100 



Eg minnest endaa levande koss Sårs fortalde for ei 15 - 16 

 aar sidan um det fyrste møte sitt med Bjørnson. Han hadde 

 korne til Kristiania og vorte student 1853, 18 aar gamall. So 

 varde det ikkje lenge fyrr han høyrde kameratane tala um ein 

 annan student, ein ung romsdøl som førde so stort eit ord um 

 baade fyrrtid, samtid og framtid, um koss ein skulde reise det 

 nye Noreg. Sårs vart forvéten etter aa høyre sjølv kva det var for 

 stort denne unge mannen førde i skjolden, og ein kveld fylgde 

 han med til Bjørnson. Der gjekk han, den unge kjempa med 

 haare som eit Romsdalshorn yver panna, att og fram paa golve 

 og tala — tala myndige, sjølvtrygge ord um den norske historia. 

 Sårs tykte sjølv han hadde kunna ikkje so lite historie; men 

 denne mannen — for han var ikkje historia berre ein kunnskap 

 um fyrrtida, men eit stykke av sjølve live hans. Han tala som 

 um han var personleg kjend med kong Sverre og alle dei andre 

 gamle karane, og han tyktest sjåa fotefara etter dei rundt ikring 

 i lande. Sårs var veldig imponert. Etterpaa — fortalde han 

 med ein skjelm i augo — kom han seg noko ovapaa att, daa 

 han fekk greie paa at Bjørnson berre hadde non til student- 

 eksamen. Men det som Bjørnson hadde tala um, det megtige 

 historiske syne, vart sittande i Sårs og lokka og drog. Han 

 hadde faatt tett inn paa seg det aandsspursmaale som var det 

 sterkaste i samtida. 



Vi ser av eit bladstykke fraa 1855, fyrr han endaa tenkte 

 paa aa bli historieskrivar (men det var kanskje just det stykke 

 som fekk Welhaven til aa drage han inn paa den historiske 

 vegen), — vi ser av dette stykke at sjølve det historiske grunn- 

 spursmaale for det norske folke var levande i han. Han skriv 

 her \ at han kunde ikkje tvile paa at det fører bruer yver det 

 „gabende Svælg mellem den unge Slegt og vor rige Fortid", og 

 han meinte det maatte være visst, at det hadde halde seg friske 

 kjernar til ny nasjonal vokster kringum i bygd og by i 

 dansketida. 



Det maatte være naturleg for han aa freiste finne fram 

 att desse spreidde kjernane. Han hadde alt ifraa guteaara ei 



1 Samlede Værker III 551. 



