Ctont, 



Tijt. 



Aanteeling. 

 Ha vatting. 



|Ö8 K O N I N K L Y K E 



*t welk eigentlijk het geen is , dat Aardbezijen genoemt word. De wörtfe! 

 is bruin en vezelaehtig. 



Zy verëifïchen een gemene luchtige en welgemefte gront , die zo wel 

 ineen luchtige, als in eenfcH^duwachtige plaats légtj en van veel water 

 befproeit word. ' 



Dit gewas is het geheel jaar deur groen j Bloeit in April, en de bezijen 

 ■worden in Maimaant , en in Junius rijp. - 



Zy worden van hun uitfpruitfelen aangeteelt, die men in de voorgedach- 

 te aarde een voet van malkander zet j en tot elkander voort lopen. 



Indien men goede en fchonc vruchten begeert , zo moet men hen gedu- 

 riglijkvan hun onkruit zuiveren, by droog weer dikwijls met water be- 

 fproejen , in de Herfft hun overtollige zijdfcheuten affnijden , en niet meer 

 'dan een laten behouden, en alle drie jaren in varfche gront verplanten. 

 Zy moeten tegen de winter met loof, van vruchtdragende bomen j of met 

 meft, en ook wel met ftro, bedekt worden. 



B ON EN., 



Geflacht. 'ü "^ E Bonen kennen bequamelijk in drie foof ten onderfcheiden wor- 

 ' den : te weten m kleine, of Veltbonen , in grote , of Boere bonen» 

 die men ook Tuinhonen noemt , en in Roomfche , of Turkfche bo- 

 nen i van de welken men de leften weer in vieren kan delen , namelijk in 

 gemencn, krombekken, ronde, of PrincefTe bonen, en in zwarte, of Piet 

 Heins bonen, om dat de zelfden van hem ecrft uit Amerika in deze lan- 

 den gebracht zijn. ' ■ :,'^ 

 Gedaante; De Boncn , die op 't lant , en ia't velt waflèn , hebben holle vierkante 

 ftelen, met breetachtige bladen, die aan een middel fteelwaflen. De wel- 

 riekende bloemen , die wit van verwe , en met zwarte plekken getekent 

 zijn, fpruiten aan en langs de Ifelen, daar op de Peulen volgen , die van 

 buiten groen, en van binnen met wit overtrokken zijn, daar in de Bonen 

 verborgen leggen. De wortel is tamelijk lang, en met veel vezelingcn in 

 d'aardevaft.' . . • - . .Ij ^ j-t ,< h: 



De grote , of T umbonen komen in ftelen , bladen , bldemea, peulen en 

 wortel met de voorgaandcn overeen , behalven dat zy in alles groter zijn. 



De Turkfche Bonen hebben zeer lange en dunne ftelen , met de welken 

 zy zich om de byftaande ftokken winden , en zich daar aan hechten. De 

 bladen, die grooten breet zijn, wafTen gemenelijk drie by malkander. Aan 

 tl'oorfprong der bladen ziet men de witte , gelen , of rode bloemtjes, de 

 welken die van d'Erten gelijken. Hier op volgen de lange platte Peulen, 

 die de Boontjes, verfcheide vaii geftalte, gelijk wy getoont hebben , in 

 zich befluiten. 



Het loofvandePictHeins bonen verfchiltin geftalte niet veel van de 

 Turkfche Bonen. De bloem ishoogroot i'-an verwe. 



De Tuinbonen , en ook de Veltbonen verèiifchen alle een goede zaveli- 

 ge, en ook een klaiachtige gront, dio genoech, of ook weinig gemeft is, 

 en zo lief die in een fchadu wachtige , als die in een open lucht legt , en van 

 veel water bevochtigt word , inzonderheit tot dat zy aan 'r bloejen gera- 

 ken. De Turkfche bonen begeren een gront, die luchtig, en onlangs om- 

 gefpit, en die nier alleenlijk met oude, maar ook met varfche, ja warme 

 paerdemeftdeurmengtis, en in een warme plaats, en voor dezonneftra- 

 Icn bloot legt , en in 'teerft m^t weinig , en daar na van veel water béfproeic 



Gront. 



word. 



De 



