(4) 



V R M F A T I O 



L E C T O R E 



Cce Tibi Hiftorise naturalis fpecimen, ftudiofe 



LecTof. In pifcibus id exhibere voluit Typographus : ego non 

 multum intereiTe arbitrabar, in quibus daretur> modo & feliqua, 

 quod Deo volente fiet , prodirenf. Sufcepti laboris tuum mihi 

 commodum caufa; cui forte per diffufa voluminaha&enus incum- 

 bere moleftum erat. Taceo jucunditatem , qua melioribus inge- 

 niis , dum inexhauftam fpecierum naturalium varietatem , & ftu- 

 pendum eorundem genium exhibet, illabitur : Deum , erudttionem y 

 converfationem , & natura imitationem % fi refpexeris , fumme eam 

 neceiTariam comperies. Deum dico. Cultor quotidianus infinitae Dei Potentise & bonita- 

 tiselTeteneris. Hic Naturadiber tibi ejus poft facrum codicem admiranda aperit. Ma- 

 chinam hic tantse vafticiei invenies j tantas & ejus partes motis , ut difficile fitjudicare , cfuid 

 magis in ftuporem nos agat , infinita partium a fe invicem diftantia, an tanta earundem in fe 

 magnitudo. VidebisafpecTuvilia, & tantse fubtilitatis corpufcula, utnullaplaneelleap- 

 pareant ; fed quarum virtutes maximis illis controverfiam faciant. Sol centies fexagies, vel 

 utalifcenties quadragiesmajoreftHiftoriconaturahterra:tantae velocitatis idem , utuna 

 hora decies mille milharium conficiat. Proximum effi terris Sydus, Luna ; ab iifdem tamen, 

 dumminimum diftat, Ln. terra^ femidiametris -, hoc eft , milliarum aftronomicorum 

 178690. removetur : qua? fi in noftra milliaria per 52. reduci deberent , quanta qusefo di- 

 ftantianonexfurget? Terra & aquainunumglobum redacTaj etfi gravia corpora , itata- 

 men in medio aerefufpefifalibrantur3&; adpolosmuncjidifponuntur, utne latum quidem 

 unguem , velab onenteinoccidentem dimoveri ; aut a fepterjtrione in Auftrum , velvice 

 versa,propelli poflint.Pifciculus e-ft Echeneis,quem Remoranl dicimus. Atidem, guberna- 

 culo navis affixus,immobilem eam reddere creditur.Ferruginea gleba Magnes.At quae non 

 miracula ejus beneficiopatramus? Imbellispopulus formica? : tamen iis Reip. ratio,memo- 

 ria cura. Semina erofk condunt, ne rurfus infruges exeant e terra. Madefacta imbreproferunt 

 tjrficcant. Et quoniam exdiverfo convehunt, alterdalterius ignard, certi dies adrecognitionem 

 mutuam^velu-t nundtms , dantur. ExiguuminfiecTum Apis,mecullius, fifolb afpe&u sefti- 

 mari debet, pretii. M fi earum nattiram, Remp. opera excufferis, exclamabis 5 rerum natu** 

 ram nufquam magis quhm in mimmis totam effe. Infinita: hxc potentise argumenta , quse Hi- 

 ftoricus naturalis fuggerit. Bdmtattm fi attendas, grande illius documentum,quod nullare 

 natura ad confervationem fui deftituatur ; cmqd, omnes hujus univerfi partes , fingulari ne- 

 xu inter fe colligentun &fibi mutuum ad ccmfervationem totiuspraftent fubfidium : quod 

 fuperiora,etfimole, loco & qualitatibus nobiliora videantur, inferioribus quafi inferviant; 

 & denique , quod cuncTa homini tanquam regulo fuo famulentur. Rem fe ita habere , per 

 univerfam corporum naturalium feriem , in Hiftoria deducitur. ~Bona eruditionis noftrae 

 pars naturalium peritia. In eo defudat intelle&us nofter , ut quamam fit fublimium , ele- 

 mentorum, fubterraneorum, plantarum , animalium, hominis deniquc ipfius conditio 3 pe- 

 nitius cognofcat. Spinofse illae de materia prima , infinito, loco , tempore, motu , genera- 

 tione, &c. quseftiones huic defiderio non fufiiciunt : hiftoria , fi exa£te inftrui velis , confu* 

 lcnda eft. Generalia funt quae prareipiuntur, & ifagoges primo vicem tenent : in ady ta, per 

 fingularia inducimur. Abhis illa abftrahi,per eadem reftringi , confirmari, refutari,nemini 

 ignotum. Nullse nobis metallorum, lapidum, terrarum , fuccorum , fluorum , plantar. &c. 

 difTerentia^ efient, nifi a fingularibus eorundemque inter fe comparatione peterentur. Non 

 poterat Ariftoteles & ex eo Plinius fcribere , Capita pfiibus proportione corporis maxima, : 

 Nu/Ii ammalicm comuaexertos dentes, fedomnibus concavos ,pifcium omnibus ferratos prxter 

 fcaro : volucrtbus nullospratcr vefcrtilionem ; Jguibus longa crurajis ejr longa colla : Comigera 

 unaparte dentata, ejr qu<e inpedibus talos hmbent,favopinguefceref>ifulca,fc : iffisye in digitospc- 

 dibm,adipe ; & c . n ifi Hiftoriam confuluifTet. Inde ergo tibi &: in hoc pund-o necefTariai quod 

 forte accuratiflime e x plicatum 3 ut omnia folet Excellentiilimus D. Sperlingius Amicus no- 

 fter fingulans in fpecialioribus Phyficx,. quas adhuc premit,partjbufque dabit. De Conver- 

 fattone\cs clara eft.Eo fa^pius de naturalibus miraculis inter familiares fermones agitur, quo 

 magisingenia oblecTant. Qiiantum olim apud verteres in convi viis in ufu , Plutarcbi fy m- 

 pofiacar& Athencei Dipnofophifta: docebunt. Naturtimitatio fummusjTapientixnoftra: 

 apex eft. Haec indigentia: humanse fubvenit, opes auxit, ingenium fupra fortem mortalem 

 extulit. Deo quafi fimiles reddimur, dum ipfius natura: machinamentis ufi, eandem, gene- 

 rando, corrumpendo , transformando.provehendo, impediendo,divertendo, refolvendo, 

 i educendo, &c. nobis qiufi fubiici 6c famulari cogimus. Aufum eft ha£tenus ingeniumhu- 



ma- 



