H E S P E R I D E S 43 



Het twee-en-veertighfte Hooftdeel. 

 Van het 'voordeel, en 't gebruik van den Oranje-boom- 



O Et geen eerlijk , voordeeligh en vermakelijk is , is prijzens waardigh , ert 

 ■'-^magh zonder fchroom van alle Menfchen by der handt genomen wed- 

 den , dat deze dry eigenfchappen in onze Oeffêningh te vinden zijn , is aan 

 een yder bekent , die de zelve grondigh verftaat ^ wat het vermaak en de eer- 

 baarheidt aangaat , die zijn genoeghzame getuigen van haar zelf , enonnoo- 

 digh te bewijzen , daarom wy alleen hier van het voordeel , en 't gebruik zul- 

 len fpreken. De voordeden die deze Boomen geven, zijnverfcheiden,be- 

 halven, na dat tot behoorlijke groote gekomen zijn, voor veel geldts konnen 

 verkoft, en goede winde mede kan gedaan werden,zoo hebben die nogh haar 

 byzonder gebruik in de Genees-konft, Huis-houdingh en Reu|i^werk, waar 

 af wy zullen handelen. 



Uit dQtt. Oranjen-boom werden veel zaken toe-bereidt , zoo tot vermaak 

 als noodtzakehjkheidt. 



De Bladeren zijn goedt tegen een geflootenen gekneufden Scheen , en De Biadc- 

 geneeftdie , wanneer men de zelve twee maal daaghs daar verfch op-leght. '^^'^• 

 Deze Bladeren in den mondt geknaauwt , geven een zoeten en wel-riecken- 

 den adem. 



Men difteleert uit de Oranje-blommen een Water , 't welk lieflijk van reuk r. ood. 

 is, en tot veel dingen in de Genees-konft bequaam , voornamentlijkomte "g^''^'*''; 

 'doen fweeten , het herte te verflerken , en meer andere Gebreeken , daar af ^ capf ' 

 de Boeken der Genees-meefters en Kruit-hefchrij vers vol zijn. 



Om dit Water te maken , zal men de Oranje-blommen plukken des mor- 

 gens , al-eer van de Zon befcheenen zij n , ende diftilleeren in een tinne klok , 

 metlanghzaam vyer , op dat geen de minfte verbrandtheidt daar omtrent 

 komt 5 want deze diftillacie moet alleen maar byuit-waafleminghgefchie- 

 den , en als-dan zal men bekomen , wel weinigh , maar niet-te-min een zeer 

 lieflijken kraghtigh water. Men kan ook ten anderen , voor die meerder 

 hoop begeert » diftilleeren in een Ketel , door een flangh , hoewel zoo aange- 

 naam niet 7.al ruiken. 



De Blommen van Oranje-boomen zijn zeer goedt in een Kasmetfchoon 

 Lijnwaat gelegt, om het zelve eenen aangenamen reuk te geven. 



Maar om hier te Lande uit de Blommen Olie door de diftillatie te trekken , 

 is niet wel mogelijk , alzoo de menighte , die daar toe vereifcht werdt ■, veel te 

 groot iSi want zes hondertPondt nauwelijks twee of dry Oneen uit-leve- 

 ren : dan, om niet t'eenemaal van dit lieflijk Reuk-werk verfteeken te zijn, 

 zoo werdt hier na nogh geleert , hoedanigh men dat op een andef wijze zal 

 toe-ftellen. 



Om van de Oranje-blommen een uit-trekkingh met Brandewijn te ma- Branden 

 ken, zoo neemt tot yder Pint twee Ongen Blom men, fteltdieindeZon te ^'J"- 

 diftilleeren , veertigen dagen langh , en gebruikt daar van een Lepel vol té ge- 

 lij k , tegen veelderhande koude ziekten en gebreeken , en inzonderheidt in 

 het Colijcq , of krimpingh der darmen. 



Om deze Blommen in Suiker te bewaren , 't welk gemeenlijk Confijten SuikeringH. 

 werdt genaamt , zoo zal men die plukken even te vooren eer die opengaan, 

 en metfchoon Regen-water op-kooken , tot datze morw , en van haar bitter- 

 heide 



