Geflacht 



i66 KONINKLYKE 

 A R T I S O K K E N. 



Dit gewas kan in deze landen bequamelijk in twee foorten onder* 

 fcheiden worden : te weten in gemene en Engelfche Artifokken.1 é, 

 osa^^u... De gemene Artifokken hebben brede langwerpige afchverwige 



bladen, die diep gefneden zijn. TufTchen deze bladen fpruic een hoge fteel, 

 op welks top zich een ronde gcfchubde bol, fpits toelopende, vertoont. 

 Deze bol, zich openende, brengt eenbloem tevoorfchijn, die uitblaau- 

 paerfche draden beftaat. Het bruin en langachtig zaat is met wolachtig 

 hair om vlochten. De wortel is dik en lang. 



D'Engelfche Artifokken hebben platte beflote hoofden , van achtien, of 

 twintig duimen in 't ront, en zogroot, dat een bol een gehele ketel kan 

 vullen. De fchilfFers, of bladen van de bol zijn niet langwerpig, gelijk 

 d'anderen , maar boven breet , en in dier voegen hol , gelijk men een open- 

 gefnede hart uitbeeld, met een fcherpe pen in 't midden. 



Gront. Zy verëiflchen een vette gront, die met oude paerde en koeje meft, 



en met veel afch deurmengt is , in een ope plaats legt, die wel van de zonne- 

 ftralen befchenen , en van veel water befproeit word. 



Aanteeiing. Men neemt hen jarelijks , in Maert , met de waffende maan , uit d'aar-» 

 de op , en fnijd yder fpruit, met een weinig van de wortel, van d'ouden af, 

 of laat 'er flechs een knobbeltje aan , op dat zy daar in wortels zouden kon- 

 nen vatten , en zet hen dus voort weer in de voorgedachte aarde , niet die- 

 per dan de langte van een vinger , op dat zy te beter de warmte der zon aan 

 de wortel zouden gevoelen. In dezer voegen zullen zy voorfpoediger 

 wezen dan de genen,die dieper gezet zijn, voornamelijk zo men yder fpruit 

 niet minder , dan drie voeten , van malkander, plant -, dewijl zy , om wel 

 te dragen , luchtig moeten ftaan, en veel warmte bekomen. 



Zy konnen ook door zaat, uit warmelanden gekomen, aangeteelt wor- 

 den. Men moet dit zaat in April, met de wallende maan , niet boven een 

 ilrobreet diep , inde voorgedachte aarde , op zijn plat leggen : want in- 

 dien men 't met de punt om hoog in d'aarde fteekt, zo zal het flechter 

 vruchten geven. Doch deze voortteeling is niet zo gemeen, als die door 

 hunzijdtakken. 



Dit gewas, dat in deze geweften niet alleenlijk bloemen, maar bok by 

 warme zomers, als het vroeg bloeit, zaat voortbrengt, kan de felle kou- 

 de van de winter niet verdragen , en moetdieshalven, als het begint te vrie- 

 zen , met aarde aangehoogt , en met varfTche paerdemeft, of met boekweits 

 doppen tot aan het bovenfte der bladen , gedekt worden. De vrucht , zijn 

 volkome rijpheit bekomem hebbende , moet ter behoorlijke tijt afgefneden 

 worden , op dat het voedfel te meer in de zijdfcheuten zou fchieten. In- 

 dien men vroege vruchten van dit gewas begeert , zo moet men enige plan- 

 ten ongeroert laten , en alle de jonge fpruiten, behalven eenof twee van 

 de grootften en fterkften, daar afnemen , en ook rontömeen weinig van 

 de wortel affleeken, en een groot deel van oude kleingemaakte paerde- 

 meft daar rontöm leggen j en in dezer voegen zullen zy niet alleenlijk vroe- 

 ger, maar ook groter vruchten geven. 



Tijt. 



ASPER- 



