede , en geeft 



dan volkome rijp zaat. Zy blijft enige jaren in 't leven , en kan felle kou- 

 de , en d'andere ongemakken van de winter verdragen. 



Aanteeiing. 2y word in Maert , of April , met d'afgaande maan , in de voorgedach- 

 te aarde gezaait. Maar indien men goede wortelen daar af begeert, zo moet 

 men het zaat in Junius , met d'afgaande maan , zajen : en in dezer voegen 

 zal het kruit niet tot bloemen opfchieten j maar alle de kracht in de wor- 

 telen blijven , die men dan tegende win ter uitneemt, en, gekookt zijnde, 

 tot faladc gebruikt. Voorts , indien men de bladen boven toebind , gelijk 

 van d'Endivie gezegt is, zo kan mende zelfden mede voor faladc nutti- 

 gen , gelijk fommigen ook met d'uitfpruitfels <ioen. 



KOOL. 



Oenacht. T^ yt" En vind verfcheide foorten van Kool, namelijk Kabuiskool, of 

 j[jyj^Bocrekool, rode Kabuiskool, Savooykool, Bloemkool, bruine 

 Kruikooi , en meer anderen. 



Gedaante. De Kabuiskool heeft een dikke fteel , en grote brede bladen , daar van 

 Duiten veel dikke ribben deurlopen , en bleek- of witgroen van verwe zijn, 



