103 



ura, denne tida i Riksarkive. Han maatte sitte der, det var leve- 

 brøde hans. Men mest kvar dag var ei pine. Det vilde gje eit 

 rangt bilæte, um ein la dulsmaal paa kva han her maatte li. 

 So smaa var vilkaara i lande, so han maatte taale tunge krenk- 

 ingar for retten sin til aa føre fram den vitskaplege striden. 

 Riksarkivaren som han lengste tida hadde yver seg, var ein av 

 dei kvassaste motmennene hans i denne striden, og Sårs kunde 

 høyre ut i arbeidsrome sitt koss riksarkivaren inne paa kontore 

 tala med ein annan ung historiegranskar, ein medtevlar til Sårs, 

 um at dei laut sjåa til aa bli kvitt han i Riksarkive, — dei 

 kalla han „den fordrukne fyren" ! Sårs vart sett til mykje arbeid 

 som han rekna for unyttig og urimeleg, og han sa ein gong 

 til ein ven um denne tida: „Jeg gik og sørget over et forfeilet 

 liv." Ein kann skjønne at han ikke vart glad i slik ei gjerning. 



Sanninga er likevel at han var ein dugande arkivmann og 

 granskar. Anten ein vil sjåa paa slikt som den handskrivne 

 lista han sette upp for Riksarkive paa skøytebrev paa det jorde- 

 godse staten seide etter 1665, — eller paa det han gav ut i 

 „Norske Rigs-Registranter", „Norske Samlinger" eller „Medde- 

 lelser fra det Norske Rigsarchiv", so skal ein finne det er sam- 

 vitsfullt og fint fraaseggjort. Slikt var no endaa helst berre pligt- 

 arbeid. Men Sårs veik elles slett ikkje tilbake for tung og taal- 

 modig gransking i emne sitt. Det er nok aa nemne det store 

 arbeide hans f raa 1881 um „Folkemængdens Bevcegelse i Norge 

 fra det 13. til det 17. Aarhundrede" . Ein kann med full rett 

 gjøre innkast mot ymse ting i grunnlage for utrekninga her 1 ; 

 avhandlinga har daa likevel vist veg for all seinare gransking, 

 — ho er det fyrste metodiske tiltake til aa slaa fast folkemengda 

 i Noreg i eldre tid. 



Sermerke for all den granskinga Sårs tok paa seg godviljugt, 

 var at ho stilte paa noko større enn berre aa grave fram nytt 

 tilfang, og det var dette krave han sette til all historisk gran- 

 sking: ho skulde gje tilfang som høyrde til i vidare samanheng, 



1 Soleis L. Daae i Historisk Tidsskrift 3. R. V 316-319 og E. Hertz- 

 berg i Hist. Tidsskr. 5. R. II 270 fg. 



