2o8 K o N 1 N K L Y K E 



gelijk ook dat met ftaerten , en bleekblaau we bloemen , uit Amerika her- 

 koomftig j die men in potten moet zajen , in zonnebakken , en t'elkens 'm 

 varfTche paerde mefl: zetten. 



Öavening Het leggend Yzerkruit met knobbelen , en dat uit Amerika met knob- 

 belwortelen, geen koude herfftreegen, noch d'ongemakken van de winter 

 verdragen konnende, moeten in 't begin van Oftober binnen 's huis ge^ 



w;;, • bracht j ineenluchtige warftie plaats geftelt, en flechs enige malen vanbo- 

 ven met laau water befproeit, en niet voor in April, met een zwoele re^ 

 gen, weer buiten, gebracht, entegen de koude nachten, engurewinden 

 voorzichtiglijk gedekt worden. 



Stalkruit) f Prang wortel. 



Geflacht. ''ik yfEn vind veel foorten van dit kruit, 't welk voornamelijk in twee 

 l^^l onderfcheiden kan wórden : te weten in Stalkruit , of Prangwor- 

 •*" tel met, en zonder doornen , de welken men weer, naarde ver- 

 fcheide verwen van hun bloemen , in verfcheide foortcn kan delen. Want 

 men heeft doornig Stalkruit met purpere, en met witte bloemen : en Stal- 

 kruit zonder doornen met gele, en met purpére bloemen j met purpere 

 bloemen uit Kandia j met rode bloemen uit Spanjen j met rode geairde 

 bloemen; groot Stalkruit met gele welriekende bloemen, die niet langer 

 dan een zomer duren; klem Stalkruit met gele bloemen, die ook in de 

 Herfft vergaan j boomachtig Stalkruit, en meer anderen. 



Gedaiigte^ji Het Stalkruit, of de Prangworrel met doornen waft niet hoger, dan 

 twee fpannenlang, en fchietveel dunne entaje takjes uit, die in leedjes 

 verdeelt , en met fcherpe doornen bezet zijn. Aan deze rijsjes waflen klei" 

 jie rontachtige donkergroene blaadjes , gelijk ook de bloemtjes , zodanig 

 van verwe, als wy belchreven hebben. Na de bloemtjes volgen kleine 

 peukjes, met plat zaat gevulf. De wortel, die zeer hardis, fpreid zich 

 wijd uit. D'andere foorten van Stalkruit zonder doornen verfchillen niet 

 veel van dit , zo veel hun geftalte aangaat; 



Grsnc, Zy verëifTchen een zavelige goede gront , die met oude paerde mefl: ma- 



tiglijkdeurmengtis, ineen warme plaats, en voor de zonneftralen bloot 

 legt, en van matige vocht befproeit word. 



Tijts Zy fchieten in 't voorjaar hun bladen en fcheurjes uit 5 en de bloemen 



komen in Junius , Julius en Auguftus te voorfchijn j daar by warme zomers 

 rijp zaat op volgt. Zykonnen langejaren in 't leven blijven, behalvenhet 

 groot en klein Stalkruit met welriekende gele bloemen , dat niet langer, 

 dan een zomer , duurt. Het doornig Stalkruit , en dat geen doornen heeft» 

 beide met purpere bloemen , verliezen jarelijks hun bladen , en ftelen , die 

 in de Lenten weer uit de wortel uitfpruiten. D'andere foorten , geen felle 

 koude verdragen konnende, moeten, in potten geplant zijnde, in 0£to- 

 :. V -ber binnen 's huis gebracht, in een luchtige plaats gezet, met weinig vocht 

 Qnderhouden , en in April , met een zwoele regen , weer buiten geftelc 

 worden. 



Aanteeiing. Zy wordcn bequamclijk door hun zaat aangeteelt , 't welk men in April, 

 jnet de waflende maan, naauwehjks een vingerbreet in de voorgedachte 

 aarde zaait. Het boomachtig Stalkruit, een 9iereli]k gewas, meteenaan-^ 

 gename rootachtige bloem , word niet alleenlijk op de voorgedachte wijze 

 door zijn zaat aangeteelt } maar ook door zijn jonge fpruiten , by de wor- 

 tel uitgefchoten , die men , gelijk d'Angelieren, voorzichtiglijk ten halven 



in fn ij dj 



