1922] TONELAGSTILHØVE I RINDALSK. 27 



styrke" vilde heller ikkje passe i dette tilfellet; for vi kann gjera 

 forskjel og høyre forskjel på normal, auka og minska ordtyngd 

 i ein setning, enten det blir tala høgt eller lågt, — enten av- 

 standen millom dei som talar med kvarandre er f. eks. 100 meter 

 eller berre 1 meter. 



Er det eit ord i ein setning vi serleg vil merkje ut ^frem- 

 heve"), let vi det ordet få auka ordtyngd (+tonefall). Dersom 

 eg skal segje setningen „guten sykla til byen", og ikkje leggje 

 meir vekt på det eine ordet enn på dei hine, blir uttalen: gUt'n: 

 sykla: te by'n\. Skal eg serleg merkje ut fyrste ordet, blir ut- 

 talen: +gut'n: -t-sykla: te -+-by"n: (det var guten og ingen 

 annan). Skal eg leggje større vekt på eitt av dei andre orda, 

 blir uttalen: gut'n\ +sykla: te -z-by"n: (han gjekk ikkje, eller 

 bila ikkje); gut'n: sykla: te + by"n: (dit, og ingen annan stad); 

 gicfn: sykla: +te: -r-by"n: (til byen, ikkje attendatt: frå byen). 



Når eitt av orda i ein setning hev auka ordtyngd ( + tonefall), 

 fær eitt eller fleire av dei tonelagsvalda som kjem seinare i same 

 setning, minska tyngd (-rtonefall). Tvo tonelagsvald som står 

 attmed kvarandre, merkjer vi ikkje ut med auka tyngd på båe. 

 Vi let det fyrste av dei få normal tyngd, og det andre auka 

 tyngd. 



Ein lyt passe på at ein legg den rette tyngd på orda. Gjer 

 ein ikkje det, kann ein bli misforstått, eller det ein segjer kann 

 ta seg komisk ut. Eit døme: Ei gjente fekk høyre nytt: ei 

 onnor ei hadde vorte „ breid" (o: med barn). Gjenta som fekk 

 vita dette, vart interessert, og sette i: „« o brsil" Men i staden 

 for å segje „eo: +brsi: u , sa ho ,,+é'ø: -^brei:", so det tok seg soleis 

 ut at ho spurte um kor breid den bornute gjenta var! 



I staden for å bruke auka og minska tyngd, kann vi i 

 surne høve bruke normal tyngd og vektløyse. Sistnemnte måten 

 blir visst bruka mykje meir i austlandsk enn i trøndsk og nord- 

 mørsk. 



I „Stavingsdeling i rindalsmåle" er det fortalt um auka og 

 minska ordtyngd på side 14. Det viktigaste av det som der er 

 fortalt, er dette : 



Når eit tonelagsvald hev auka ordtyngd, blir toneflyttinga 

 litt større enn når det hev normal ordtyngd, og avstanden millom 

 hovudtonane blir større. Når eit tonelagsvald hev minska ord- 

 tyngd, byrjar~ordmelodien over siste hovudtonen i tonelaget, glid 

 so nedover og litt under denne, og stig derpå upp på siste 

 hovudtone. 



