1922] TONELAGSTILHØVE I RINDALSK. 17 



møne) over vokalen. Dette teiknet hev vore bruka fyrr og til 

 å syne „zweigipflige oder geschleifte Betonung", og „ brote tone- 

 lag" er både ei „zweigipflige" og ei „geschleifte Betonung". 



„Hovudtrykk" og „biirykk". 



I fleirstavings tonelagsvald er det ei staving som hev „hovud- 

 trykket". Denne stavinga hev eit nokso langt og tydeleg trykk- 

 parti. Med ordet trykk parti meiner eg eit parti som merkjer 

 seg ut med sterkare lydstyrke enn dei toneflyttingane som er 

 fyre eller etter. Der er alltid den fyrste stavinga i tonelags- 

 valdet som hev hovudtrykket. Når det i eit ord med „saman- 

 sett" tonelag er ei staving som hev „sterkt bitrykk", hev visst 

 denne stavinga som regel like langt langt trykkparti (og like stor 

 lydstyrke) som hovudtrykk-stavinga, kanskje tildels lengere trykk- 

 parti enn den. 



Av andre parti i toneflyttingane må eg her nemne forslag 

 og vektlause bindestykke. Forslag er vektlause toneflyttingar 

 som kjem fyre trykkpartiet. „Bindestykke" kunde ein kalle dei 

 vektlause toneflyttingane som er som band imillom tvo stavingar. 

 Slike stigningar eller fall er det ofte inne i klangføre konsonantar. 

 Er det klanglause konsonantar imillom tvo vokalar, kjem „binde- 

 stykket" heilt eller delvis burt. 



I stykke 3 hev eg millom anna umtala stigningar og fall i 

 slutten av orda, og toneflyttingar som venteleg hev til orsak at 

 tunga skifter stilling og at denne tungerørsla på einkvan måten 

 hev innverknad på musklane i strupehovudet, på stemmebanda 

 og toneflyttingane. 



I ei staving — visst ogso i vektlause stavingar — - er det 

 ei tonehøgd som merkjer seg serleg ut med større lydstyrke 

 eller lengere uthald („varighet"), eller på båe måtane. Denne 

 tonehøgda kunde ein kalle hovudtonen i stavinga. Hovud- 

 tonen i ei staving er den tonen som den talande sjølv og anna 

 folk legg mest merke til. Dersom hovudtonen merkjer seg ut 

 med sers langt uthald, kan det ten kjast at største lydstyrken 

 hev vore straks framanfor hovudtonen (f. eks. på „ledetonen" til 

 denne). Men solenge ein ikkje hev nokon heilt pålitande måte 

 for mæling av lydstyrken, fær ein ikkje vita noko absolutt visst 

 um dette. Hovudtonen fell for det vissaste på vokal. Når vo- 

 kalen i ei staving er lang, fell visst hovudtonen alltid på vokalen. 

 Når kons. 11 er ei staving aleine, er det sjølvsagt at hovudtonen 

 ikkje kann falle på nokon annan lyd enn denne konsonanten. 



Vid.-Selsk. Forh. 1922. No. 1. 2 



