97 



eige formkrav gjekk berre endaa djupare: form var for han det 

 same som lankelov og livslov. 



Han kom fort til aa gje upp naturgranskinga ; for den lær- 

 domen han fann paa Universitete, stilte meir paa reglar enn paa 

 lov. I staden fekk Welhaven han til aa skrive ei historisk av- 

 handling til svar paa eit pris-spursmaal Universitete hadde sett 

 upp. Han vann prisen, og vart historieskrivar. 



Dette kann sjåa ut mest som slump. Men det hadde sin 

 djupe grunn i sjølve vokster-vilkaara for det norske folke paa 

 den tida. 



Sidan slutten av 18de hundradaare hadde normennene stræva 

 med aa reise sjølvstende sitt att, og i 1814 hadde Noreg paa 

 nytt vorte eit rike for seg sjølv. Det som det galdt um for folke, 

 um det skulde faa tillit til sin eigen rett, tru paa sin eigen styrke, 

 det var aa finne fotfeste paa egte norsk aandsgrunn. Normen- 

 nene kjende seg nøydde til aa søke grunnlage for det nye sjølv- 

 stende sitt i den gamle sjølvstende-tida. Det var til forsvar for 

 upprøre sitt at dei paa 17de mai 1814 forkynte at no hadde dei 

 reist uppatt „Norges gamle Kongestol, som Adelstener og Sverrer 

 beklædte". Og difor var det dei stendigt song og ropte hurra 

 for „gamle Norge". Det var eit ord av den djupaste trongen i 

 tida, daa Henrik Wergeland tala um „Mellemalderen som den 

 uægte Lodning, som vi bryde væk foråt hele de ægte Led". Det 

 var eit livskrav aa binde denne samanhengen, — det vart ei 

 vitskapleg fyreloge. 



Gerhard Schøning gjorde krav paa aa rekne Noreg for eit 

 serskilt rike tvert igjenom dansketida, og han freista slaa fast at 

 det norske folkelynde hadde halde seg friskt og sterkt fraa gamall 

 til ny tid. Av denne tanken føddest den fyrste norske fedre- 

 landssongen, „For Norge, Kjæmpers Fødeland", og nasjonal- 

 kjensla fekk ein kveik som styrkte folkemode i tunge tider *. 

 Men ei vitskapleg ettervising hadde ikkje Schøning gjeve. 



Den som kom nærast i gamall tid til aa finne historisk 

 samanheng mellom det eiste og det nye Noreg, det var dansken 



1 Sjåa stykke mitt i Historisk Tidsskrift 5. R. III 154-157. 



7 



