1922] TONELAGSTILHØVE I R1NDALSK. 9 



høvet millom fyrste og andre delen av den tvitekne vokal. Andre 

 delen hev oftast havt kringum 30 °/ av tida åt heile den tvi- 

 tekne vokal — litt under eller litt over. Hev til dømes heile 

 den tvitekne vokal fått umlag 4 / 10 sekund, fell kringum 30% 

 av denne tida (V 10 sekund eller litt meir) på andre delen. 



Surne av upptakningane som vår gjort paa Det Fonetiske 

 Institutt, viser at i ord som byrjar med konsonant hev denne 

 konsonanten vorte overfløleg lang. Delte gjeld serleg konsonanten 

 s. Denne konsonanten hev sumtid vorte so lang som framlyd, 

 at vi kunde tykkje at halvparten av lengda kunde vore uredd 

 nok. Grunnen til at ein konsonant som framlyd hev vorte so 

 lang, kann ha vore ein ihuge for å tala greitt og ordbert (ein 

 tydeleg artikulasjon). Kons. 5 er visst i dagleg tale og ofte 

 nokso lang som framlyd. 



3. Toneflyttiugar. 



Toneflyttingane i eit ord kann ha ymse orsaker. I ord med 

 „tonelag" må toneflyttingane få fram det tonelaget som ordet 

 skal ha. Umframt dei toneflyttingane som vi kann segje at 

 tonelaget krev, er det i orda kortare toneflyttiugar som hev andre 

 orsaker. Imot slutten av eit ord, eller framanfor ein klanglaus 

 konsonant, er det ofte at tonen fell. Dette fallet i tonen kann 

 vel karakteriserast som ei slakking av stemmebanda (røyste- 

 banda) i slutten av ordet eller framanfor den klanglause kon- 

 sonant. Jfr. dr. Selmers artikkel i Maal og Minne 1920, side 61. 



I ei „lægebok" hev eg lese at ein kann hevje strupeloket 

 noko med di at ein retter fram tunga (strekkjer ho so langt fram 

 som ein kann) 1 . Då eg las dette, kom eg til å tenkje på at det 

 kanskje og på ein eller annan måte verkar på strupehovudet — 

 på musklane der — når ein stramar tungemusklane under ut- 

 talen av ord og stavingar. Når vi ser på resultata av fonetiske 

 eksperiment (ser på toneflyttingskurvane), legg vi mangestader 

 merke til nokre små tuvor eller gruvor på kurven. Slike tuvor 

 eller gruvor plar det vera millom tvo vokalar, og millom vokal 

 og sonor eller klangfør konsonant; midt inne i klangføre kon- 

 sonantar er det ofte djupe gruvor. Det ser ut som at det ofte 

 viser seg på toneflyttingskurvane, at tunga hev skift stilling, 

 eller at tungemusklane hev vorte slakkare eller stramare. Etter 



1 Prof. V. Uchermann : lllustreret lægebok for hjemmet, II, side 165 (i 

 stykket um larynxødem). 



