60 



Grønlandskompaniet i 1721 1 , og daa dette likevel, med tap paa 

 handelen og skipsforlis, etter seks aar drog det stutte straaet i 

 konkurrancen med hollendingarne 2 , so heldt Egedes trugne 

 arbeid, som hadde vunne kong Frederik IV s samhug, liv i »den 

 grønlandske dessein« ; daa den kongelege studnaden ogso svigta, 

 etter tronskiftet i 1730, tok Egede sjølv vaagnaden med det 

 fyreset aa halda uppe samkvemet millom Grønland og moder- 

 landet paa sin eigen kostnad 3 , og Grønlands sak slepte han ikkje, 

 fyrr dette samkvemet atter var trygda. 



Hans Egedes missionsplan for Grønland var bygt paa ein 

 idé som ingen fyrr honom hadde kunna realisera: Grønlands 

 kolonisation. Kvalfangar- og handelsskip kom som trekkfuglar 

 ura vaaren og for heim um sumaren. Jens Munks vinte rupp- 

 hald paa Grønland tok ein tragisk ende, og Jørgen Thormøhlens 

 overvintringsplan vart hindra av ein hollandsk kaper 4 . Den hard- 

 føre nordlendingen, Egede, vilde freista ein verkeleg kolonisation 

 av landet. Han uppgav sitt levebrød og sin trygge heim og baud 

 seg sjølv med hustru og born til aa gjera dette vaagestykke, — 

 og det lukkast. Den hollend ske skiparen Claus Top, som gjesta 

 Egede vaaren 1722, vart heilt undren over aa finna den norske 

 kolonien ved god helsa, og han »ansaae det som et Mirakel, at 

 vi ikke allene havde kundet holde det ud Vinteren over, men 

 endog ikke vare overfaldne og ihielslagne af de vilde Grøn- 

 lændere« 5 . Egede og hans familie og folk heldt ut vinter etter 

 vinter, enndaa det ofte nok var prøvsamt med einsformigt og 

 snaudt kosthald, med otte for den aarlege sumartilførsla fraa 

 heimlandet, innringa av isberg, i bitande kulde og raaskodde, i 

 trongt og usundt husvære, under farangar av skjørbuk og poka. 



Egede vart Grønlands andre Eirik Raude, og med honom 

 tok nordmennerne paa ny dette land i eiga; sidan hans dagar 

 har nordbuar bygt i Grønland i tvo hundrad aar. 



1 H. Egede, Relation, 47, 65. 



2 O. Solberg, Det bergenske handelskompani av 1721 og Grønlands kolo- 

 nisation; Bergens Historiske Forening, Skrifter Nr. 23. 1917, Bergen 

 1919, 5 — 61. 



3 Paul Egede, Etterretninger om Grønland uddragne af en Journal holden 

 fra 1721 til 1788, Kbh. u. a., 43. 



4 Grønl. hist. Mindesm. III, 726—7. 



5 H. Egede, Relation, 47. 



