HE SPER I D ES. 13 



verciért met witte vezelen , die aan haar einden geel zijn , Waar tuflcheii 

 *t fchepzel van de Vrught zigh vertoont. Dit bloeizel , dat hier te Lande in 

 Juniotevoorfchijn komt, isfterk, dogh heflijk van reuk , voornamentlijk 

 des morgens eer de Zon op is , en des avondts wanneer daar weder af 

 geweekenis. De Vrught is Saffir^an-verwigh , of hoogh gout-geel , rondt Vrught. 

 van maakzel , de fchorlTe is eenighzins rouw , het vleefch voosaghtigh , wit, 

 onaangenaam van fmaak, 't mergh is door byzondere vliezen in aght deelen 

 ^fgefc heiden. 



Deze Vrughten geven alhier te Lande geen volkomen rij p Zaadt , en wer- 

 (ien in een Jaar niet rij p 5 maar hebben daar tóe twintigh Maanden vaii noo- 

 den , en alsdan behoeven zy die van Itaiien , in aangenaamheidt vah fihiak , 

 niec te wijken. Dat den Oranje-bobm vrughtbaar en langh-levende ïè , ge- 

 tuiglit Ferrarim ^ wanneer hy verhaalt van den Boom , die hinhQn Romen i^9^p-^^-¥' 

 in hecKlooftervan St.Balbina gevonden werd, en aldaar vijf hondert Jaren "p-^^ 

 gedaan heeft. Van meer diergelijke maakt dien Schrijver gewagh : Als 

 onder anderen van den Oranje-boom op den Berg Awntinm , ïn het *Do~ 

 minkanerKloo^tt van de H. Sabina , die omtrent vier hondert Jaren oud t is 5 

 welke nogh Jaarlijks bloeyen, en vele Vrughten voortbrengen. 



Wat belanght de plaats , van waar de Oranjé-boomen eerfl: zijn geko- Oorfpronk. 

 men , is niet wel te zeggen 5 dewijl die in veel Geweften des werelds werden 

 gevonden , zoo in Ooft als Weft-Indien , en byzonder door ganfch ItaÜen , 

 Hifpanien, Portugaal, en verfcheide Oorden in Vrankrijk. 



Den Oranje- Appel-boom heeft zijn oorfpronkeiijke benaming , na de ver- Naam; 

 we van deVrugt,die gout-geel is,en daar na nevens de andere Hejperife appels, 

 Aureiim Malum , qw Malus Aurantia Major gënaamtj want overiiiidts die CBauhm| 

 aan de Ouden niet en zijn bekent geweeft, zoo heeft die ook niet veel vreem- scö Ï" ' ^° 

 dè benamingen , en die d'er zij n , zij n deze 5 Nerantinm, Rauvüolff-> Arangia ' ' 

 Cord.m'diofcor. ArangimCórd. Hijior. Eri dus verre hier van gerioegh. 



Wat nu vorder de verfcheidenheidt aangaat , zullen wy vervolgens be- 

 fchrij ven , voor zoo veel wy in onze Hoven zelfs hebben ondervonden , èrt 

 jgeoeffènt. 



Het zeventiende Hooftdeel. 

 Van den gemeene Oranje-appel van Ferranm. 



"Ï^Enarius noemt deze in 't L2.tijn Aurantium vülgaret dat is, gemeene Hefp. libi^; 

 •*^ Oranje-boom, en heeft dry onderfcheide foorten, beftaande in de fmaak i '^^' ^' 

 want de eene is zuur , de tweede zoet , en de derde van een gemenghde , dat is 

 tuflchen zuur en zoete fmaak. De zuure Oranje-appel heeft van buiten 

 een droevige, bleekej graanaghtigefchorfle,enfcherpenreuk, 'tmerghis Gedaante; 

 geel , zuur , in aght , en zómtijds in negen deelen door vliezen bnderfchei- 

 den, yan liet zaad zal ik hier niet zeggen , om dat , gelijk hier voor is ver-^ 

 haalt , in Nederland 't zelve niet tot volkomen rijpte en komt. Als deze 

 Appelen óver Winter , tot het voor-Jaar aan den Boom blijven hangen , zoo 

 werden die van binnen dróógh , en 't fap lóöpt te rugge , tot verder voedzel 

 van de nieuwe Vrughten , daarom is liet beter (zoo voor den Boom , als de 

 Appelen) die op den behoorlijken tijde té fnijden, en af te nemen. 



Het 



