54 



HISTORIA NATURALIS 



Altern&ntque imas ponti , curruntque pcr 



aquor. 



Hojpitium mutantfemper ,pontoque <uagan- 



mr\ 



iis qui vagabundam vitamagunt , accenfet. 



Capiuntur Mafsa ex ervis fri&is & myrfha 



vino odorato excepta , confecta j aliquan- 



do foliis betae , qua impense deleclrantur. 



Adhibentiirquidemi»«fe, fedrevera, ut 



Hicefius apud Atheiiarum dicit , d%yf>u$Gts £ 



«6Ai/ar«ff ^ a>%vXoi id eft fqualidi , nec multum 



pingucs funt, nec copiofumfuccuminali- 



Apic.1.9. nientum praebent. Apicius farcire eas do- 



^aien. de cuit, Galenus ad faliendum aptiftimas dixit. 



fecuk. Medicum ufum quod fpe£tat , in prim a men- 



im. .3. ^ f um pta:, alvum fubducunt. Capite , in 



puero quodam , loco balani feliciter ufus eft 



Marcdl Brafavolus. Marcellus exuftasfineoffe, vel 



c. 11. 19. £jf amentum 5 & confriclas , fi varicibus 



fuppoilatur , ftatim prodeffe fcribit. Idem 



Sarda:caput combuilum, medicamento ad 



gingivarum tumorem , fcetoremque admi- 



icet. Privatum contra prefteris raorfum va- 



let, fi Piinio credimus. 



ARTICULUS XXI. 

 De Mana. 



Tab.XX. 



yEna , Grarcis , Wij , Theodoro 

 Gazse.Haleceft -, metuoneperperam. 

 Alecis ehim nomen , vel omnibus pifciculis 

 qui muria condiuntur , quod Rondeletius 

 docuit, competit •; velillis, quiapudGrae- 

 cos Anthracides, feu Carbonarij vel pru- 

 narij pifces, quod in pruna & craticula com- 

 mode coqui poilint , dicuntur , quod ex 

 Hermolao difcimus ; vel ipfi pifcium fceti , 

 PKn.H. N. unde Piinius. Laudatur & cUzomene garum, 

 ' Pompeitque rjr Leptis :fiicut muria Antipolis ac 

 Thuria : jam vero cr Dalmatia . Vuium hujus 

 efi Alex , imperfccfanec colata fex : vel de- 

 nique pifciculo fluviatili feu dulcium aqua- 

 rum , quem Plinius , ad oftreas , echinos, 

 urticas , cammaros & mullorum jecinora 

 perveniffe fcribit. 



Columella interparviincrementifluvio- 



coiumella rum animal ia reponit , & pifcibus maioribus 



SiJ l8 P r3C beri jubet , ut deMartialitaceam. £><?- 



Martial; fcriptionem & Diffierentias } quod fpeclrat, 



fSjkTit. Mamam inquit Gillius, non modo fpeciei, 



fed etiam generis nomen effe conjicioj quod 



varium & multiplexeftearumgenus. Alice 



inutroquelaterenigram maculam orbicula- 



tam habent , quas ii , qui Adriaticum finum 



accolunt , vulgo Msenas fclavas appellant : 



alia: leucomamides , hoceft, albazMamsea 



Gratcisfive Smaridesnuncupatas : itemque 



funt Maenae Boopes appellatae. Bellonius 



duas obfervavit differentias in colore : alias 



enim luteo, alias lituris cyaneis autazureis 



confperfas effe ait. Speulippus Mamidi fi- 



milesfacit Boacem& Smaridem:idemtra- 



dit Rondeletius , nec non Bellonius , miT 

 (inquit hic) paulo latiores & breviorcs cer- 

 nerentur, & fquamis Smaride tenuionbus 

 contegerentunbreviorique eflent capite, ra- 

 riflime fiquielem palmum excedere , (Anti- 

 phanes quoque Maenas exiguos pifceseffe 

 dixit, & Martialis breves)inieammlateri- 

 bus redamhabere, quadnSmandearcuata 

 eft : pinnastergoris,laterum,&caud3edia- 

 phanas effe , & maculatas. Os fi claufum 

 contineat , mjnimum quidem apparere : fed 

 dum hiat, ri&um magnum oftendere 3 la- 

 brumque fuperbius tubi in modum , ut in 

 Harengo infraaum effe : Oculos haberero- 

 tundos , iridem fubrubram : maxilla: afperi- 

 tatem quandam dentium vicem prae fe fer- 

 re : fi defquametur albiflimam argenteam- 

 que fpe&ari : fed tergus iivore quodam 

 fub oculis in prepureum gemmante de- 

 pingi. 



Addit Rondeletius , utrimque magnam 

 & rotundam maculam habere in medio cor- 

 pore, quam etiam in icone expreflit , Bel- 

 ionius omifit, & in def criptione non memi* 

 , nit , nifi eam intellexerit , dum inquit , u- 

 trimque lituris notari , quod tamen non af- 

 fero, quandoquidem iconmeacumBello- 

 niana fatis convenit , & ejufdem coloris litu- 

 ras habet, item circum oculos. Pinnae omnes 

 etiam verficolores. Ventercandicat. Cauda 

 fufca eft, Idem Rondeletius hyemecandi- 

 dam effe fcribit , vere &: arftate variam : ma- 

 culis cseruleis toto corpore & potiffimum 

 in capite Sc dorfo fparfis : item lapidesha- 

 bere in capite maremque in eo fcemina: dif- 

 fimilem , qnod latior iit & porredior , fce- 

 mina rotundior : cum fcetura fcemina im- 

 pleri incipit , maris colorem invarietatem 

 quandam &: nigrorem mutari. Ariftoteles 

 vero hanc mutationem tempori adfcri- 

 bit , & de Maena fimpliciter id tradit , nec 

 fcemina: nec maris facla mentione, 



Mana ejf Smaris (inquit) mutantur % ut ex 

 albedme rurfus dftate ad ?iigredmcm redcant, 

 idque maxime fuu pinnis & branch.iis decla- 

 rant. Ita & Plinius : Mutant colorem candidg 

 hyeme Mante , ejr fiunt zftate nigriorc s . Quetn 

 locum Maffarius explicans : dixit , inquit , 

 adtate nigriores : quia fufcipiunt colores cx- 

 ruleos , qui quod ad albedinem funtobfcu- 

 riores, &nigriores. 



Et rurfus: Maena pifculus eft digitalis lon- 

 gitudinis , hyeme candida , & arftate varia, 

 piclruris carruleis obliquis. , Quomodo aii- 

 tem colores mutent , in Merula ac Phycide 

 (nifellor) explicatum eft. Teftatur deni- 

 que Rondeletius , cum aliquando Roma 

 Venetias veniffet , Mamasfetantacolorum 

 varietate confpexifTe , ut vix primo afpeftu 

 agnofceret , quod fuo in littore mi nus pi&as 

 fint. Quod ad partes internas attinet : Mce- 

 nxhepar, ut Bellonius obfervavit, fungo- 

 fum ex lacteo pallefcit : fub cujus lobo 



dex- 



